I SAB/Wa 96/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie Asesor WSA Iwona Ścieszka Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 21 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.P. na bezczynność Prezydenta (...) w przedmiocie przyznania odszkodowania 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta (...) w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt położony w (...) przy ul. (...), w Dzielnicy (...), stanowiący dz. (...) o pow. (...) z obrębu (...)przeznaczoną pod poszerzenie drogi publicznej – ulicę (...), miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. grunt; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta (...) na rzecz skarżącego K. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. P. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] marca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt położony w [...] przy ul. [...], w Dzielnicy [...], stanowiący dz. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] przeznaczoną pod poszerzenie drogi publicznej – ulicę [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, że choć wniosek w powyższym przedmiocie złożył do organu w dniu [...] października 2020 r. oraz wystąpił z ponagleniem do wydania decyzji, to do dnia wniesienia skargi nie zapadło rozstrzygnięcie kończące postępowanie, zaś Prezydent nie wykonał w sprawie jakiejkolwiek czynności. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w terminie jednego miesiąca; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a."; przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w ww. przepisie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że pismem z [...] marca 2021 r. wezwał pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie akt sprawy poprzez nadesłanie dokumentów potwierdzających, że uzgodnienia dotyczące odszkodowania zakończyły się wynikiem negatywnym oraz o dołączenie ewentualnych porozumień, zrzeczeń, darowizn, oświadczeń i innych umów zawieranych odnośnie do ww. nieruchomości. Akta uzupełniono o wymagane dokumenty w dniu [...] marca 2021 r., a zatem nie upłynął dwumiesięczny termin od uzupełnienia akt sprawy przez stronę. Organ wskazał również, że panująca pandemia, wprowadzenie pracy zdalnej w urzędach i sądach, zamknięcie placówek oświatowych skutkujących przebywaniem na zasiłku opiekuńczym pracowników, także przedłużające się procesy rekrutacyjne na wolne stanowiska urzędnicze spowodowały opóźnienia w prowadzeniu postępowań administracyjnych. Trudno w takiej sytuacji mówić o bezczynności organu. Prezydent w dniu [...] sierpnia 2021 r. nadesłał postanowienie z [...] sierpnia 2021 r., którym wyłączył się od rozpatrywania sprawy dotyczącej ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Prezydent postanowieniem z [...] października 2021 r. nr [...] wyłączył się od rozpatrywania sprawy dotyczącej ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zainicjowanej wnioskiem skarżącego z [...] października 2020 r. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ ww. postanowienia wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność w przedmiocie rozpoznania powyższego wniosku (nie można bowiem obecnie zobowiązać Prezydenta do prowadzenia postępowania i wydania decyzji), nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że w takiej sytuacji wyznaczony zostanie inny organ do prowadzenia sprawy odszkodowawczej. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia lub decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy mieć bowiem na uwadze, że choć wniosek skarżącego o ustalenie i wypłatę odszkodowania wpłynął do Prezydenta w dniu [...] października 2020 r., to dopiero w dniu [...] marca 2021 r. rozpoczęto gromadzenie materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia. W powyższej dacie organ uzyskał odpis zwykły z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz wystąpił do pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie akt sprawy poprzez nadesłanie dokumentów potwierdzających, że uzgodnienia dotyczące odszkodowania zakończyły się wynikiem negatywnym oraz o dołączenie ewentualnych porozumień, zrzeczeń, darowizn, oświadczeń i innych umów zawieranych odnośnie do ww. nieruchomości. Akta uzupełniono o wymagane dokumenty w dniu [...] marca 2021 r., jednak dopiero postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. organ wyłączył się od rozpoznania przedmiotowej sprawy. Z powyższego wynika, że przed długi czas organ nie czynił żadnych starań, aby pozyskać dokumentację niezbędną do wydania decyzji, a w konsekwencji po niemal roku od otrzymania wniosku wyłączył się od jego rozpoznania. Nie budzi zatem wątpliwości, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie można też w tej sytuacji uznać za usprawiedliwienie trwającej bezczynności, podnoszonej w odpowiedzi na skargę okoliczności pandemii, czy niedysponowania aktami sprawy z uwagi na ich przekazanie Wojewodzie Mazowieckiemu z wniesionym przez skarżącego ponagleniem. Nic bowiem nie stało na przeszkodzie, aby organ podejmował czynności niezbędne do wydania rozstrzygnięcia chociażby na podstawie akt zastępczych. Jednocześnie w ocenie Sądu, z uwagi na wydanie postanowienia o wyłączeniu się przez Prezydenta od rozpoznania sprawy, jak również z uwagi na okoliczność, że skarga wniesiona została po niecałym pół roku od złożenia wniosku wszczynającego postępowanie (w konsekwencji od [...] kwietnia 2021 r. organ nie dysponował już aktami sprawy), brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę Sąd oddalił. Powołany przepis nie precyzuje przy tym charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2934/16 i z 7 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej. Nie wskazał bowiem jaką szkodę poniósł w związku z przedłużającym się rozpoznaniem sprawy przez Prezydenta. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.