I SAB/Wa 42/23
WyrokWSA w Warszawie2023-05-09
Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Gabriela Nowak, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy bezczynność organu administracji publicznej w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji sprzed kilkudziesięciu lat może zostać stwierdzona mimo trudności w pozyskaniu akt własnościowych i czy pismo informujące o umorzeniu postępowania z mocy prawa może być uznane za decyzję administracyjną?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że bezczynność organu nastąpiła poprzez przekroczenie terminu załatwienia sprawy bez wyznaczenia nowego terminu zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., a pismo informujące o umorzeniu postępowania z mocy prawa nie stanowi decyzji administracyjnej, gdyż nie zawiera minimum elementów decyzji. Wobec tego sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie miesiąca oraz potwierdził, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.Stan faktyczny
M. L. złożył wniosek do Ministra Rozwoju o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z 1967 r. oraz decyzji Prezydium Rady Narodowej z 1967 r. dotyczących odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości. Organ nie rozpoznał wniosku w ustawowym terminie, a następnie poinformował pismem o umorzeniu postępowania z mocy prawa. Skarżący wniósł skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania.Rozstrzygnięcie
Zobowiązał Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt wraz z odpisem prawomocnego wyroku; stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; zasądził od Ministra na rzecz skarżącego kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Gabriela Nowak, asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. L. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania wniosku z dnia 20 października 2020 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1967 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1967 r. nr [...] - w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącego M. L. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z 21 lipca 2021 r. M. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z 24 października 1967 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z 31 sierpnia 1967 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...], róg ul. [...], ozn. hip. "[...]" lit. [...], w części nieobjętej orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z 11 listopada 1958 r.
Skarga ta wniesiona została w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z 20 października 2020 r. M. L. wystąpił do Ministra Rozwoju o stwierdzenie nieważności wydanej w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. [...] (Dz.U. Nr 50, poz. 279) decyzji Ministra Gospodarki z 24 października 1967 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z 31 sierpnia 1967 r. o odmowie przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] ul. [...], róg ul. [...]. Wniosek ten wpłynął do organu 22 października 2020 r.
Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, wystąpił on pismem z 28 czerwca 2021 r. do organu z ponagleniem, a następie wniósł wskazaną na wstępie skargę, w której domagał się: wyznaczenie Ministrowi miesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku; stwierdzenia, że bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie Ministrowi z tego tytułu grzywny w wysokości 5000 złotych i przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 2500 złotych; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc że po wpłynięciu wniosku przystąpiono do gromadzenia materiału dowodowego, występując o nadesłanie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii akt własnościowych dotyczących nieruchomości dekretowej, a także kopii kart działu II księgi hipotecznej prowadzonej dla nieruchomości obejmujących wpisy Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości oraz wskazującej ostatnich właścicieli przed wpisem Skarbu Państwa. Pismem z 13 lipca 2021 r. wystąpiono z kolei do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o wypożyczenie akt własnościowych, a po wpłynięciu ponaglenia zawiadomiono wnioskodawcę, pismem z 13 lipca 2021 r., że nie jest możliwe rozpatrzenie przedmiotowego wniosku w terminie określonym art. 35 k.p.a. z uwagi na gromadzenie materiału dowodowego (w szczególności akt własnościowych) oraz poinformowano o przewidywalnym terminie rozstrzygnięcia do 30 września 2021 r. W dalszej kolejności organ podnosił, że postępowanie dotyczące decyzji wydanych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. są postępowaniami dotyczącymi decyzji wydanych przed kilkudziesięciu laty, gdzie stan prawny nieruchomości jest złożony, a materiał dowodowy niepełny. Normą jest również, że inne postępowania prowadzone w Wydziale Gruntów [...] obejmują kilkaset osób. Sprawy rozpatrywane są według kolejności oraz stanu zgromadzonego w nich materiału dowodowego i bieżących potrzeb dowodowych. Zaznaczał jednocześnie, że zasada szybkości postępowania nie jest zasadą nadrzędną w stosunku do innych zasad postępowania wymienionych w k.p.a. Obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozpatrzenie sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ rozpoznając sprawę winien działać z należytą starannością i nie dopuścić, aby którakolwiek ze stron postępowania została pominięta. Również bardzo duża liczba spraw prowadzonych przez każdego z referentów, stan pandemii i utrudniona ciągłość w pracy spowodowana m.in. zwolnieniami lekarskimi pracowników, uniemożliwia wyprowadzenie zaległości w krótkim czasie. Na czas procedowania sprawy wpływ również miała okoliczność przekazania akt własnościowych do SKO w Warszawie, które do chwili obecnej nie zostały wypożyczone organowi.
