I SA/Wa 953/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz [...] sumę pieniężną w kwocie [...] ([...]) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15. Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15, po rozpoznaniu skargi [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] o odszkodowania za nieruchomość położną przy ul. [...] w [...] stwierdził przewlekłość prowadzenia przez organ I instancji postępowania z wniosku [...], uznał, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu, wymierzył organowi grzywnę oraz zasądził od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Wniosek o odszkodowanie z dnia [...] maja 2011 r. złożony został w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2014 r. Dz. U. poz. 518). Wobec nieskuteczności pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku, skarżący złożył skargę w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15. Prawomocnym wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 608/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezczynność organu w wykonaniu wyroku z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15 oraz wymierzył grzywnę w wysokości 1000 zł. Następnie w dniu [...] września 2016 r. skarżący ponownie wezwał Prezydenta do wykonania wyroku z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15 poprzez rozpoznanie złożonego wniosku o odszkodowanie. Wobec dalszej bezczynności organu skarżący złożył drugą skargę w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku, która rozpoznana została prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 42/17. Wyrokiem tym stwierdzona została po raz wtóry bezczynność Prezydenta, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz wymierzona została grzywna w wysokości 2000 zł. W związku z dalszym niepodejmowaniem rozstrzygnięcia w sprawie, w dniu [...] czerwca 2017 r. skarżący wezwał po raz trzeci Prezydenta do wykonania wyroku z dnia 15 lipca 2015 r. Wobec dalszej bezczynności organu skarżący złożył trzecią skargę w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku, która rozpoznana została prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1163/17. Wyrokiem tym po raz trzeci stwierdzona została bezczynność Prezydenta w wykonaniu powołanego wyroku, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz wymierzona została grzywna w wysokości 4000 zł. Równocześnie Sąd przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...]. W związku z dalszym niepodejmowaniem rozstrzygnięcia w sprawie skarżący wezwał po raz czwarty Prezydenta do wykonania wyroku z dnia 15 lipca 2015 r. Wobec dalszej bezczynności organu skarżący złożył czwartą skargę w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku, która rozpoznana została prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1384/18. Wyrokiem tym po raz czwarty stwierdzona została bezczynność Prezydenta w wykonaniu powołanego wyżej wyroku, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz wymierzona została grzywna w wysokości 5000 zł. Równocześnie Sąd przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...]. Następnie skarżący po raz kolejny wezwał organ do wykonania orzeczenia z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15. Jednakże do dnia sporządzenia skargi z dnia [...] kwietnia 2019 r. Prezydent [...] nie rozstrzygnął sprawy odszkodowania za przejętą nieruchomość. W tej sytuacji skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości, stwierdzenie że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów postępowania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego, na podstawie art. 157 § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sumy pieniężnej do połowy wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 powołanej ustawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie potrzebne jest precyzyjne określenie daty końcowej faktycznego władania przez dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Podkreślił m.in., że bezzasadnym jest karanie organu, który został zobowiązany przez ustawodawcę do rzetelnego zbadania sprawy bez zapewnienia przy tym odpowiednich narzędzi prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, w rozpoznawanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2011 r. w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 2 listopada 2015 r., zatem wyznaczony przez Sąd termin minął w dniu 2 grudnia 2015 r. Następnie na skutek złożonych skarg na niewykonanie powołanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 608/16 oraz z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 42/17, a następnie 3 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1163/17 oraz z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1384/18 wymierzył organowi już czterokrotnie grzywnę w wysokości: 1000 zł, 2000 zł, 4000 zł oraz 5000 zł. Ponadto wyrokiem z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1163/17 oraz wyrokiem z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1384/18 Sąd przyznał od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężne w kwocie [...] oraz [...]. Skarżący wzywał Prezydenta [...] do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15. Wezwania te pozostały jednak całkowicie bezskuteczne, a organ do dnia rozpatrzenia skargi nie wykonał wyroku i nie rozpoznał wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy, w rozpatrywanej sprawie niewątpliwie zostały spełnione, a zatem piąta skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest w pełni zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę czteroletni okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku oraz to, że Prezydent został już czterokrotnie ukarany grzywną w wysokości 1000 zł, 2000 zł, 4000 zł i 5000 zł, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, że wystarczająco represyjną oraz dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 10000 złotych, która to kwota mieści się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15 niewątpliwie od dawna ma już charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu 4-letnia bezczynność organu po wyroku z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15 ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i to pomimo zasądzonej przez Sąd sumy pieniężnej oraz wielokrotnego wezwania przez skarżącego do wykonania powołanego wyroku. Zaznaczyć należy, że Prezydenta nie zmobilizował nawet fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny powołanymi wyrokami czterokrotnie ukarał już organ grzywną za niewykonanie wyroku. Zaznaczyć należy, że wyrok z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15 zobowiązywał Prezydenta do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, co miało miejsce w dniu 2 listopada 2015 r. Termin do rozpoznania wniosków upłynął zatem z dniem 2 grudnia 2015 r. Wniesienie przez skarżącego skarg na niewykonanie przez Prezydenta wyroku nie kreowało nowych terminów rozpoznania wniosku, zatem organ był zobowiązany do jego rozstrzygnięcia w jednomiesięcznym terminie określonym w wyroku z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15, ze względu na swoją długotrwałość i uporczywość, stanowi jaskrawy przykład postawy podważającej zaufanie jednostek do organów władzy publicznej. Tym samym w ocenie Sądu zaistniały podstawy do stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że sprawy gruntów [...] należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw skomplikowanych i trudnych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe okoliczności nie podważają jednak prawidłowości zajętego stanowiska, gdyż w ocenie Sądu nie mogą one stanowić usprawiedliwienia czteroletniego notorycznego niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Uwzględniając zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności, Sąd uznał, że zasadnym będzie przyznanie skarżącemu sumy [...] tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie w wykonaniu powołanego wyżej wyroku. W ocenie Sądu środek przewidziany w art. 154 § 7 powołanej ustawy powinien mieć charakter wyjątkowy, jak też musi wystąpić uzasadniona obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącego wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala w ocenie Sądu na przyjęcie, że tak należy zakwalifikować działanie organu w niniejszej sprawie. Brak praktycznie jakichkolwiek działań organu zmierzających bezpośrednio do jak najszybszego rozpatrzenia sprawy oraz zmierzających do zakończenia toczącego się od 2011 r. (czyli 8 lat) postępowania administracyjnego, mimo czterokrotnego ukarania organu przez Sąd grzywną, budzi uzasadnioną obawę, że bez tej sankcji wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Niemniej jednak należy wskazać, że kwota przyznana na podstawie art. 154 § 7 stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za uporczywe zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania, nie zaś naprawienie poniesionej szkody. Kwestia możliwości i zasad dochodzenia odszkodowania została uregulowana w sposób odrębny w art. 154 § 4 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 i 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 265). sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.