I SAB/Wa 82/18

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich - Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia I. odmówić W. W. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez matkę z tytułu emerytury w wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że do grudnia 2017 r. otrzymywał zasiłek w wysokości [...] zł, a obecnie nie uzyskuje żadnego dochodu. Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m ² i wartości rynkowej około [...] zł (umowa o dożywocie), działkę o powierzchni [...] m ² o wartości [...] zł (umowa darowizny) na której znajduje się drewniany dom w trakcie budowy oraz wspólnie z matką samochód osobowy marki [...] rok produkcji [...] r. o wartości ok. [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że matka posiada oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. Jako stałe zobowiązania i wydatki miesięczne wnioskodawca podał opłaty za mieszkanie w wysokości [...] zł, wydatki związane z zakupem lekarstw w wysokości [...] – [...] zł, koszty związane z utrzymaniem samochodu w wysokości [...] zł, opłaty za telefon i internet w wysokości [...] zł, karta MZK w wysokości [...] zł, podatek gruntowy w wysokości [...] zł oraz podatek gruntowy za działkę plus opłaty za energię elektryczną i wodę w wysokości [...] zł miesięcznie. W sumie miesięczne wydatki wskazane przez wnioskodawcę wynoszą około [...] zł. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że to na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznano, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, gdyż nie wykazał on, że znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób pozostających z osobą składającą wniosek we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem informacje te mogą w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku. Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to właśnie łączne dochody i wydatki tych osób kształtują status majątkowy wnioskodawcy. Przy badaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy nie można zatem ograniczać się jedynie do jego dochodów i składników posiadanego majątku, lecz należy również uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Porównanie takie jest konieczne dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony składającej wniosek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II GZ 442/12 Lex nr 1240669, z dnia 10 września 2013 r. I GZ 375/13 Lex nr 1363597). Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką i utrzymuje się przy pomocy matki, która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie. Matka wnioskodawcy pokrywa koszty związane z utrzymaniem mieszkania, samochodu, zakupem leków oraz wydatki związane z bieżącymi potrzebami życia codziennego. Wnioskodawca posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni [...] m ² oraz działki o powierzchni [...] m ² na której buduje drewniany dom. Wspólnie z matką posiada samochód osobowy marki [...] z [...] r. Matka wnioskodawcy posiada także zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. Stwierdzono zatem, że wnioskodawca prowadzący gospodarstwo domowe wspólnie z matką przy wysokości zadeklarowanych oszczędności posiadanych przez matkę, jest w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Zaznaczyć należy, że aktualna linia orzecznicza sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy uznaje fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie NSA z dnia 27 września 2011r. sygn. akt I OZ 724/11 Lex 965945). Posiadanie oszczędności pieniężnych przez matkę wnioskodawcy z którą wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe w zasadzie wyklucza obecnie przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jeżeli wnioskodawca lub domownik prowadzący z nim wspólne gospodarstwo domowe ma jakikolwiek majątek, w szczególności zgromadzone oszczędności pieniężne, stały miesięczny dochód oraz nieruchomości to wnioskodawca powinien samodzielnie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób, znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych. Wnioskodawca prowadzący gospodarstwo domowe wspólnie z matką, która posiada oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł w takiej sytuacji materialnej się nie znajduje. Dochody uzyskiwane przez matkę wnioskodawcy z tytułu emerytury mają charakter stały oraz przewidywalny i są przeznaczane na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, zakup lekarstw i bieżące utrzymanie wnioskodawcy oraz matki. Ponadto, wysokość uzyskiwanego przez matkę dochodu pozwala wnioskodawcy na budowę domu drewnianego na jego działce. Mając na względzie powyższej wskazane okoliczności uznano, że wnioskodawca jest w stanie przy wysokości oszczędności posiadanych przez matkę oraz uzyskiwanym stałym dochodzie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z tego względu, odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249 a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku wnioskodawcy o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249 a w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.