W piśmie z 11 października 2021 r. Minister poinformował ponadto, że postępowanie z wniosku M. L. w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji i niezakończone do 15 września 2021 r. umarza się z mocy prawa.
Wyrokiem z 18 października 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 250/21 Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie: zobowiązał Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania wniosku z 20 października 2020 r. - w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt 1); stwierdził, że bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3) oraz zasądził od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącego M. L. zwrot kosztów postepowania w kwocie 580 złotych (pkt 4).
Od wyroku tego wywiedzione zostały skargi kasacyjne Ministra Rozwoju i Technologii oraz Prokuratora Regionalnego w Warszawie, w następstwie rozpoznania których Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 stycznia 2023 r. I OSK 873/22 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części objętej punktami 1, 2 i 4.
Odwołując się do definicji bezczynności i przewlekłości postępowania ujętych w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., Sąd kasacyjny wywodził, że skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Z kolei skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1 – § 3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych. Tak objaśniony przedmiot skargi na bezczynność oraz skargi na przewlekłe postępowanie ma zaś zasadnicze znaczenie dla określenia sposobu kontroli prawidłowości postępowania administracyjnego przez sąd rozpoznający skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania. Inne okoliczności będą mieć istotne znaczenie dla stwierdzenia bezczynności, a inne – dla stwierdzenia przewlekłości postępowania. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność winien dokonać ustaleń dotyczących tego, czy termin załatwienia sprawy został przekroczony przez organ, pozostawiając poza zakresem prowadzonych rozważań kwestię opieszałości postępowania. Rozpoznając zaś skargę na przewlekłość postępowania winien dokonać ustaleń dotyczących tego, czy organ prowadzi postępowanie w opieszały sposób.
W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zwracał uwagę, że w części historycznej uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazano, że pismem z 13 lipca 2021 r. zawiadomiono wnioskodawcę, że nie jest możliwe rozpatrzenie przedmiotowego wniosku w terminie określonym art. 35 k.p.a. z uwagi na gromadzenie materiału dowodowego (w szczególności akt własnościowych) oraz poinformowano o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia do 30 września 2021 r. Przypomniał jednocześnie, że w piśmie z 11 października 2021 r. organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r., a zatem przed terminem wskazanym w piśmie z 13 lipca 2021 r. Sąd I instancji nie wypowiedział się co do powyższych okoliczności. Stwierdził natomiast, że nie budzi wątpliwości, że organ przekroczył termin załatwienia sprawy oraz że w rozpoznawanej sprawie zachodzi bezczynność organu. Termin załatwienia sprawy, który miał zostać przekroczony przez organ i od tego momentu organ miał pozostawać bezczynny, nie został jednak wskazany przez Sąd I instancji. Wskazywał nadto, że z uzasadnienia wyroku nie wynika, że Sąd I instancji zakwestionował prawidłowość wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy w piśmie z 13 lipca 2021 r. Nie można zatem ustalić powodów, dla których przyjął, że w rozpoznawanej sprawie miała miejsce bezczynność organu.
W dalszej kolejności Sąd kasacyjny podnosił, że rozpoznając skargę na bezczynność sąd może nakazać organowi załatwienie sprawy w określonym terminie, ale pod warunkiem, że postępowanie nadal toczy się w dacie orzekania przez sąd. Wobec czego winien dokonać ustaleń w tym zakresie. Z tego względu istotne znaczenie ma fakt niedokonania przez Sąd I instancji oceny pisma organu z 11 października 2021 r. Organ określił to pismo jako mające charakter informacyjny oraz wskazał art. 9 k.p.a. jako podstawę prawną tego pisma. Jeżeli jednak Sąd I instancji przyjął za konieczne wydanie przez organ decyzji o umorzeniu przedmiotowego postępowania, to powinien ocenić czy pismo to, pomimo nieposiadania wszystkich elementów decyzji, może zostać uznane za decyzję o umorzeniu postępowania. W konsekwencji zalecił, by ponownie rozpoznając sprawę, mając na uwadze oceny prawne przedstawione w uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji ocenił, czy termin załatwienia sprawy z wniosku M. L. został przekroczony przez organ prowadzący postępowanie oraz czy pismo organu z 11 października 2021 r., pomimo nieposiadania wszystkich elementów decyzji, można uznać za decyzję o umorzeniu postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga jest uzasadniona.
