I SAB/Wa 412/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Bożena Marciniak Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. K., B. D. i T. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2015 r. o odszkodowanie za część dawnej nieruchomości [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...], stanowiącej obecnie część działek ew. o nr: [...] z obrębu [...] w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących H.K., B.D. i T.R. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 27 września 2021 r. H.K., T.R. i B.D. (dalej także, jako: skarżący) wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie i wypłacenie odszkodowania za część dawnej nieruchomości [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] Nr [...], stanowiącej obecnie część działek ew. o nr: [...],[...],[...] i [...] z obrębu [...]. W skardze wnieśli o zobowiązanie organu do wydania – w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu przez Sąd organowi akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem uwzględniającym skargę na bezczynność – decyzji administracyjnej kończącej sprawę w I instancji, o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jak wynika z akt sprawy nieruchomość położona w [...] w rejonie "[...] '', stanowiąca część dawnego gospodarstwa rolnego zapisanego w tabeli likwidacyjnej wsi C. nr [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Na podstawie art. 1 tego dekretu wszystkie grunty leżące w granicach miasta [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność Gminy [...], a następnie, z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130), stały się własnością Skarbu Państwa. Z dniem 27 maja 1990 r. przedmiotowy grunt stał się własnością Dzielnicy-Gminy [...]. Obecnie, zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2016, poz. 1438), grunt przedmiotowej nieruchomości wchodzący w skład działek ewidencyjnych o nr: [...],[...] i [...] z obrębu [...] stanowi własność m.st. Warszawy. Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] stanowi własność Skarbu Państwa. Zgodnie z wykazem likwidacyjnym osiedla C. z akt sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa X Wydział Ksiąg Wieczystych, na podstawie Dekretów Imperatorskich z 19 lutego 1864 r. gospodarstwo o pow. [...] prętów przeszło na własność M.O.. Jak wynika z zaświadczenia z dnia [...] stycznia 1949 r. Zarządu Związku Samopomocy Chłopskiej nr [...] część osady włościańskiej byłej wsi C. zapisanej w tabeli likwidacyjnej nr [...] stanowiło gospodarstwo rolne będące własnością H.O., S.R., R.O. i A.O.. Pismem z dnia 31 stycznia 1949 r. H.O., S.R., R.O. i A.O. złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] marca 1957 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie odmówiło ww. osobom prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. S. róg B. - przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową indywidualną. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stwierdziło nieważność orzeczenia PRN w m. st. Warszawie z dnia [...] marca 1957 r. w części dotyczącej działek ewidencyjnych o nr: [...] -cz. z obrębu [...] i [...] -cz. z obrębu [...]. Pismem z dnia 21 września 2015 r. H.K., T.R. i B.D. wystąpili do Urzędu m. st. Warszawy z wnioskiem o odszkodowanie za część dawnej nieruchomości warszawskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] Nr [...], stanowiącej obecnie część działek ew. o nr: [...],[...],[...] i [...] z obrębu [...], w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.). Po rozpoznaniu ww. wniosku, Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], orzekł o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za część dawnej nieruchomości warszawskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi C. nr [...], położonej w rejonie "[...] ", stanowiącej obecnie działki ewidencyjne o nr: [...] -cz., [...] -cz., [...] -cz, i [...] -cz. z obrębu [...]. Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta m. st. Warszawy złożyli H.K., T.R. i B.D.. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania skarżących uchylił w całości decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Od decyzji Wojewody Mazowieckiego sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli H.K., B.D. i T.R. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2220/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2220/18 wpłynęły do organu – Prezydenta m. st. Warszawy w dniu 22 października 2019 r. Pismem z dnia 5 sierpnia 2020 r. skarżący wnieśli ponaglenie albowiem Prezydent m. st. Warszawy nie wydawał rozstrzygnięcia w sprawie. Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. Wojewoda Mazowiecki uznał wniesione zażalenie (ponaglenie) za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do 4 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy. Pomimo zakreślonego przez Wojewodę terminu, organ I instancji nie rozpoznał wniosku skarżących z dnia 21 września 2015 r. Zdaniem skarżących, przekroczone zostały terminy wskazane w art. 35 K.p.a., a Prezydent m. st. Warszawy pozostaje w bezczynności. W ocenie skarżących, czas jaki upłynął od momentu zwrotu akt organowi tj. od 22 października 2019 r. do dnia wniesienia skargi na bezczynność, był wystarczający na zgromadzenie materiału dowodowego, wszechstronne jego rozważenie i wydanie decyzji. Niewydanie decyzji do chwili obecnej stanowiło naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego w tym m.in. wyrażonej w art. 12 K.p.a. zasady szybkości postępowania i w art. 8 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W odpowiedzi na skargę Prezydent m. st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. Podał – przytaczając stan faktyczny – że w wyniku weryfikacji materiału dowodowego ustalono, że do chwili obecnej wniosek A.O., R.O. i S.R. z dnia 31 stycznia 1949 r. (data wpływu [...] lutego 1949 r.) o przyznanie na posiadany grunt o pow. [...] [...] pr. zapisany w tab. likw. byłej wsi C. Nr [...], prawa czasowej własności za czynszem symbolicznym nie został w całości rozpoznany prawomocnym orzeczeniem. Z tego względu Prezydent m. st. Warszawy postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. zawiesił postępowanie o wypłacenie odszkodowania za omawianą nieruchomość do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości. Zdaniem organu skarga na bezczynność powinna zostać oddalona. Pismem z dnia 20 maja 2022 r. Prezydent m. st. Warszawy – po wezwaniu Sądu – poinformował, że Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] października 2021 r. Tym niemniej Prezydent m. st. Warszawy wskazał, że postępowanie odszkodowawcze nie może zostać zakończone dopóki toczy się równolegle postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do tej samej nieruchomości. Zachodzą podstawy do zawieszenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazuje art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. bezczynność zachodzi gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą natomiast istotne przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. Przy czym, wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi, decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a.). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Artykuł 36 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Jak wynika z akt sprawy wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2220/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw od decyzji Wojewody Mazowieckiego decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...], którą uchylił w całości decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Akta sprawy zostały przekazane do organu I instancji w dniu 22 października 2019 r., celem podjęcia dalszych czynności i zakończenia postępowania. Nie budzi wątpliwości, że do dnia wyrokowania, organ nie zakończył sprawy, nie wydał żadnego rozstrzygnięcia. Co prawda, Prezydent m. st. Warszawy postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. zawiesił postępowanie o wypłacenie odszkodowania za omawianą nieruchomość, jednak postanowienie to zostało uchylone przez Wojewodę Mazowieckiego. Pomimo tego, Prezydent m. st. Warszawy nadal pozostaje w przekonaniu, że postępowanie odszkodowawcze nie może zostać zakończone. Z tego względu nadal nie wydaje rozstrzygnięcia w sprawie. Organ zwrócił się do Sądu o wypożyczenie akt sprawy celem (ponownego) wydania postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania. Zauważyć także należy, iż postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. Wojewoda Mazowiecki uznał wniesione przez skarżących zażalenie (ponaglenie) za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy 4 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy. Także i ten termin nie został dochowany. Biorąc powyższe pod uwagę, skarga jest zasadna w zakresie w jakim skarżący zarzucili Prezydentowi m. st. Warszawy bezczynność w rozpoznaniu wniosku z dnia 21 września 2015 r. Oceniając natomiast przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, za rażące naruszenie przepisów art. 35 K.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13, WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę powyższe postępowanie Prezydenta, zdaniem Sądu, zaistniała, długotrwała zwłoka w rozpoznaniu sprawy była efektem rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd postrzega okres wykroczenia poza ustawowy termin jako na tyle długi, że w powszechnym odbiorze społecznym i wedle elementarnych zasad doświadczenia życiowego będzie odbierany jako rażący. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 5 P.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a.