I SAB/Wa 20/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Jolanta Dargas Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi E. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej E. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 21 grudnia 2012 r. E. G. reprezentowana przez swojego męża W. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłość prowadzonego postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasto W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ul. [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m². Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. (data wpływu do organu 13 lipca 2011 r.) Gmina Miasto W. wniosła o wydanie na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) decyzji potwierdzającej przejście na własność Gminy Miasta W. nieruchomości zajętej pod drogę publiczną tj. ul. [...] w W,, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m². Następnie pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Wojewoda [...] poinformował strony postępowania o wszczęciu postępowania z ww. wniosku Gminy Miasta W. oraz na podstawie art. 10 k.p.a. poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz o możliwości jego uzupełnienia poprzez składanie pisemnych wyjaśnień i dokumentów. Jednocześnie pismem z tej samej daty organ zwrócił się do Gminy Miasta W. o uzupełnienie dokumentacji niezbędnej do rozpatrzenia jej wniosku. W odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia 12 października 2012 r. Gmina Miasto Wołomin nadesłała dokumenty niezbędne do rozpatrzenia jej wniosku. Następnie pismem z dnia [...] listopada 2012 r. E. G. na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. wystąpiła do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z zażaleniem na przewlekłe prowadzenie postępowania i niezałatwienie sprawy w terminie przez Wojewodę [...] w sprawie złożonego wniosku przez Gminę Miasto W. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. E. G. złożyła wyjaśnienia mające na celu ustalenie aktualnych stron tego postępowania wraz z ich aktualnymi adresami zamieszkania. W związku ze złożonym zażaleniem Minister pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. zwrócił się do Wojewody o złożenie wyjaśnień dotyczących aktualnego stanu sprawy i o ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w złożonym zażaleniu. Następnie pismem z dnia 21 grudnia 2012 r. E. G. reprezentowana przez swojego męża W. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...], a dotyczącego wniosku Gminy Miasta W. z dnia [...] lipca 2011 r. wnosząc o: a) zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; b) zobowiązanie Wojewody [...] do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie; c) w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi; d) zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu swojej skargi skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wojewodę oraz zarzuciła organowi naruszenie art. 8, 35 § 3 i 12 k.p.a., przywołując jednocześnie bogate orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, iż wraz z wnioskiem Gminy Miasto W. nie została dołączona niezbędna dokumentacja potwierdzająca spełnienie przesłanek niezbędnych do wydania decyzji w sprawie. Ponadto Wojewoda wyjaśnił, iż działając zgodnie z art. 7 i 10 k.p.a. przystąpił do zgromadzenia materiału dowodowego sprawy oraz poinformował strony o toczącym się postępowaniu. Wskazał także, iż pismo zawiadamiające jedną ze stron postępowania o wszczętym postępowaniu administracyjnym nie zostało odebrane przez jedną ze stron i dopiero po otrzymaniu pisma skarżącej E. G. z dnia [...] grudnia 2013 r. organ powziął informację o tym, iż nie ma aktualnego adresu zamieszkania tej strony. Jednocześnie Wojewoda wskazał, iż w wyniku rozpatrzenia wniosku Gminy Miasto W. wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], którą to stwierdził nabycie przez Gminę Miasto W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ul. [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m². Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok NSA z dnia 5 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, cbois.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238.). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Konkludując uwagi wyżej przedstawione stwierdzić trzeba, iż przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie, dalsze czynności w sprawie, uwzględniając stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 149 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zatem, o ile wydanie przez organ administracyjny na dzień orzekania przez Sąd żądanego rozstrzygnięcia sprawy czyni niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1953/12, z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). Wojewoda w dniu [...] stycznia 2013 r. wydał decyzję, którą stwierdził nabycie przez Gminę Miasto W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ul. [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m². Wydanie przez Wojewodę decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. wyłącza możliwość uwzględnienia skargi w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia. Niniejsze postępowanie stało się więc w tym zakresie bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Oceniając, zatem aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania oraz mając na uwadze charakter i stopień skomplikowania przedmiotowej sprawy, a także fakt wydania przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę, Sąd doszedł do przekonania, że Wojewoda prowadził przewlekłe postępowanie w sprawie wniosku Gminy Miasto W. Przemawia za tym fakt, iż organ pierwsze czynności w sprawie podjął dopiero po roku od wpłynięcia wniosku, pomimo tego, iż wnioskodawca przy piśmie z dnia [...] października 2012 r. przedstawił dokumenty, o których nadesłanie wnosił Wojewoda, a niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Tym samym organ działał wbrew dyspozycji art. 35 k.p.a., z którego wynika, iż organy administracji winny działać bez zbędnej zwłoki. Zaznaczyć też trzeba, iż organ w żadnym piśmie nie poinformował stron postępowania o terminie załatwienia wniosku, czym naruszył art. 36 § 1 k.p.a. Dodatkowo zauważyć też trzeba, iż strony postępowania administracyjnego brały czynny udział w sprawie, ułatwiając tym samym organowi ustalenie prawidłowego kręgu stron postępowania. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, jednakże Sąd w niniejszym składzie uznał, iż przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowanie, choć naganne, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyroki: WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Tymczasem w niniejszej sprawie nie można zarzucić organowi, iż nie podejmował żadnych czynności w sprawie zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto Gmina Miasto W. będąca inicjatorem niniejszego postępowania nie występowała z ponagleniami do Wojewody o niezwłoczne załatwienie jej wniosku, tym samym godząc się na takie prowadzenie postępowania przez organ. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zobowiązanie Wojewody [...] do dyscyplinarnego ukarania pracowników winnych nie załatwienia sprawy w terminie, to wskazać należy, że żądanie to nie mieści się w dyspozycji art. 149 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W przedmiocie zobowiązania organu do wydania orzeczenia, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe (pkt 2 sentencji wyroku).W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.