Na wstępie zauważyć wypada, że wobec zakwestionowania skargami kasacyjnymi punktów 1, 2 i 4 uprzednio wydanego wyroku i w tym zakresie jego wyeliminowania z obrotu prawnego, wyrok ten uprawomocnił się w części objętej punktem 3, którym oddalono skargę "w pozostałej części". Użyta w redakcji tego punktu formuła "w pozostałej części", jak wynika z treści uzasadnienia tego wyroku odnosiła się do ujętego w skardze żądanie wymierzenia organowi, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej: "p.p.s.a.", grzywny oraz przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Wobec czego kwestia ta nie mogła obecnie stanowić przedmiotu rozstrzygania.
Przedmiotem rozpoznania pozostała zatem kwestia ewentualnej bezczynności lub przewlekłości prowadzenia przez organ centralny postępowania wywołanego wnioskiem M. L. z 20 października 2020 r., przy uwzględnieniu wiążącej Sąd - z mocy art. 190 p.p.s.a. - wykładni prawa dokonanej w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 18 stycznia 2023 r.
Jak zauważał w tym wyroku Sąd kasacyjny , uwzględniając treść art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. i zawarte w nich definicje bezczynności i przewlekłości, przyjąć trzeba, że skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Z kolei skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1 – § 3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych. O tym natomiast, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienie z przewlekłością postępowania czy bezczynności (przy określaniu stanu zwłoki w załatwieniu sprawy przez stronę skarżącą zarówno jako stan bezczynności jak i przewlekłość – jak ma to miejsce w tym przypadku) ostateczną decyzję podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku. W zakresie bowiem wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a, sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego (por. wyrok WSA w Warszawie z 21.03.2019 r. I SAB/Wa 380/18, Lex nr 3130567).
Mając na względzie materiał dowodowy zgromadzony w aktach Sąd stwierdził, że w sprawie zaistniał stan bezczynności. Jak już wspomniano, stan ten zdefiniowany został w art. 37 § pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym jest nim niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.
Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Zobowiązane są także - w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.- do podejmowania z urzędu i na wniosek strony wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Stosownie natomiast do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
W przypadku postępowań inicjowanych na wniosek strony datą wszczęcia postępowania jest, w myśl 61 § 3 k.p.a., dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W niniejszej sprawie był to 22 października 2020 r., co wynika z umieszczonej na podaniu prezentaty Kancelarii Głównej Ministerstwa Rozwoju. Od tej daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Tym samym postępowanie nim wywołane co do zasady winno być zakończone do 22 grudnia 2020 r. Oczywiście termin ten mógł ulec przedłużeniu na zasadach określonych w art. 36 § 1 k.p.a. (także wielokrotnie, gdyby uzasadniały to okoliczności sprawy), jednakże aby w efekcie skorzystania z tego trybu przedłużenia postępowania organ mógł uwolnić się od zarzutu bezczynności, dodatkowy termin musiałby wyznaczyć niezwłocznie po upływie terminu z art. 35 § 3 k.p.a. (por. wyroki WSA w Warszawie z 16.04.2019 r. I SAB/Wa 21/19, Lex nr 3074069; z 19.12.2021 r. I SAB/Wa 76/21, Lex nr 3291092). Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, skarżący o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania został poinformowany dopiero pół roku po jego wyekspirowaniu, pismem z 13 lipca 2021 nr DO3.7611.65.2020. RR (w piśmie data roczna omyłko zapisana została jako "2020 r.") i to w reakcji na wystosowane przez niego ponaglenie. Zważywszy zaś, że pierwsze czynności w sprawie, polegające na wezwaniu Urzędu m. [...] o akta własnościowe oraz Sądu Rejonowego dla [...] o dokumenty z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości objętej kwestionowanymi decyzjami, podjął dopiero po wyekspirowaniu terminu załatwienia sprawy określonego w art. 35 § 3 k.p.a. (vide pisma z 17 lutego 2021 r. nr DO3.7611.65.2020), okresu oczekiwania na odpowiedź i nadesłanie żądanych dokumentów, nie można było zaliczyć do okresów, o których mowa w art. 35 § 5 k.p.a. To zaś oznacza, że od 23 grudnia 2020 r. pozostawał bezczynny i stan ten nie uległ zmianie do dnia wniesienia skargi (23 lipca 2021 r.), który to dzień - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w sprawie wyroku I OSK 873/22 jest miarodajny dla oceny zasadności skargi na bezczynność.
