I SAB/Wa 1093/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Anna Wesołowska WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi P. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wykładnię orzeczenia ([...]) oddala skargę Pismem z [...] maja 2016 r. P. S.(dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 21 marca 2015 r. o wykładnię orzeczenia Kolegium nr [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił wygaszenia postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Pismem z dnia 21 marca 2016 r. skarżący złożył wniosek o wykładnię powołanego wyżej orzeczenia SKO z dnia [...] marca 2016 r. Następnie pismem z dnia 16 maja 2016 r. skarżący wezwał Kolegium do zaprzestania naruszeń i usunięcia naruszeń prawa, a w dniu 19 maja 2016 r. (data wpływy do organu) wniósł przytoczoną na wstępie skargę. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, wskazując, że sprawa niniejsza nie jest sprawą z zakresu pomocy społecznej. Organ podniósł, że jest to wyłącznie forma skrajnego pieniactwa, stanowiącego nadużycie prawa do sądu, które nie powinno podlegać ochronie prawnej. Wg organu działania skarżącego są próbą sparaliżowania organu i nie mają nic wspólnego z jakimkolwiek merytorycznym żądaniem z zakresu pomocy społecznej. Organ wyjaśnił przy tym, że skarżący figuruje w rejestrach repertorium SKO od 2013 r. W okresie od grudnia 2013 r. do kwietnia 2015 r. wpłynęło 281 jego spraw, a ich liczba stale rośnie. Kolegium podkreśliło, że obecnie jest w posiadaniu ponad 25 segregatorów zawierających różne wnioski skarżącego. Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. pełnomocnik organu złożył do akt odpisy wezwania z dnia [...] października 2016 r. do usunięcia braków podania z dnia 21 marca 2016 r. oraz zawiadomienia z dnia [...] listopada 2016 r. o pozostawieniu bez rozpoznania tego podania wraz ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Podstawowym celem skargi na bezczynność organu bądź przewlekłość postępowania jest ochrona jednostki przed nieuzasadnioną zwłoką organu w załatwieniu sprawy administracyjnej. Uwzględnienie skargi w trybie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: ppsa) polega na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Uprzednie złożenie przez skarżącego wezwania do usunięcia naruszenia prawa wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była bezczynność Kolegium w rozpoznaniu wniosku skarżącego o wykładnię orzeczenia SKO z dnia [...] marca 2016 r. W ocenie Sądu, skarga nie jest zasadna. W tej sprawie mamy do czynienia z sytuacją szczególną. Skarżący zainicjował bowiem przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] a także przed tut. Sądem kilka tysięcy spraw zmierzających w istocie nie do ochrony jego praw lecz do sparaliżowania pracy organu administracji a to pozostaje w sprzeczności z funkcjami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W konsekwencji oceny tego rodzaju działania Sąd uznał, że szereg skarg i wniosków skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, w tym niniejsza skarga na bezczynność organu, stanowi nadużycie przysługujących mu praw. Skarżący korzysta z uprawnień oraz instrumentów służących realizacji praw procesowych jednak celem w tym przypadku nie jest chęć zrealizowania wartości, którym to prawo ma służyć. Działanie skarżącego nie może zatem zasługiwać na ochronę (zob. A. Redelbach, S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992, s. 153; W. Jakimowicz, Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, w: Antywartości w prawie administracyjnym, maszynopis powielony, Kraków 2015, pkt V, M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, "Prokuratura i Prawo", 2007, nr 11, s. 49 i nast.; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, "Przegląd Sądowy" 2005, nr 5, s. 81 i nast.; M.G. Plebanek, Nadużycie praw procesowych w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2012, s. 50 i nast.; P. Przybysz, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, w: Nadużycie prawa, pod red. H. Izdebskiego, A. Stępkowskiego, Warszawa 2003, s. 189; por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2011 r., II FSK 1338/10, H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, pod red. J. Górala, R. Hausera, J. Trzcińskiego, Warszawa 2005, s. 136). Niniejsze stanowisko Sądu znajduje aprobatę w doktrynie oraz orzecznictwie, akceptowane jest także przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, który wielokrotnie zwracał uwagę na to, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu (zob. np. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r. I OZ 1382/15, postanowienie NSA z dnia 18 marca 2014 r. I OZ 175/14 czy np. dotyczące skarżącego postanowienia NSA z 12 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 605/16 i I OZ 606/16). Mając na uwadze powyższe, nadużyciem prawa jest zatem wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji. Wnoszenie zatem do sądu administracyjnego skargi, która nie ma służyć rozstrzygnięciu realnego sporu między stronami bądź kontroli legalności działania (bezczynności administracji) czy której rozstrzygnięcie nie będzie rzutowało na prawa lub obowiązki stron – może być oceniane pod kątem nadużycia prawa. Zatem skargę z dnia 18 maja 2016 r. należy uznać za nadużycie prawa, a w konsekwencji uznać, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Działanie skarżącego ma bowiem na celu inicjowanie jak największej liczby postępowań, a nie obronę jego praw procesowych. Skutkowało to oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ppsa.