I SAB/Wa 294/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J. i [...] S. K. spółki jawnej na bezczynność Prezydenta m. [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania przyznaje od Prezydenta m. [...] na rzecz M. J. i M. J. i [...] S. K. spółki jawnej sumę pieniężną w kwocie po 1000 (jeden tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 823/15, w sprawie ze skargi M. J. i [...] S. K. spółki jawnej z siedzibą w [...], zobowiązał Prezydenta m. [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2010 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" nr rej. hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt pierwszy wyroku). Ponadto Sąd w punkcie drugim wyroku stwierdził, że bezczynność Prezydenta m. [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W punkcie trzecim wymierzył organowi grzywnę w wysokości 3 000 zł. W pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił (punkt czwarty wyroku). Skargę kasacyjną w zakresie punktu czwartego powołanego wyroku wnieśli M. J. i spółka [...] S. K.. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1427/16, uchylił zaskarżony wyrok w punkcie czwartym i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu sąd II instancji przytoczył treść art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podzielając pogląd wyrażony zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, że instytucja grzywny oraz instytucja zasądzenia określonej sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego mają na celu wzmocnienie mechanizmów przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozwiązania te są środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyżej wymienione środki pełnią bowiem funkcję prewencyjną. W przypadku instytucji przyznania skarżącym od organu sumy pieniężnej, groźba konieczności wydatkowania takiej kwoty ze środków publicznych na rzecz strony postępowania, nie zaś przekazania jej w ramach systemu finansów publicznych, będzie wzmacniała gwarancje terminowego załatwiania spraw. Jednocześnie wspomniana instytucja, w przeciwieństwie do wymierzenia organowi grzywny, pełni również funkcję kompensacyjną - ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej, ale nie stricte odszkodowania za poniesioną szkodę. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z zawartym w zaskarżonym wyroku stanowiskiem Sądu I instancji, który wymierzył organowi grzywnę i jednocześnie oddalił wniosek skarżących o przyznanie im od organu sumy pieniężnej, wskazując, że Sąd ma możliwość wyboru pomiędzy wymierzeniem grzywny organowi albo przyznaniem na rzecz skarżących sumy pieniężnej. Sąd I instancji wskazał ponadto, że skoro wymierzenie grzywny organowi zostało przez ustawodawcę wymienione w pierwszej kolejności, to należy najpierw rozważyć ten właśnie środek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka interpretacja przywołanego art. 149 § 2 nie znajduje uzasadnienia, gdyż obie instytucje mogą być zarówno wykorzystywane przez sąd jednocześnie, jak i każda z nich może być orzeczona oddzielnie. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się również z twierdzeniem Sądu I instancji, że uzasadnione jest wartościowanie rzeczonych środków ze względu na to, że grzywna jest przeznaczona dla dobra ogółu, a suma pieniężna dla skarżących. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia gramatyczna art. 149 § 2 wyraźnie wskazuje na równorzędność wymienionych w tym przepisie środków. Sąd ten podkreślił, że przyznanie sumy pieniężnej pełni istotną funkcję kompensacyjną w stosunku do osób, które poniosły krzywdę w wyniku bezczynności lub przewlekłego działania organów administracji w ich sprawie i wskazał, że Sąd I instancji, ponownie rozpoznając wniosek skarżących o przyznanie im od organu sumy pieniężnej, powinien ocenić jego zasadność ad casum, biorąc pod uwagę gramatyczną wykładnię przepisu art. 149 § 2, w szczególności równorzędność środków w nim wymienionych. Jednocześnie w zakresie przyznania skarżącym sumy pieniężnej powinno dojść do głosu uznanie sędziowskie, oparte o zasady logiki, doświadczenia życiowego i zawodowego, w kontekście określonego wyżej celu tego przepisu, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy i dyrektyw doktrynalnych oraz praktyki. Przy czym w razie uznania przez Sąd, że w niniejszej sprawie występują postawy do przyznania skarżącym sumy pieniężnej, na jej wysokość rzutować może między innymi okres bezczynności oraz fakt, że w sprawie zapadł już prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 149/14 stwierdzający bezczynność organu w niniejszej sprawie i wyrok ten był zupełnie zignorowany przez organ. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że przyznanie kwoty pieniężnej nie jest odszkodowaniem za szkodę majątkową, jaką ponieśli skarżący, zatem nie można zgodzić się z propozycją sposobu jej ustalenia i jej wysokości, wskazaną w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.), Sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1427/16, wydanym w niniejszej sprawie. Dokonując zatem ponownie oceny wniosku skarżących obecnie jedynie już w zakresie przyznania im od organu sumy pieniężnej w związku z bezczynnością organu, w rozpoznaniu powołanego na wstępie wniosku odszkodowawczego z dnia 22 marca 2010 r. oraz mając na uwadze wytyczne zawarte w opisanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za zasadne przyznać od Prezydenta m. [...] na rzecz M. J. i spółki [...] S. K. sumę pieniężną w kwocie po 1000 zł na rzecz każdego ze skarżących. Na powyższe rozstrzygnięcie Sądu wpływ miała stwierdzona w sprawie rażąca bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku odszkodowawczego z dnia 22 marca 2010 r. oraz fakt, że w sprawie zapadł już prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 149/14 stwierdzający bezczynność organu w niniejszej sprawie, który został przez organ zupełnie zignorowany. Zdaniem Sądu, postępowanie organu stoi sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 kpa), jak również narusza zawarte w art. 7 i art. 8 kpa zasady stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z tego też względu Sąd uznał, że wniosek skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej jest zasadny, a przyznana suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżących za zwłokę w załatwieniu sprawy. Przypomnieć przy tym należy, że przyznanie skarżącym sumy pieniężnej stanowi dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy – a sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.