I SAB/Wa 158/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie co do zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji poprzedzającej sprzedaż lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w [...]; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej B. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 15 marca 2018 r. B. K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji poprzedzającej sprzedaż lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w [...]. Skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, podkreślając zasadność złożonej skargi i wskazała, że organ naruszył art. 36 § 1 kpa w związku z art. 35 § 1 i 3 kpa oraz art. 12 kpa poprzez brak podejmowania działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Skarżąca wniosła o wyznaczenie przez Sąd Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu terminu dwóch miesięcy do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji rozstrzygającej złożony wniosek oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Następnie przy piśmie procesowym z dnia 18 maja 2018 r. organ nadesłał odpis decyzji z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] i wniósł o umorzenie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 powołanej ustawy). Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Wniesienie skargi na bezczynność organu jest zatem dopuszczalne, gdy strona uprzednio wyczerpała przedstawiony tryb. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 13 października 2017 r. skarżąca wystąpiła z ponagleniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a tym samym wyczerpała wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i wtedy, gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd może orzec tylko o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia sprawy ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. Wyjaśnić należy, że w sytuacji wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności czy przewlekłości organu administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe. Skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, to Sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1, czyli zobowiązać organu do wydania w zakreślonym przez Sąd terminie orzeczenia w sprawie. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po wniesieniu przez skarżącą skargi na bezczynność rozpoznało wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji poprzedzającej sprzedaż lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w [...] i w dniu [...] maja 2018 r. wydało decyzję nr [...]. Wydanie przez organ powyższej decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia przedmiotowej skargi na bezczynność organu. Postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem w tym zakresie bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu (pkt 2 sentencji wyroku). Jednakże, chociaż wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie orzekania, czy bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (postanowienia NSA: z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, z 18 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1953/12, z 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12; cbois.nsa.gov.pl.). Oceniając wobec tego aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania, Sąd doszedł do przekonania, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, stwierdzona przez Sąd bezczynność w rozpoznaniu złożonego wniosku, choć niewątpliwie naganna, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Dokonując oceny, Sąd uwzględnił znaczny stopień skomplikowania sprawy i trudności w ustaleniu właściwego kręgu stron postępowania oraz aktualnego stanu prawnego nieruchomości. Ponadto z akt sprawy wynika, że organ czynił działania w celu zakończenia postępowania bez zbędnej zwłoki, a także informował strony postępowania o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i §1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 sentencji orzeczenia. W przedmiocie umorzenia postępowania sądowego w sprawie zobowiązania organu do wydania aktu Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy (pkt 2 wyroku). O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.