I SAB/Wa 418/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi H. R., B. R. A. R, D. R, i K. R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. w pozostałym zakresie umarza postępowania; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz H. R, B. R. A. R, D. R. i K. R. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H. R., B.W., K. R., A. R. i D. R. działający przez pełnomocnika adwokata W. M., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), oznaczonej jako "[...]",[...], działka nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że postępowanie w sprawie toczy się od 11 lat. Bezczynność organu była już przedmiotem zażalenia złożonego przez skarżących do Wojewody [...], który postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] uznał je za uzasadnione i zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ostateczną decyzją w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Pomimo upływu terminu zakreślonego przez Wojewodę decyzja administracyjna nie została przez organ wydana, co świadczy zdaniem skarżących o złej pracy podległych Prezydentowi W. urzędników. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Prowadzone postępowanie odszkodowawcze toczy się w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.). Organ podkreślił, że postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m.in. na gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, ustaleniu wszystkich osób uprawnionych, określenia aktualnego właściciela gruntu, pozyskanie map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie oraz sprawdzeniu, czy sporna nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ww. ustawy. Zgromadzenie potrzebnej dokumentacji, jest więc bardzo czasochłonne. W chwili obecnej wyjaśnienia wymaga jeszcze kwestia daty, w której poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotowym gruntem. Jednocześnie organ wskazał, że pełnomocnik stron został poinformowany, o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 31 stycznia 2013 roku. Na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. pełnomocnik organu radca prawny E.T. okazała Sądowi decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] wydaną w przedmiotowej sprawie, o treści odmownej, oświadczając przy tym, że orzeczenie to zostało wysłane do stron zgodnie z rozdzielnikiem. Wobec powyższego Sąd odroczył rozprawę, zobowiązując jednocześnie stronę skarżącą do zajęcia stanowiska w sprawie i wskazania, czy w związku z wydaniem ww. orzeczenia nadal podtrzymuje skargę. Pismem z dnia 14 marca 2013 r. skarżący podtrzymali wniesioną skargę na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej ppsa), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. Zgodnie z art. 149 ustawy ppsa, w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (w brzmieniu przepisu obowiązującym od dnia 17 maja 2011 r.). Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Podkreślenia wymaga, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 ppsa, Sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W sytuacji wydania zaś przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie bezczynności, czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Sąd nie może bowiem w takiej sytuacji zobowiązać już organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 19 lutego 2013 r. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] Prezydent W. rozstrzygnął sprawę wszczętą wnioskiem skarżących i odmówił przyznania odszkodowania. Wydanie przez Prezydenta powyższej decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. wyłącza zatem możliwość uwzględnienia skargi bezczynność organu. Organ załatwił bowiem sprawę i nie pozostaje już w bezczynności. Niniejsze postępowanie stało się więc bezprzedmiotowe i w tym zakresie podlega umorzeniu. Podkreślenia wymaga jednak, że chociaż wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie to zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ppsa, w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (por. postanowienia NSA; z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). Sąd oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania odszkodowawczego, z uwzględnieniem okresu po dniu 17 maja 2011 r., czyli dacie wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa – Dz. U. nr 34 poz. 173, którym również dodano do art. 149 § 1 ppsa, zapis nakazujący sądowi określanie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, doszedł do przekonania, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w kpa, bezczynność organu, choć naganna nie nosi cech rażącego naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r. I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Tymczasem w przedmiotowej sprawie od dnia wpłynięcia wniosku skarżących, do dnia wydania decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. organ podejmował działania ukierunkowane na merytoryczne rozstrzygnięcie, o czym świadczą gromadzone w sprawie materiały dowodowe. Z akt sprawy wynika również, że organ informował strony o postępach w sprawie, wskazując na przyczyny niemożności zakończenia postępowania. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 i art. 201 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.