I SA/Wa 881/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. C., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że A. C. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Po jego rozpatrzeniu Prezydent [...] decyzją z dna [...] lutego 2017 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał treść art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 1518) i wyjaśnił, że z posiadanej dokumentacji, czyli orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2014 r., wynika, że wnioskodawczynię zaliczono do grona osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] marca 2014 r., a w tym czasie A. C. miała ukończony [...] rok życia. Tymczasem zgodnie z treścią art. 16 powołanej ustawy osobie niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, jeżeli niepełnosprawność powstała do ukończenia 21 roku życia, co powinno wynikać z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Tymczasem w powołanym orzeczeniu wskazano jedynie rok powstania niepełnosprawności i nie ustalono dokładnej daty jej powstania, a organ właściwy nie może uczynić sam ustaleń w tym zakresie. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, A. C. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu podniosła, że fakt odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest dla niej krzywdzący. Wskazała, że orzeczenia wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z 1988 r., 1990 r., 1993 r. i 1997 r. stwierdzały inwalidztwo [...], przyznając [...] grupę inwalidzką. Ponadto skarżąca podkreśliła, że okres od [...]do [...] spędziła w szpitalu na leczeniu, a wcześniej leczyła się w przychodni, lecz okres leczenia nie jest udokumentowany. Zdaniem skarżącej powołane dokumenty potwierdzają, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Skarżąca nie starała się wcześniej o zasiłek pielęgnacyjny, gdyż nie wiedziała, że musi o niego wystąpić osobiście. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przytoczył art. 16 ust. 1 i 3 oraz art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych i wyjaśnił, że aby można było ustalić prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz skarżącej, jej niepełnosprawność musiałaby powstać przed ukończeniem 21 roku życia. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca urodziła się [...] stycznia 1958 r., a zatem, by jej wniosek mógł być pozytywnie rozpoznany, jej niepełnosprawność musiałaby powstać przed dniem [...] stycznia 1979 r. Natomiast zarówno do wniosku z dnia [...] lutego 2017 r., jak i odwołania skarżąca załączyła dokumenty potwierdzające leczenie dopiero od 1983 r. Nie jest zatem możliwe na ich podstawie stwierdzenie, że niepełnosprawność skarżącej powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Ponadto skarżąca w odwołaniu wskazała, że nie jest w stanie udokumentować wcześniejszego leczenia, jak również przedstawić wcześniejszych zaświadczeń o całkowitej niezdolności do pracy bądź zaliczeniu do grupy inwalidzkiej. Pierwsze orzeczenie o zaliczeniu skarżącej do [...] grupy inwalidzkiej zostało wydane na długo po ukończeniu przez skarżącą 21 roku życia. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało decyzję organu I instancji za prawidłową. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. C. W uzasadnieniu skargi podniosłą, że jest osobą [...] od wielu lat i trudno jej zrozumieć, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zależy od momentu powstania choroby, którego w jej przypadku nie jest w stanie jednoznacznie określić żaden lekarz. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzji Prezydenta [...] odmawiającą przyznania A. C. zasiłku pielęgnacyjnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz.1518, ze zm.). Zgodnie z treścią art. 16 ust. 3 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. z 2011 r. Dz. U. Nr 127, poz. 721, ze zm.) zostały powołane powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności jako instancja odwoławcza. Dlatego też, rozpoznając sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, w przypadku o jakim mowa w przywołanym art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność ta istnieje. W świetle obowiązujących przepisów prawa stwierdzić należy, że ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera bowiem datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Pogląd ten znajduje oparcie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 576/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt. II SA/Kr 662/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 151/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 259/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2590/12, wszystkie dostępne pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny rozpatrywanej sprawy, Sąd stanął na stanowisku, że do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, aby w orzeczeniu jednostki właściwej do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost, bez żadnych wątpliwości ustalone, iż niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. W tej sytuacji organ administracyjny rozpoznający w niniejszej sprawie wniosek w przedmiocie uprawnień skarżącej do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego był związany treścią zawartą w orzeczeniu Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2014 r., wynikającą z ustaleń poczynionych przez ten organ. Orzeczenie Zespołu do Spraw Niepełnosprawnych wydane na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych nie może być bowiem zastąpione żadnym innym dokumentem, ani też innymi ustaleniami organu zebranymi w postępowaniu dowodowym. Jest to oczywiste ograniczenie postępowania co do zakresu i sposobu prowadzenia postępowania dowodowego przez organ pomocowy, które ma uzasadnienie w specyfice materii, jakiej dotyczy. Z akt sprawy wynika, że skarżąca legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ustalonym w orzeczeniu Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2014 r. W orzeczeniu tym wskazano, że nie da się ustalić, od kiedy niepełnosprawność skarżącej istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2014 r. Prawidłowo zatem organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że skarżącej nie może zostać przyznany zasiłek pielęgnacyjny, gdyż nie została spełniona dyspozycja przepisu art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem dla urodzonej w dniu [...] stycznia 1958 r. A. C. został ustalony stopień niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym od dnia [...] marca 2014 r., a więc po ukończeniu przez nią 21 roku życia. Podkreślić należy, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że przyznać taki zasiłek organ może tylko wtedy, gdy spełnione zostały przewidziane przepisami prawa wymogi, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Dlatego też, rozumiejąc trudną sytuację życiową skarżącej, Sąd uznał, że organy obu instancji, odmawiając przyznania żądanego zasiłku pielęgnacyjnego, działały zgodnie z prawem. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie organy orzekające przeprowadziły postępowanie w sposób prawidłowy, nie naruszając przepisów prawa procesowego ani materialnego, skutkiem czego wydały prawidłowe rozstrzygnięcia. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) orzekł jak w sentencji.