Także po wniesieniu skargi zainicjowanego ww. wnioskiem postępowania nie zakończył w sposób wymagany przepisami procedury administracyjnej, tj. wydając - jak stanowi art. 104 § 1 k.p.a - stosowaną decyzję, która mogła być także decyzją deklaratoryjną (załatwiającą sprawę w inny niż merytoryczny sposób, w rozumieniu § 2 art. 104 k.p.a.), potwierdzającą zaistniały z mocy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491) skutek prawny w postaci umorzenie postępowania nadzorczego z dniem 16 września 2021 r. Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela bowiem utrwalony już w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że jakkolwiek art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wskazuje, iż w sytuacji w nim opisanej postępowanie administracyjne umarza się z mocy prawa, to za konieczne uznać należy potwierdzenie zaistniałego stanu rzeczy aktem stosowania prawa. Z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego i dla zagwarantowania prawa strony do sądu w zakresie kontroli działalności administracji publicznej umarzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa winno zostać potwierdzone deklaratoryjną decyzją stwierdzającą umorzenie postępowania w konkretnej sprawie (art. 3 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Podstawę prawną takiego orzeczenia winien stanowić przepis art. 105 § 1 k.p.a., statuujący ogólną podstawę umorzenia postępowania administracyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie, bez konieczności stosowania przez stronę dodatkowych aktów zapobiegliwości, pozwoli, w razie zakwestionowania takiego rozstrzygnięcia skargą do sądu administracyjnego, na efektywną kontrolę jego legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z por. wyrok NSA z 10 listopada 2022 r. I OSK 374/22, Lex nr 3447643; postanowienie NSA z 14 grudnia 2022 r. I OSK 1979/22, Lex nr 3444824).
W rozpoznawanej sprawie za decyzję administracyjną nie sposób uznać pisma Ministerstwa Rozwoju i Technologii z 11 października 2021 r., którym poinformowano strony, że postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Wprawdzie jak zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w sprawie wyroku z 18 stycznia 2023 r., pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich zaś elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. Jednak tego rodzaju minimum elementów ww. pismo nie zawiera. Przede wszystkim nie jest jego wystawcą organ, jakim w tym przypadku winien być Minister Rozwoju i Technologii, a nie jednostka organizacyjna ów organ obsługująca – Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Osoba, która się pod nim podpisała (Naczelnik Wydziału Gruntów [...] I. H.) w żadnym miejscu nie wskazuje, że działa z upoważnienia organu. W samej podstawie prawnej pisma wprost przywołano art. 9 k.p.a., który to przepis normuje obowiązek informacyjny organu. Jakkolwiek powiązany on został z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, nie zmienia to jednak wyłącznie informacyjnego charakteru realizowanej tym pismem czynności. Na taki wreszcie charakter tego dokumentu wskazuje jego treść, w tym forma zwrócenie się do stron: "Szanowni Państwo", "informuję, że postępowanie (..) uległo umorzeniu z mocy prawa (...)", "z poważaniem". Nie ma zatem żadnych uzasadnionych przesłanek by przypisywać mu walor inny niż wynika to wprost z jego treści i który potwierdza sam organ.
To zaś implikuje po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie, potwierdzenia stanu bezczynności, a także oceny jej charakteru. Wyznaczając miesięczny termin w jakim organ zobowiązany będzie do wydania w sprawie aktu o charakterze jurysdykcyjnym (decyzji administracyjnej) Sąd miał na względzie, że dla jego podjęcie nie istnieję już potrzeba czynienia skomplikowanych ustaleń faktycznych i prawnych, a tym samym prowadzenia długotrwałego postepowania wyjaśniającego.
Przechodząc zaś do oceny charakteru zaistniałej zwłoki w załatwieniu sprawy stwierdzić należy, że nie była ona efektem rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takim bowiem charakterem bezczynności mamy do czynienie wówczas, gdy w zwłoce organów czynnikiem determinującym jej powstanie jest swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalnego działania ukierunkowanego na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie zaistniała. Przede wszystkim nie sposób nie dostrzec, że zasadnicza przyczyna zwłoki w rozpoznaniu wniosku skarżących była wynikiem trudności z pozyskaniem archiwalnych akt własnościowych nieruchomości, o które Minister zwracał się do organów mogących nimi dysponować, tj. Prezydenta m. [...] i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie pismami z 17 lutego 2021 r. i 13 lipca 2021 r. Oczywistym zaś jest, że bez dostępu do kompletnych akt sprawy dekretowej zakończonej decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z 31 sierpnia 1967 r. weryfikacja jej legalności jak też legalności poprzedzającej ją decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. [...] była niemożliwa. Sam zaś okres bezczynności na dzień wniesienia skargi (wynoszący 7 miesięcy), zważywszy na te uwarunkowania , nie był znaczny.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców pranych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło