I SAB/Wa 728/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 13 stycznia 1999 r. Fabryki [...] Spółka Akcyjna o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], w części dotyczącej gruntu pochodzącego z nieruchomości hipotecznej nr [...] i nr [...], oznaczonego obecnie jako działki nr [...],[...] i [...] z obrębu [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 13 stycznia 1999 r. (uzupełnionym pismem z dnia 2 kwietnia 1999 r.) spółka [...] S.A. wniosła o zwrot nieruchomości [...]. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] odmówił ww. spółce ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego do gruntu [...]. Organ uznał, że brak jest dowodów potwierdzających złożenie przez Z. S. wniosku opatrzonego datą 14 marca 1946 r. o przyznanie prawa własności czasowej do opisanego gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] uchyliło ww. decyzję Prezydenta i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium uznało, iż Prezydent nie wyczerpał w całości inicjatywy dowodowej. Prezydent [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] ponownie odmówił [...] S.A. ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego [...], wobec niezłożenia w terminie ustawowym wniosku o przyznanie tego prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. uznając, że wnioski o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu zostały złożone w dniach 14 marca 1946 r., 7 lipca 1948 r. i 5 listopada 1948 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1374/09, po rozpatrzeniu skargi [...], uchylił powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] czerwca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 613/10 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1374/09 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał, iż w sytuacji stwierdzenia przez organ zaginięcia akt postępowania wywołanego wnioskiem z dnia 7 lipca 1948 r. organ zobowiązany był do odtworzenia tego dokumentu, gdyż ma on fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 898/11 oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. stwierdzając, że organ I instancji zobowiązany był do odtworzenia zaginionego wniosku dekretowego z dnia 7 lipca 1948 r. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] umorzył postępowanie w sprawie odtworzenia zaginionych akt postępowania administracyjnego w sprawie nieruchomości położonej [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 717/13 stwierdził nieważność obu ww. decyzji podnosząc, że organ I instancji winien rozpoznać wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Ponadto w ramach prowadzonego postępowania do organu należy ewentualna rekonstrukcja akt sprawy administracyjnej przy użyciu środków dowodowych wskazanych w k.p.a. Pismem z dnia 20 stycznia 2014 r. A. K. - spadkobierca spółki [...] S.A. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z zażaleniem na nierozpoznanie w terminie przez Prezydenta [...] wniosku z dnia 13 stycznia 1999 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] zobowiązało Prezydenta [...] do rozpoznania ww. wniosku i wydania decyzji w terminie do dnia 30 maja 2014 r. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], rozpoznając ponownie wniosek z dnia 13 stycznia 1999 r., odmówił A. K. ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego [...] oraz stwierdził, że rozpoznanie wniosku z dnia 13 października 1999 r. odnośnie pozostałej części gruntu pochodzącego z nieruchomości [...] nastąpi w odrębnej decyzji po ustaleniu wszystkich stron postępowania – użytkowników wieczystych przedmiotowego gruntu. Pismem z dnia 25 lipca 2014 r. A. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej [...]. Wskazała, że jest spadkobierczynią właściciela [...] S.A. [...], której przedmiotowa nieruchomość była własnością. Skarżąca podkreśliła, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. zobowiązało Prezydenta do rozpoznania wniosku do dnia 30 maja 2014 r. Prezydent, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...]. W związku z powyższym organ nie wykonał obowiązku nałożonego postanowieniem Kolegium w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej dotyczącego ustanowienie prawa użytkowania wieczystego działki ew. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta z dnia [...] czerwca 2014 r i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Akta zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 19 sierpnia 2014 r. Pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. Prezydent [...] wskazał na bezzasadność skargi A. K. z dnia 25 lipca 2014 r. Na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej – adwokat A.G. oświadczyła, że skarga dotyczy bezczynności organu w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 13 stycznia 1999 r. w zakresie działki ewidencyjnej [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby wydać orzeczenie na podstawie przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd administracyjny winien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego [(art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako k.p.a.)]. Ponadto, z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 k.p.a. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Z kolei, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., czyli zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia 13 stycznia 1999 r. o zwrot nieruchomości położonej w [...]. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia opisanego wniosku w powyższym zakresie, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż zaistniała w sprawie bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zaszła. Należy bowiem zwrócić uwagę, że od dnia 17 maja 2011 r. (tj. daty zmiany przepisu art. 149 p.p.s.a.) organ podejmował czynności, warunkowane albo rozstrzygnięciem organu odwoławczego albo sądu administracyjnego. I tak, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 898/11 oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., stwierdzając, że organ I instancji zobowiązany był do odtworzenia zaginionego wniosku dekretowego z dnia 7 lipca 1948 r. skoro ma on fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Następnie, Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. umorzył postępowanie w sprawie odtworzenia zaginionych akt postępowania administracyjnego w sprawie nieruchomości położonej [...], a Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymało w mocy tę decyzję Prezydenta. Z kolei, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 717/13 stwierdził nieważność obu ww. decyzji. Zatem, Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] rozpoznał ponownie wniosek z dnia 13 stycznia 1999 r. i odmówił A. K. ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego [...], dla którego prowadzone były księgi hipoteczne pod nazwami [...] oraz stwierdził, że rozpoznanie wniosku odnośnie pozostałej części gruntu oznaczonego obecnie w ewidencji gruntów jako działki nr [...] nastąpi w odrębnej decyzji po ustaleniu wszystkich stron postępowania – użytkowników wieczystych przedmiotowego gruntu. Z kolei, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta z dnia [...] czerwca 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W okolicznościach sprawy podkreślić zatem należy, iż w sprawie były wydawane kilkakrotnie decyzje w kwestii rozpoznania przedmiotowego wniosku z dnia 13 stycznia 1999 r., które następnie były uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...]. W sprawie również kilkakrotnie badaniu przez sądy administracyjne podlegały zapadłe rozstrzygnięcia organu II instancji. Ponadto, wynikła kwestia uzupełnienia materiału dowodowego poprzez ewentualne odtworzenie zaginionych akt. Powyższe, niewątpliwie wpłynęło na wydłużenie czasu postępowania w sprawie, jednakże fakt ten przez Prezydenta [...], w ocenie Sądu, nie był zawiniony. Na uwadze bowiem trzeba mieć skomplikowany charakter postępowań dotyczący gruntów warszawskich, gdzie stan prawny nieruchomości jest złożony, natomiast ustalenia stron czasochłonne. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a. ----------------------- 1