I SAB/Wa 496/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi E. M. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz E. M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 2 października 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, R. M. (poprzednik prawny skarżącej) wnioskiem z dnia 2 października 2012 r. wystąpił do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1968 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1967 r., nr [...]. Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1967 r. odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego części nieruchomości położonej przy ul. [...], pochodzącej z tabeli likwidacyjnej nr [...] o pow. [...] m², wchodzącej obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie, skarżąca pismem z dnia 17 czerwca 2014 r. wezwała Ministra Infrastruktury i Rozwoju do usunięcia naruszenia prawa. Organ nie ustosunkował się do wezwania. E.M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zaznaczyła, że po uzyskaniu przez organ oczekiwanych dokumentów (ostatnie akta nadesłane przy piśmie z dnia 26 listopada 2013 r.) nie wydano rozstrzygnięcia, jak również nie podjęto w sprawie żadnych czynności. W ocenie skarżącej postawa organu sprawia, że niemożliwym jest ustalenie, jakie jeszcze okoliczności muszą zostać wyjaśnione i jakie dowody zebrane, aby wydane zostało rozstrzygnięcie w sprawie. W oparciu o powyższe E. M. wniosła o zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Rozwoju do wydania decyzji w terminie zakreślonym przez Sąd, stwierdzenie, że bezczynność Ministra miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił stan faktyczny sprawy. Zaznaczył, że w toku postępowania występował z licznymi wnioskami o nadesłanie dokumentów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Minister wyjaśnił, że informował stronę o wszelkich czynnościach podejmowanych w sprawie. W zakresie wniosku skarżącej dotyczącego trybu rozpoznania skargi, organ zażądał przeprowadzenia rozprawy. Przy piśmie z dnia 4 grudnia 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju przesłał do Sądu kserokopię decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1968 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1967 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Minister Infrastruktury i Rozwoju w dniu wniesienia skargi pozostawał w bezczynności. Realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: "Kpa", a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z dnia 2 października 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 Kpa wynika, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zatem, o ile wydanie przez organ administracyjny przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie miała miejsce bezczynność, a następnie oceny, czy nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa – art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). W niniejszej sprawie Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpoznał wniosek z dnia 2 października 2012 r. i decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1968 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1967 r., nr [...]. Wydanie przez organ powyższego orzeczenia wyłącza możliwość wydania wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Organ załatwił bowiem sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i w tym zakresie podlega umorzeniu. Organ wydał bowiem akt, czego domagała się strona w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Wskazując na treść przepisu art. 149 p.p.s.a. zawierającego normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru, Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Sąd, oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania, doszedł do przekonania, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, bezczynności Ministra Infrastruktury i Rozwoju nie można przypisać cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). Tymczasem, w przedmiotowej sprawie, organ nadzorczy występował do właściwych jednostek organizacyjnych Urzędu W. z licznymi wnioskami o nadesłanie dokumentów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (pisma z dnia 25 października 2012 r., 30 października 2012 r., 14 grudnia 2012 r., 12 marca 2013 r. i 24 czerwca 2014 r.). O czynnościach podejmowanych w sprawie organ zawiadamiał stronę postępowania. Tym samym nie można Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju zarzucić braku jakiejkolwiek aktywności, świadczącej o rażącym naruszeniu prawa. Ponadto pismami z dnia 24 czerwca 2013 r. i z dnia 16 lipca 2013 r. Minister informował pełnomocnika skarżącej, na podstawie art. 36 § 1 Kpa, o przyczynach niezachowania terminu wynikającego z art. 35 § 3 Kpa oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczeń dekretowych, jest postępowaniem szczególnie skomplikowanym, wymagającym wszechstronnej analizy materiałów dowodowych, niejednokrotnie pozyskiwanych z archiwów państwowych. W świetle powyższego, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, Sąd stwierdził, że sposób, w jaki Minister Infrastruktury i Rozwoju prowadził niniejsze postępowanie, nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w pkt 3 sentencji, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.