I SAB/Wa 78/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi U.U. na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. umarza postępowanie sądowe; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej U.U. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. U. U. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1959 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z [...] października 1959 r., nr [...] w sprawie własności nieruchomości przy ul. [...] w G., zapisanej w Księdze Wieczystej "[...]". W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotowa sprawa została wszczęta wnioskiem z 12 sierpnia 2008 r. i do dnia wniesienia skargi nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 i art. 36 Kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, względnie o umorzenie postępowania. Organ wskazał, że został już sporządzony projekt rozstrzygnięcia, jednakże ze względu na wpływ do akt sprawy nowych dokumentów nieznanych organowi przed wydaniem zawiadomienia z 20 października 2011 r., zaistniała konieczność ponownego zawiadomienia stron o uzupełnieniu materiału dowodowego, a także wyznaczenia nowego terminu zapoznania się z aktami sprawy oraz składania ewentualnych dokumentów lub wniosków. W dniu 31 lipca 2013 r. do Sądu wpłynęło pismo Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, z którego wynika, że organ decyzją nr [...] wydaną [...] lipca 2013 r. stwierdził nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1959 r., nr [...] oraz umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności pisma z [...] października 1959 r., nr [...]. W załączeniu Minister przesłał uwierzytelnioną kopię w/w rozstrzygnięcia z [...] lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia. Podkreślenia zatem wymaga, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W sytuacji wydania zaś przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie bezczynności, postępowanie staje się bezprzedmiotowe. Sąd nie może bowiem w takiej sytuacji zobowiązać już organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] lipca 2013 r., nr [...] rozstrzygnął sprawę wszczętą wnioskiem skarżącej z 12 sierpnia 2008 r. i stwierdził nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1959 r., nr [...] oraz umorzył postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności pisma z [...] października 1959 r., nr [...]. Wydanie przez Ministra powyższego rozstrzygnięcia z [...] lipca 2013 r. wyłącza zatem możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu. Minister załatwił bowiem sprawę i nie pozostaje już w bezczynności. Niniejsze postępowanie stało się więc bezprzedmiotowe i w tym zakresie podlega umorzeniu. Podkreślenia wymaga jednak, że chociaż wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). Sąd, oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania nieważnościowego, doszedł do przekonania, że bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z 12 sierpnia 2008 r. jest nie tylko naganna, ale również nosi cechy rażącego naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). W przedmiotowej sprawie, od dnia wpłynięcia wniosku skarżącej (tj. od 16 października 2008 r.) do dnia wydania decyzji z [...] lipca 2013 r. upłynęło prawie 5 lat. W tym czasie praktycznie jedynymi działaniami organu ukierunkowanymi na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy były wystąpienia do samych stron, organów i instytucji (w tym archiwów) o nadesłanie dokumentacji archiwalnej dotyczącej nieruchomości przy [...] (pisma z 8 grudnia 2008 r., z 16 lutego 2009 r., wystąpienia w okresie od września 2009 r. do lutego 2010 r. oraz od września 2010 r. do marca 2011 r.). Z akt sprawy wynika również, że jakkolwiek organ kilkukrotnie (pismami z 16 lutego 2009 r., 21 września 2009 r., 4 lutego 2010 r., 22 czerwca 2010 r., 22 marca 2011 r. i 16 lutego 2012 r.) informował strony o przyczynach niemożności zakończenia postępowania oraz o nowych terminach załatwienia sprawy, to nie miały one oparcia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego oraz nie były przez organ dotrzymywane. Tym samym, mimo początkowej aktywności Ministra w latach 2008-2012 i podejmowania prób gromadzenia materiału dowodowego, już od lutego 2012 r. w sprawie nie podjęta została żadna czynność. Ostatnie działanie, które miało miejsce 20 lutego 2013 r., dotyczyło zawiadomienia stron – w trybie art. 10 kpa – o uzupełnieniu materiału dowodowego, a także wyznaczenia nowego terminu zapoznania się z aktami sprawy oraz składania ewentualnych dokumentów lub wniosków i było następstwem złożonej do Sądu skargi na bezczynność. Biorąc pod uwagę powyższe oraz z uwagi na zignorowanie wszelkich terminów załatwienia sprawy, zasadnym jest orzeczenie o rażącym naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności podstawowych zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 Kpa. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. oraz na podstawie art. art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.