I SAB/Wa 254/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 r. sprawy ze skargi W. C. na przewlekłość Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego W. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 1981 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] grudnia 1980 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. Wprawdzie w pkt. 1) petitum skargi skarżący podaje, że chodzi o rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] czerwca 1984 r. jednakże biorąc pod uwagę treść uzasadnienia skargi, wniosku o stwierdzenie nieważności z 7 lipca 2011 r. i wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie budzi wątpliwości, że jest to omyłka pisarska. W istocie skarga dotyczy przewlekłości w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 1981 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] grudnia 1980 r., nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony do Wojewody [...] 7 lipca 2011 r., a następnie przekazany do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Organ ten zawiadomieniem z 16 stycznia 2012 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie i powiadomił o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do 30 czerwca 2012 r. Wobec nie dochowania przez Ministra terminu zakończenia sprawy, skarżący pismem z 23 lipca 2012 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z 3 sierpnia 2012 r. Minister wskazał kolejny termin załatwienia sprawy – do 30 listopada 2012 r., który jednakże nie został dotrzymany. Skarżący podniósł, że pomimo zawiadomienia stron pismem z 31 stycznia 2013 r. o zebraniu materiału dowodowego organ nie wyjaśnił przyczyn zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, jak również nie wydał decyzji. Skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra do wydania decyzji z jego wniosku, zobowiązanie organu do ukarania pracownika winnego nie załatwienia sprawy w terminie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że [...] maja 2013 r. wydał decyzję nr [...] rozstrzygającą sprawę z wniosku skarżącego. Na rozprawie w dniu 27 września 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok NSA z dnia 5 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, cbois.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Konkludując uwagi wyżej przedstawione stwierdzić trzeba, iż przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie, dalsze czynności w sprawie, uwzględniając stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zatem, o ile wydanie przez organ administracyjny na dzień orzekania przez Sąd żądanego rozstrzygnięcia sprawy czyni niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy Sąd doszedł do przekonania, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prowadził przedmiotowe postępowanie w sposób opieszały, przedłużając termin rozpatrzenia wniosku złożonego przez skarżącego. Wniosek ten przekazany przez Wojewodę [...] wpłynął do Ministra 27 grudnia 2011 r. Pierwsze czynności zostały podjęte 16 stycznia 2012 r. Organ wówczas zwrócił się do Sądu Rejonowego w S. o nadesłanie: odpisu postanowienia spadkowego po W. W. (byłym właścicielu nieruchomości), do Urzędu Miasta S., do Archiwum Państwowego w G. o nadesłanie informacji i dokumentów koniecznych do rozpoznania sprawy. Organ powiadomił strony o terminie zakończenia postępowania do 30 czerwca 2012 r. Kolejne czynności były podejmowane przez organ w lutym, marcu, kwietniu, maju i sierpniu 2012 r. ( występowanie o nadesłanie map, dokumentów archiwalnych, wskazanie numeracji działek, wypisu z ewidencji gruntów). Pismem z 14 maja 2012 r. skarżący uzupełnił wniosek, a pismem z 23 lipca 2012 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i rozstrzygnięcia sprawy. Organ nadzoru pismem z 3 sierpnia 2012 r. powiadomił o nowym terminie załatwienia sprawy – do 30 listopada 2012 r. Skarżący w piśmie z 9 listopada 2012 r. przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Zawiadomieniem z 31 stycznia 2013 r. Minister powiadomił strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Skarżący w dniu 22 kwietnia 2013 r. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Minister w dniu [...] maja 2013 r. wydał decyzję, w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 1981 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] grudnia 1980 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] oznaczonej jako działki nr [...],[...],[...] i [...] stanowiącej własność W. W. Podnieść należy, że wydanie przez Ministra decyzji z [...] maja 2013 r. wyłącza możliwość uwzględnienia skargi w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia. Niniejsze postępowanie stało się więc w tym zakresie bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Podkreślenia wymaga jednak, że chociaż wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1953/12, z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). Sąd, oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania doszedł do przekonania, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w kpa, przewlekłe prowadzenie przez Ministra postępowania, choć naganne, nie nosi cechy rażącego naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyroki: WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Tymczasem w przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku, datę wydania decyzji, sukcesywne podejmowanie przez organ szeregu czynności w sprawie, konieczność pozyskania dokumentów archiwalnych i oczekiwanie na ich nadesłanie, powiadamianie stron o terminach załatwienia sprawy nie można uznać, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażący. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zobowiązanie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do dyscyplinarnego ukarania pracowników winnych nie załatwienia sprawy w terminie, to wskazać należy, że żądanie to nie mieści się w dyspozycji art. 149 p.p.s.a. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd z mocy art. 161 § 1 pkt 3 oraz na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.