I SAB/Wa 188/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Marek Maliński (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. O. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta m.st. Warszawy do wydania aktu; 2. stwierdza, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz Z. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 4 lipca 2024 r. Z. O. (dalej: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie informacji o wysokości opłaty jednorazowej po udzieleniu bonifikaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej przy ul. [...] w [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], opisanej w księdze wieczystej nr [...] w części związanej z lokalem użytkowym – garażem (lok. [...]), a także zaświadczenia o wniesieniu w całości opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości odnośnie spornej nieruchomości. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy. Wnioskiem z dnia 12 stycznia 2021 r. Skarżący wystąpił do organu o udzielenie bonifikaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej przy ul. [...] w [...] dla lokalu mieszkalnego nr [...] oraz miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym (lok. [...]). Organ – pismem z dnia 4 marca 2021 r. – wydał informację o wysokości opłaty jednorazowej po udzieleniu bonifikaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego wyłącznie odnośnie lokalu mieszkalnego. W dniu 10 lipca 2023 r. Skarżący dokonał wpłaty w wysokości 184,94 zł, która została błędnie zaksięgowana na koncie wieczystego użytkowania. W dniu 6 lipca 2023 r. organ wydał informację o opłacie jednorazowej po udzieleniu bonifikaty dla lokalu niemieszkalnego ([...]). Pismem z dnia 19 czerwca 2024 r. Skarżący wniósł ponaglenie oraz wezwał organ do załatwienia sprawy. Zaświadczeniem z dnia 27 czerwca 2024 r. Prezydent m. st. Warszawy poinformował Skarżącego o wniesieniu w całości opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w części związanej z lokalem użytkowym – garażem. Zaświadczenie zostało doręczone Skarżącemu w dniu 19 lipca 2024 r. (k-21 akt administracyjnych). Powołanym pismem z dnia 4 lipca 2024 r. (data nadania 8 lipca 2024 r. – k-14 akt sądowych) Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1) zobowiązanie organu - Prezydenta m.st. Warszawy - do załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem (wydanie informacji o wysokości opłaty z bonifikatą oraz wydania zaświadczenia o wniesieniu wszystkich opłat); 2) uznanie, że organ pozostawał w bezczynności; 3) uznanie, że bezczynność miała charakter rażący; 4) wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a.; 5) zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w pierwotnym wniosku Skarżący nie wskazał wprost czy dotyczy on udziału w garażu wielostanowiskowym. Organ zaznaczył, że zaświadczeniem z dnia 27 czerwca 2024 r. Prezydent m. st. Warszawy poinformował Skarżącego o wniesieniu w całości opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w części związanej lokalem użytkowym – garażem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a). W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Przy czym zgodnie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Wniesienie skargi na bezczynność organu jest zatem dopuszczalne, gdy strona uprzednio wyczerpała ww. tryb przewidziany w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, Skarżący ze stosownym wezwaniem do wydania zaświadczeń wystąpił do organu pismem z dnia 19 czerwca 2024 r., a tym samym wyczerpał wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność organu ma miejsce jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z kolei, według art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, organ właściwy wydaje zaświadczenie: - na wniosek właściciela: w terminie 4 miesięcy od otrzymania wniosku (pkt 2); - na wniosek właściciela lokalu uzasadniony potrzebą dokonania czynności prawnej mającej za przedmiot lokal albo właściciela gruntu uzasadniony potrzebą ustanowienia odrębnej własności lokalu: w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe po wniesieniu wszystkich opłat albo opłaty jednorazowej właściwy organ wydaje z urzędu, w terminie 30 dni od dnia wniesienia opłat albo opłaty jednorazowej, zaświadczenie o wniesieniu opłat albo opłaty jednorazowej, które właściciel gruntu załącza do wniosku o wykreślenie w dziale III księgi wieczystej wpisu roszczenia o opłatę. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i wtedy gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji wydania przez organ, stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności czy przewlekłości organu administracji publicznej, staje się bezprzedmiotowe. Skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, to Sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., tj. zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy wskazać należy, że wniosek Skarżącego o wniesieniu w całości opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości odnośnie spornej nieruchomości (udział w garażu) został rozpatrzony zaświadczeniem z dnia 27 czerwca 2024 r. (k-20 akt administracyjnych), które zostało doręczone Skarżącemu w dniu 19 lipca 2024 r. (k-21 akt administracyjnych). Wskazane zaświadczenie zostało wydane w związku z pismem z dnia 19 czerwca 2024 r., którym Skarżący wniósł ponaglenie. Skarga do tut. Sądu została wniesiona 8 lipca 2024 r. (data stempla pocztowego - k-14 akt sądowych). Rację ma więc Skarżący, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał bezczynny (pkt 2 sentencji wyroku). Jednakże, Prezydent m. st. Warszawy po wniesieniu przez Skarżącego skargi na bezczynność organu, postępowanie w niniejszej sprawie zakończył – doręczając w dniu 19 lipca 2024 r. wskazane zaświadczenie z dnia 27 czerwca 2024 r. Z tej przyczyny Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu (pkt 1 sentencji wyroku). Podkreślenia wymaga jednak, że chociaż wydanie przez organ aktu w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. postanowienia NSA: z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; z 18 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1953/12; z 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12; cbois.nsa.gov.pl.). Oceniając prowadzenie postępowania przez organ do czasu wydania zaświadczenia Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka, w ocenie Sądu, nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Jednocześnie powstanie stanu zwłoki w rozpatrzeniu opisanego na wstępie wniosku nie było spowodowane "złą wolą" organu a więc celowym i intencjonalnym działaniem ukierunkowanym na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy. Jak wyjaśnił organ "Przeprowadzona aktualizacja opłat z tytułu wieczystego użytkowania gruntu przez wydział merytoryczny nakłada na Wydział Budżetowo-Księgowy wzrost liczby obsługiwanych klientów telefonicznie i bezpośrednio oraz wiąże się z dużą ilością korespondencji od dłużników co jest pracochłonne i wymaga bardzo dużego zaangażowania. W związku z powyższym, jest praktycznie niemożliwe weryfikowanie na bieżąco dokonanych księgowań." Tym samym, w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku Skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części Sąd skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). Z uwagi na fakt, że przed wniesieniem skargi doręczona została informacja Skarżącemu o wysokości opłaty jednorazowej po udzieleniu bonifikaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (k-19 akt administracyjnych) nie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku Skarżącego o stwierdzenie bezczynności organu w tym zakresie, a także zobowiązanie organu do wydania aktu i w tej części Sąd skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 orzeczono na podstawie 151 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.