I SAB/Wa 81/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. P. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz T. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 11 stycznia 2018 r. T. P.i wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania T. P., J. P., J. A., E., A, C. i M. M. od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r., nr [...], dotyczącej stwierdzenia, że działki oznaczone numerem geodezyjnym [...],[...],[...],[...] oraz [...], wchodzące w skład majątku ziemskiego [...], stanowiącego własność F. S. P., podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r, o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r. Nr 3, poz. 13ze zm.). Przedmiotowe odwołanie z dnia [...] grudnia 2015 r. wpłynęło do organu w dniu [...] grudnia 2015 r. i zostało przekazane Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] stycznia 2016 r. z informacją, że akta przedmiotowej sprawy zostały przesłane do Ministerstwa przy piśmie z [...] stycznia 2014 r. wraz z odwołaniem T. P. i innych od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2014 r. oraz przy piśmie z [...] grudnia 2015 r. wraz z odwołaniem Starosty [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2015r., nr [...]. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia [...] lipca 2016 r. (data prezentaty) poinformował strony postępowania, że przedmiotowe odwołanie zostanie rozpatrzone do dnia [...] grudnia 2016 r. - jednocześnie stwierdzając, iż przesuniecie terminu spowodowane jest dużą ilością tego rodzaju spraw, które rozpatrywane są według kolejności wpływu. Kolejnym pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. (data prezentaty) poinformował o rozpatrzeniu odwołania do dnia [...] czerwca 2017 r., zaś pismem z dnia [...] lipca 2017 r. poinformował o rozpatrzeniu odwołania do dnia [...] grudnia 2017 r. W dniu [...] listopada 2017 r. (data prezentaty) T. P., J. P., J. A., E. M., A. C. i M. M. złożyli do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wezwanie do zaprzestania naruszenia prawa poprzez wydanie decyzji merytorycznej. Następnie pismem z dnia 11 stycznia 2018 r. T. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wraz z żądaniem wymierzenia organowi grzywny. W skardze wniósł o: - zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania decyzji merytorycznej w terminie 14 dni od daty otrzymania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego; - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - przyznanie T. P. sumy pieniężnej w wysokości połowy maksymalnego dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej; - zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę podniósł, iż w jego ocenie okres dwóch lat winien wystarczyć na rozpatrzenie odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r. Dodał, że w tym czasie Minister nie podejmował żadnych działań w celu uzupełnienia materiału dowodowego – z czego wynika, iż jest on kompletny, a zatem nie ma przeszkód do wydania decyzji merytorycznej W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że akta administracyjne omawianej sprawy połączone są z aktami dwóch innych spraw: – dotyczącej odwołania T. P., J. P., J. A., E. M., A. C. i M. M., reprezentowanych przez [...] J. F., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014r., znak: [...] w sprawie stwierdzenia, że działki oznaczone nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], wchodzące w skład majątku ziemskiego [...], stanowiącego własność F. S. P., podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (sprawa prowadzona była przez Ministra pod znakiem: [...]) oraz – dotyczącej odwołania Skarbu Państwa - Starosty [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015r., znak: [...] dotyczącej stwierdzenia, że działki oznaczone numerem geodezyjnym [...],[...],[...],[...],[...] oraz [...], wchodzące w skład majątku ziemskiego [...], stanowiącego własność F. S. P., nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (sprawa prowadzona jest przez Ministra pod znakiem: [...]). Sprawa, przy której znajduje się całość akt zgromadzonych przez Wojewodę [...], dotyczy odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014r., znak: [...]. Ponadto organ drugiej instancji prowadząc postępowania odwoławcze w wymienionych sprawach - wystąpił po dodatkowe dokumenty odrębnymi pismami z dnia [...] października 2016r. do Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Akt Nowych oraz Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] (kopie tych pism znajdują się w aktach sprawy [...]). W wyniku podjętych działań pozyskano ważny materiał dowodowy, który załączony jest do akt sprawy [...] (natomiast sama kopia pism przewodnich z wymienionych instytucji znajduje się również w aktach sprawy [...]). W dalszej części organ podniósł, że akta sprawy przy których zgromadzony został cały materiał dowodowy przesłane zostały w dniu [...] lutego 2017r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią na skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016r., znak: [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014r., znak: [...] W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok w dniu 11 maja 2017r., sygn. akt I SA/Wa 327/17, oddalający skargę. Od wyroku tego została złożona skarga kasacyjna przez T. P. i innych. Dodał, iż w trakcie postępowania administracyjnego wielokrotnie informowano jego strony (pisemnie i telefonicznie) o przedłużonym terminie rozpoznania odwołania. Jako jedną z przyczyn tego stanu rzeczy podano oczekiwanie na zwrot akt z sądu administracyjnego. Ich zwrot wraz z prawomocnym wyrokiem ma bowiem bezpośrednie znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, w której zarzucono bezczynność organowi. Wynika to z faktu, że skarżący się na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016r. podnieśli m.in., iż brak jest legalnych podstaw do orzekania o podleganiu pod działanie przepisów dekretu. Nadto w skardze kasacyjnej od wyroku WSA, jej autorzy wnieśli o wystąpienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, czy art. 2 ust. 1 zdanie trzecie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Prezentowane w skardze stanowisko jest sprzeczne z wnioskami złożonymi również przez T. P. i innych, którzy zainicjowali postępowania przed Wojewodą [...]f w pozostałych dwóch sprawach (w sprawach tych nie ma mowy o niekonstytucyjności przepisów o reformie rolnej). Przy ewentualnym uwzględnieniu przez sądy administracyjne poglądu wyrażonego w skardze kasacyjnej w sposób oczywisty prowadziłoby to do umorzenia postępowań, a zatem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego musi być brany pod uwagę w pozostałych dwóch sprawach. Trudno bowiem byłoby uzasadnić hipotetyczne różne rozstrzygnięcia (umorzenie postępowania w jednej sprawie i rozstrzygnięcia merytoryczne w dwóch pozostałych) tego samego organu, w tym samym stanie prawnym, przy takim samym stanie faktycznym, w stosunku do różnych części tego samego majątku, które na dodatek wydane byłyby w oparciu o ten sam materiał dowodowy zgromadzony w jednych aktach administracyjnych. Nie pozostawia zatem wątpliwości, że w takiej sytuacji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w badanej sprawie. Jest to wystarczającym usprawiedliwieniem dla organu, który obecnie oczekuje z wydaniem decyzji już tylko na wyrok sądu. Następnie Minister podniósł, iż wobec braku legalnej definicji przewlekłego prowadzenia sprawy można ją określić jako nieuzasadniony brak rozpoznania danej sprawy w wyznaczonym terminie. Zgodnie z art. 35 § 3 Kpa w postępowaniu odwoławczym organ powinien załatwić sprawę w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Natomiast o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy - art. 36 § 1 Kpa. Z treści powołanego przepisu wynika, że możliwe jest wydłużenie terminu określonego w art. 35 Kpa. Interpretację taką potwierdza brzmienie art. 37 § 1 Kpa, który stanowi, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 Kpa lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Skoro wyczerpanie trybu z art. 37 § 1 Kpa jest warunkiem skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy do sądu administracyjnego, to przy ocenie występowania bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy nie można pominąć faktu, że ustawodawca zrównał niezałatwienie sprawy w terminie kodeksowym (art. 35 Kpa) z niezałatwieniem sprawy w terminie ustalonym przez organ (art. 36 Kpa); tym samym samo wyznaczanie nowych terminów przez organ nie jest objęte negatywną oceną ustawodawcy. Skoro instytucja określona w art. 37 § 1 Kpa ma na celu zwalczanie opieszałości organu, tak jak instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)- to nie można różnie oceniać takiego samego zachowania organu na gruncie obu instytucji, taki zabieg prowadziłby bowiem do niespójności i nielogiczności działania organów publicznych. W omawianej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na etapie postępowania odwoławczego zgromadził dodatkowy materiał dowodowy oraz wydłużył termin załatwienia sprawy, wskazując na konkretną przyczynę tego stanu rzeczy. Ponadto - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2016r., sygn. akt I OSK 1364/11 - trudno zarzucić organowi bezczynność w sytuacji, gdy nie dysponował on aktami sprawy i nie mógł prowadzić postępowania wyjaśniającego z przyczyn od niego niezależnych. Do dnia 7 czerwca 2018 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca rozpoznania przedmiotowego odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchybił powołanym na wstępie przepisom - bowiem odwołanie T. P., J. P., J. A., E. M., A. C. i M. M. z dnia [...] grudnia 2015 r. (które wpłynęło do organu w dniu [...] grudnia 2015 r. i zostało przekazane Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] stycznia 2016 r.) od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nie zostało dotychczas rozpoznane. Również przyczyny tego stanu rzeczy (podniesione w odpowiedzi na skargę) nie zasługują na uznanie. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za uzasadniony zarzut bezczynności organu przy rozpatrywaniu odwołania. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, stwierdzając jednocześnie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - bowiem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (jak wynika z akt administracyjnych dołączonych do skargi) nie podejmował żadnych działań zmierzających do rozpoznania przedmiotowego odwołania. Czeka on na zwrot akt - przesłanych w dniu 20 lutego 2017 r. (a więc ponad rok od złożenia odwołania) do WSA w Warszawie, a następnie przekazanych do NSA wraz ze skargą kasacyjną - wraz z wyrokiem NSA, uznając, iż jest to wystarczające usprawiedliwienie nie rozpatrzenia odwołania. Powyższe stanowisko nie znajduje aprobaty Sądu, jak również fakt, że co prawda organ co kilka miesięcy informował strony o kolejnym terminie załatwienia sprawy - lecz go nie dotrzymywał. W ocenie Sądu o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W niniejszej sprawie Minister nie rozpoznał odwołania przez ponad rok przed wysłaniem akt do WSA. Obecnie zaś upływa już 2,5 roku od daty wpływu odwołania, a organ w dalszym ciągu czeka na wyrok NSA. To właśnie powoduje tak kategoryczną ocenę sformułowaną przez Sąd. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do rozpoznania odwołania. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Wyznaczając termin, w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd powinien kierować się interesem strony, ale musi mieć też na względzie możliwość realnego zakończenia w tym okresie postępowania - biorąc pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że termin dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy na rozpoznanie ww. odwołania będzie adekwatny i realny. Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Natomiast Sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. - uznając, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną i dyscyplinującą funkcję spełni samo stwierdzenie, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd oddalił również skargę w zakresie przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. - uznając to żądanie za nieuzasadnione. Wskazać należy, iż przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia również przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2017 roku, sygn. akt I OSK 2934/16). Analogiczne stanowisko w sprawie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2017 r. akt I OSK 798/17 oraz z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/16. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze nie są wymienione powody żądania przyznania skarżącemu od organu sum pieniężnych. Zatem z treści tej skargi nie wynika, aby skarżący doznał w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - jako bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej, bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności organu. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4, art. 151 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1