I SAB/Wa 513/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi T. C. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego T. C. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, T. C. wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2006 r. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi K. Wniosek ten został ponowiony w dniu 15 listopada 2007 r. oraz w dniu 18 grudnia 2008 r. przez pełnomocnika skarżącego – W. O. Z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie, skarżący pismem z dnia 8 maja 2012 r. wystąpił do Ministra Skarbu Państwa z zażaleniem na bezczynność Wojewody [...]. Uznając zażalenie za uzasadnione Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] zobowiązał organ I instancji do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy od chwili otrzymania akt administracyjnych. Po zwrocie dokumentacji, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP we wsi K, poczta M., powiat [...], woj. [...]. Decyzja ta została uchylona decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r., nr [...] a sprawa przekazana została organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Akta administracyjne niniejszej sprawy zostały zwrócone Wojewodzie [...] w dniu 27 listopada 2012 r. Wobec braku rozstrzygnięcia w sprawie, po decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r., T. C. pismem z dnia 21 lutego 2013 r. ponownie wystąpił do Ministra Skarbu Państwa z zażaleniem na bezczynność Wojewody [...]. Minister Skarbu Państwa uznał zażalenie za uzasadnione i postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...]) zobowiązał organ wojewódzki do załatwienia sprawy w terminie 3 miesięcy od chwili otrzymania akt administracyjnych. Całość dokumentacji została przesłana Wojewodzie [...] w dniu 2 maja 2013 r. W związku z dalszą bezczynnością organu I instancji, T. C. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zaznaczył, że Wojewoda [...], po decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r., nie wydał decyzji. Pełnomocnik skarżącego, adwokat R. P., pismem z dnia 13 lutego 2014 r. wniósł o stwierdzenie, że bezczynność Wojewody [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz nakazanie Wojewodzie [...] załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewoda [...] przedstawił stan faktyczny sprawy i zaznaczył, że decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie. Na rozprawie adwokat R. P. poparł skargę oraz wystąpił o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Oświadczył, iż do dnia dzisiejszego nie została doręczona ani stronie, ani pełnomocnikowi do doręczeń decyzja z dnia [...] września 2013 r. O jej wydaniu strona dowiedziała się z odpowiedzi na skargę. Oświadczył, że strona informowała organ w piśmie z dnia 7 sierpnia 2013 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, by korespondencja wysyłana była na jego adres. Pełnomocnik organu – radca prawny W. K. na rozprawie złożył do akt sprawy kserokopię dowodu doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony – W. O. Wyjaśnił, że w terminie ustawowym do organu wpłynęło 11 tysięcy wniosków w sprawie mienia zabużańskiego, z których 4 tysiące pozostaje jeszcze do rozpoznania. Oświadczył, że do Wojewody [...] nie wpłynęła od skarżącego informacja o cofnięciu pełnomocnictwa udzielonego W. O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że Wojewoda [...] w dniu wniesienia skargi pozostawał w bezczynności. Realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: "Kpa", a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 Kpa wynika, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zatem, o ile wydanie przez organ administracyjny przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie miała miejsce bezczynność, a następnie oceny, czy nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa – art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). W niniejszej sprawie Wojewoda [...] rozpoznał wniosek skarżącego i decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi K., poczta M., powiat [...], woj. [...]. Wydanie przez organ powyższego orzeczenia wyłącza możliwość wydania wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Organ załatwił bowiem sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i w tym zakresie podlega umorzeniu. Organ wydał bowiem akt, czego domagała się strona w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Wskazując na treść przepisu art. 149 p.p.s.a. zawierającego normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru, Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania, doszedł do przekonania, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, bezczynność Wojewody, pomimo naruszenia art. 12 § 1, art. 35 i art. 36 Kpa, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie w/w przepisów można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). Tymczasem, w przedmiotowej sprawie, Wojewoda [...] dwukrotnie rozpoznawał sprawę merytorycznie. W dniu [...] lipca 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do rekompensaty. Po jej uchyleniu decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r., nr [...] sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Akta zwrócono Wojewodzie [...] w dniu 27 listopada 2012 r., który rozpoznał sprawę merytorycznie i decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie. Tym samym nie można Wojewodzie [...] zarzucić braku jakiejkolwiek aktywności, świadczącej o rażącym naruszeniu prawa. Ponadto, po decyzji Ministra Skarbu Państwu z dnia [...] września 2012 r., biorąc pod uwagę z jednej strony termin wpływu akt do Kancelarii [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] (27 listopada 2012 r.), z drugiej zaś datę wydania decyzji ([...] września 2013 r.) oraz uwzględniając okres, w którym organ wojewódzki nie dysponował aktami sprawy (od 5 kwietnia 2013 r. do 2 maja 2013 r.) w związku z ich przekazaniem Ministrowi Skarbu Państwa celem rozpatrzenia zażalenia T. C. na niezałatwienie sprawy w terminie, nie można stwierdzić, by bezczynność Wojewody [...] miała cechy rażącego naruszenia prawa. W tym okresie (pismem z dnia 4 kwietnia 2013 r.) organ ponadto poinformował stronę, na podstawie art. 10 Kpa, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, zapoznania się z aktami sprawy oraz składania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, co także nie świadczy o rażącym naruszeniu podstawowych zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jest postępowaniem szczególnie skomplikowanym, wymagającym wszechstronnej analizy materiałów dowodowych, niejednokrotnie pozyskiwanych z archiwów krajowych i zagranicznych, w tym sporządzanych w latach 30-tych XX wieku, pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych, warunkujących możliwość otrzymania rekompensaty za mienie zabużańskie. W świetle powyższego, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, jak również dając wiarę oświadczeniu złożonemu na rozprawie przez pełnomocnika organu – radcę prawnego W. K., Zastępcę Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], odnośnie ilości wniosków złożonych do organu w terminie ustawowym w sprawie mienia zabużańskiego i pozostających do rozpoznania (4 tysiące), Sąd stwierdził, że bezczynność Wojewody [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.