I SAB/Wa 240/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Przemysław Żmich, , po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w sprawie rozpatrzenia odwołania 1. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do rozpatrzenia odwołania D. M. od decyzji Burmistrza N. z 24 września 2021 r., nr SR-FA-5211.001149.2021; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz D. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 23 maja 2022 r. D. M. (dalej również jako "Skarżąca"), zastępowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej również jako "SKO w W.", "Organ") w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza Nowego Dworu Mazowieckiego z [...] września 2021 r., nr [...], dotyczącej odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca w uzasadnieniu wskazała, że w ustawowym terminie złożyła odwołanie od ww. decyzji Burmistrza Nowego Dworu Mazowieckiego. Odwołanie zostało przekazane Kolegium [...] października 2021 r., co wynika z pisma doręczonego pełnomocnikowi Skarżącej [...] października 2021 r. Dalej wyjaśniła, że Kolegium od momentu złożenia odwołania nie wykonało żadnych czynności mających na celu załatwienie sprawy, czym naruszyło terminy wskazane w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej jako "kpa"), jak i również nie dochowało obowiązków nałożonych przez art. 36 kpa. Wyjaśniła również, że Kolegium pomimo pisemnego ponaglenia oraz wielokrotnych prób kontaktu telefonicznego nie podjęło żadnych czynności w sprawie, naruszając przy tym przepisy dotyczące terminów rozpatrywania spraw administracyjnych oraz zasadę szybkości i prostoty postępowania wyrażoną w art. 12 kpa. W konsekwencji Skarżąca wniosła o: 1. wyznaczenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. terminu na wydanie decyzji w sprawie; 2. stwierdzenie, że Organ ten dopuścił się bezczynności; 3. stwierdzenie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o umorzenie postępowania z uwagi na fakt, że [...] czerwca 2022 r. wydało decyzję w przedmiotowej sprawie. Pismem z 28 lipca 2022 r., Skarżąca podtrzymała wniesioną skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: ppsa), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Skargę na bezczynność organu administracji dopuszczają przepisy ppsa. Art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 ppsa). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b ppsa). Z akt sprawy wynika, iż Skarżąca wyczerpała wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi, wnosząc ponaglenie. Dalej należy wskazać, że pojęcie bezczynności organu do czasu nowelizacji kpa, która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., nie było zdefiniowane ustawowo. Pojęcie to w orzecznictwie sądowym ograniczone zostało przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12). Przy czym zgodnie z obecnym brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 kpa bezczynność organu ma miejsce, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 kpa). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 kpa, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Powyższe oznacza, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2013 r., I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wtedy, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i również, gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a ppsa. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu ma na celu sprawdzenie, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. W sytuacji zaś wydania przez organ, stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, to sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, tj. zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] czerwca 2022 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza Nowego Dworu Mazowieckiego z dnia [...] września 2021 r., nr [...] i przekazało temu Organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wydanie decyzji przez SKO w W. powoduje zatem, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd Organu do rozstrzygnięcia sprawy. Z tej przyczyny Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania do rozpatrzenia złożonego przez Skarżącą odwołania. Podkreślenia wymaga jednak, że chociaż wydanie przez organ rozstrzygnięcia w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ppsa, w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. postanowienia NSA: z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12, z 18 września 2012 r., II OSK 1953/12, z 17 października 2012 r., I OSK 2443/12). Oceniając prowadzenie postępowania przez organ do czasu wydania decyzji wydanej [...] czerwca 2022 r. Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z 23 października 2013 r., I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie bowiem nie można wskazać, że zwłoka w jej rozpoznaniu była znaczna. Powstanie stanu zwłoki w rozpatrzeniu odwołania nie było spowodowane "złą wolą" organu, a więc celowym i intencjonalnym działaniem ukierunkowanym na odsunięciu w czasie załatwienia sprawy. W okolicznościach sprawy podkreślić również trzeba, że do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpływa bardzo duża ilość tego typu przedmiotowych spraw, o czym Sądowi jest wiadomym z urzędu, a co również negatywnie przekłada się na szybkość prowadzonych przez ten Organ postępowań. W niniejszej sprawie zauważyć także należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na skutek złożonego ponaglenia strony, a następnie skargi, niezwłocznie wydało decyzję, o co w tym postępowaniu wnioskowała Skarżąca. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 wyroku, a na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa orzekł jak w punkcie 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 ppsa oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800), zasądzając na rzecz Skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem wynagrodzenia dla pełnomocnika. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa.