I SAB/Wa 528/17
WyrokWSA w Warszawie2018-02-02
Skład orzekający: WSA Dariusz Pirogowicz, WSA Elżbieta Lenart, WSA Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie, ponieważ sprawa nie została zakończona w ustawowych terminach, mimo podejmowanych przez organ czynności. Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie miesiąca. Jednocześnie stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ podejmował czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy i informował strony o postępach.Stan faktyczny
Skarżący złożyli skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie rozpoznania wniosku z 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. Nieruchomość ta przeszła na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa. Pomimo wieloletnich starań i składania kolejnych wniosków oraz zażaleń, organ nie wydał decyzji merytorycznej. Skarżący zarzucili organowi naruszenie prawa poprzez przekroczenie terminów rozpoznania sprawy.Rozstrzygnięcie
1. zobowiązuje Prezydenta Miasta do rozpoznania wniosku z 26 sierpnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. umarza postępowanie sądowe ze skargi M. K. i T. K.; 5. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz Z. S. kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K., Z. S. i T. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg ul. [...] (obecnie róg ul. [...]), oznaczonej dawniej jako "Osada włościańska zapisana w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...]", dz. [...] – w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. umarza postępowanie sądowe ze skargi M. K. i T. K.; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Z. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia 7 sierpnia 2017 r. (data prezentaty) M. K., Z. S. i T. K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 26 sierpnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg ul. [...] (obecnie róg ul. [...]), oznaczonej dawniej jako "[...]", dz. [...].
Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia
26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem
21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.
H. O. pismem z 24 listopada 1959 r. zwróciła się do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z prośbą o wydanie zaświadczenia o uznaniu jej placu położonego przy ul. [...] róg ul. [...] jako parceli budowlanej.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/WA 2221/12 oddalił skargę M. K., Z. S. i T. K. - spadkobierczyń H. O. - na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości.
W związku z powyższym M. K., Z. S. i T. K. pismem z 26 sierpnia 2013 r. zwróciły się do Prezydenta [...] z wnioskiem o rozpoznanie podania z 24 listopada 1959 r. i ustanowienie użytkowania wieczystego działki położonej w [...] przy ul. [...] róg ul. [...] hip. "[...]" lub/i wypłatę odszkodowania.
Zaś w odpowiedzi na wezwanie organu pismem z dnia 2 kwietnia 2014 r. sprecyzowały swój wniosek w ten sposób, że wnosiły o ustanowienie użytkowania wieczystego, a w przypadku gdyby okazało się to prawnie niemożliwe, o wypłatę należnego odszkodowania.
Rozpoznając powyższy wniosek Prezydent [...]:
1) pismem z 8 kwietnia 2014 r. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział [...] z prośbą o nadesłanie pełnych odpisów z ksiąg hipotecznych dotyczących przedmiotowej nieruchomości,
2) pismami z dnia 4 czerwca 2014 r. wystąpił do:
- Archiwum Państwowego z prośbą o udzielenie informacji, jakie było przeznaczenie tego terenu przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r.
o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy tj. przed dniem 21.11.1945 r. w Ogólnym Planie Zabudowania m.st. Warszawy, zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11.08.1931 r. sygn. K 262 wraz z odpowiednim opisem dotyczącym tego terenu,
- Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] z prośbą
o przesłanie informacji czy ww. nieruchomość wchodząca w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], została przeznaczona pod inwestycje, ewentualnie czy planowane są inwestycje na tym terenie.
Jednocześnie pismem z tego samego dnia poinformował pełnomocnika skarżących
o podejmowanych czynnościach w sprawie, wskazał też termin zakończenia postępowania - 31 październik 2014 r.
Następnie M. K., Z. S. i T. K. pismem z 15 stycznia 2015 r. ponowiły swój wniosek z 26 sierpnia 2013 r. wnosząc o ustanowienie użytkowania wieczystego, a dopiero gdyby okazało się to prawnie niemożliwe, o wypłatę należnego odszkodowania.
Zaś w dniu 6 marca 2015 r. (data prezentaty) wniosły - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta [...] sprawy przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość.
Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia
[...] czerwca 2015 r. nr [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za nieuzasadnione, gdyż Prezydent [...] w dniu złożenia zażalenia nie pozostawał w bezczynności.
Pismem z dnia 2 listopada 2015 r. M. K., Z. S.
i T. K. wniosły - na zasadzie art. 37 § 1 kpa – kolejne zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta [...] sprawy przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość.
Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia
[...] marca 2016 r. nr [...], uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin załatwienia sprawy wynoszący dwa miesiące od dnia otrzymania postanowienia.
Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie
art. 37 § 1 kpa.
Podniósł, iż stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca,
a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki
i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Wojewoda dodał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż Prezydent [...] nie dotrzymał ww. terminu i tym samym pozostaje w bezczynności – aczkolwiek podejmował czynności zmierzające do uzyskania materiałów dowodowych, informował strony o podejmowanych czynnościach, podawał przyczyny zwłoki i wskazywał nowe terminy załatwienia sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda uznał, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa - a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia tej sprawy. Jednocześnie stwierdził, iż zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cech rażącego naruszenia prawa.
Akta sprawy wraz z postanowieniem Wojewody [...] wpłynęły do organu w dniu 11 marca 2016 r. - zatem wyznaczony dwumiesięczny termin upłynął
w dniu 11 maja 2016 r.
Pismami z dnia 30 maja 2016 r. (data prezentaty) wnioskodawczynie:
- po raz kolejny sprecyzowały swoje żądanie w ten sposób, że wnosiły o ustanowienie użytkowania wieczystego, gdyż zwrot "w naturze" ma pierwszeństwo przed odszkodowaniem,
- wniosły o zawieszenie postępowania o odszkodowanie do czasu rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości.
Zaś pismem z następnego dnia - 31 maja 2016 r. (data prezentaty), wnioskodawczynie poprosiły o kontynuowanie postępowania o ustalenie odszkodowania dodając, że jeśli jest to niemożliwe, to wnoszą o przekazanie im nieruchomości za symboliczną 1 zł.
Następnie w dniu 7 sierpnia 2017 r. (data prezentaty) M. K., Z. S. i T. K. złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 26 sierpnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg ul. [...] (obecnie róg ul. [...]), oznaczonej dawniej jako "[...]", dz. [...] - zarzucając mu naruszenie prawa poprzez przekroczenie terminów rozpoznania sprawy określonych przepisami kpa.
Wniosły w niej o:
- zobowiązanie Prezydenta [...] do niezwłocznego wydania decyzji w przedmiocie wniosku skarżących o wypłatę odszkodowania, nie później niż w terminie
2 miesięcy od dnia otrzymania niniejszej skargi,
- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej,
- zasądzenie kosztów postępowania.
Pismem z dnia 5 września 2017 r. Prezydent [...] poinformował pełnomocnika skarżących, że z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji oraz bardzo dużą ilością spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia tej sprawy we wcześniejszym terminie.
Jednocześnie wskazał też przewidywany termin zakończenia postępowania - 31 grudzień 2017 r.
Natomiast w odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie.
Podniósł, że nieruchomość położona przy ul. [...] róg ul. [...] (obecnie róg ul. [...]), leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Obecnie prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za grunt tej nieruchomości na wniosek z dnia 26 sierpnia 2013 r.
Dodał, iż kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.), który stanowi, że odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł na własność Państwa po dniu 05.04.1958 r., lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 05.04.1958 r.
Następnie opisał czynności podejmowane w sprawie.
W dalszej części pisma organ stwierdził, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 Kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 Kpa.
Ponadto pełnomocnik stron adw. A. H. pismami z dnia 4.06.2014 r., 10.11.2014 r., 25.05.2015 r., 04.02.2016 r. i 5.09.2017 r. informowany był o aktualnym stanie sprawy.
Istotnym w sprawie pozostaje również fakt, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do tutejszego Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.
Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, iż wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie.
Pełnomocnik skarżących pismem z dnia 22 września 2017r. poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że cofa skargę M. K.
i T. K. i wnosi o umorzenie postępowania w stosunku do nich.
Do dnia 2 lutego 2018 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa
w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżące bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyły zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...].
Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw.
Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia
- stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem - jak wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg ul. [...] (obecnie róg ul. [...]), nie został dotychczas rozpoznawany.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony.
Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych,
a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania
w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.
Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa".
Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa - bowiem organ administracji podejmował czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji - w tym pierwszą czynność podjął już w kwietniu 2014 r. a następne w czerwcu 2014 r.
Ponadto skarżące w swoich pismach zawsze wnosiły najpierw o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości (gdyż zwrot "w naturze" ma pierwszeństwo przed odszkodowaniem), a dopiero w przypadku, gdyby okazało się to prawnie niemożliwe, o wypłatę należnego odszkodowania. Poza tym pismem z dnia 30 maja 2017 r. wnosiły o zawieszenie postępowania o odszkodowanie do czasu rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości.
Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy.
Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin jednomiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny.
W tym czasie Prezydent [...] powinien wyciągnąć konkretne wnioski z treści pism skarżących - mając na uwadze fakt, że zawsze w pierwszej kolejności pozostaje do rozpatrzenia (w formie przewidzianej prawem) wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, gdyż od tego rozstrzygnięcia zależy byt wniosku o przyznanie odszkodowania - i wydać stosowne orzeczenie.
Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania od Prezydenta [...] na rzecz skarżących - na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a - sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. - uznając to żądanie za nieuzasadnione.
Wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może"
w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny.
Podkreślić też trzeba, iż o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest
w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją.
Oceny tej nie zmienia również przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi,
a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2017 roku, sygn. akt I OSK 2934/16).
Analogiczne stanowisko w sprawie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17 oraz z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt
I OSK 451/16.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze nie są wymienione powody żądania przyznania skarżącym od organu sum pieniężnych. Zatem z treści tej skargi nie wynika, aby skarżący doznali w związku
z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować.
Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań organu jako bezczynności
w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania - nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia sumy pieniężnej, bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.
W związku z cofnięciem skargi M. K. i T. K. - Sąd umorzył postępowanie w stosunku do nich.
Sąd zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 120
w zw. z art. 119 pkt 4, art. 151, art. 161 § 1 pkt 1 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło