II SA/Wa 1018/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Danuta Kania, Adam Lipiński (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S. z dnia [...] lutego 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W dniu [...] lutego 2013 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w S. wydał decyzję nr [...] w sprawie częściowego zaliczenia funkcjonariuszowi PSP – S. W. pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do pracowniczego stażu pracy, którą: 1) zaliczył strażakowi okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 5 czerwca 1991 r. do wysługi lat i okresu służby uprawniającego do nagrody jubileuszowej; 2) odmówił zaliczenia strażakowi okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 14 lipca 1987 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. do wysługi lat i do okresu służby uprawniającego do nagrody jubileuszowej. S. W. od powyższej decyzji, w części odmawiającej odwołał się do [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w W. Organ II instancji, po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 32 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego PSP w S. z dnia [...] marca 2013 r. w zaskarżonej części. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia [...] Komendant Wojewódzki PSP w W. wskazał, co następuje: Bezspornym jest, że w okresie od dnia 14 lipca 1987 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. S. W. uczęszczał do szkoły ponadpodstawowej. Zatem w tym okresie zainteresowany nie spełniał definicji "domownika" w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1990 r. i § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.). Powyższe uniemożliwia zaliczenie tego okresu do wysługi lat i do okresu służby uprawniającego do nagrody jubileuszowej, zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Organ wyjaśnił, iż w myśl obowiązującego wówczas, wyżej wspomnianego rozporządzenia wykonawczego, praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, jeśli kształcił się on w szkole ponadpodstawowej. Na poparcie prawidłowości swojego wywodu organ wskazał na treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 459/09 w podobnej sprawie. S. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji (w zakresie pkt 2 decyzji) naruszenie: - przepisów prawa materialnego, to jest: 1) art. 1 ust. l pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. Nr 54, poz. 310) i art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.) poprzez uznanie, że w okresie od 14 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1990 r. nie spełniał definicji "domownika" w myśl obowiązujących wówczas przepisów art. 2 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, ponieważ uczęszczał w tym okresie do szkoły ponadpodstawowej, w związku z czym praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła jego głównego źródła utrzymania; 2) § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.), poprzez uznanie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo że przepis ten zawierał kryteria służące wyłącznie ustaleniu istnienia obowiązku podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu, macierzyńskiemu i emerytalno - rentowemu, a nie realizacji celów objętych ustawą z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy; 3) art. 88 ust.4 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) w związku z art. 1 ust. l pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2008 r. Nr 37, poz. 212 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie. - przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy to jest: art. 7, art. 8, art. 10 art. 77 § 1, art. 80 art. 81 oraz art. 107 § 3 art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w części dotyczącej odmowy zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 14 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1990 r. do wysługi lat i do okresu służby uprawniającego do nagrody jubileuszowej. W uzasadnieniu skargi, na poparcie swoich wywodów przywołał między innymi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 650/10. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w W. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stanowisko obu organów, co do oceny prawa materialnego w zakresie pojęcia "domownika" jest błędne. Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Ustawodawca odesłał w ustalaniu normatywnej treści tego pojęcia do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Z uwagi na sporny okres (od dnia 14 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1990 r.) normatywnej treści pojęcia "domownika" należy poszukiwać w obowiązującej w tym okresie ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Zgodnie z art. 2 pkt 2 tej ustawy, przez użyte w ustawie określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Organy przyjęły, iż skarżący nie może być uznany za domownika wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w okresie od dnia 14 lipca 1987 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. ze względu na naukę w szkole ponadpodstawowej w S.. W ocenie organów, nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza uznanie, iż praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców stanowiła główne źródło jego utrzymania, co miałoby wynikać z wykładni art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, określającego domownika, jako osobę, dla której praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania w związku z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, według którego praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. W ocenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie powyższe stanowisko jest błędne. Przepis rozporządzenia określa warunki konieczne przy ustalaniu obowiązku ubezpieczenia domowników i dlatego nie ma zastosowania w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 22 października 2010 r., sygn. akt. I OSK 650/10 "nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza uznanie danej osoby za domownika, ale tylko dla potrzeb ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Powołany przepis § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. służył zatem w istocie zwolnieniu z ustawowego obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób kształcących się w szkołach ponadpodstawowych i wyższych. Nie sposób bowiem przyjąć jako zasady, iż samo kształcenie się w szkole ponadpodstawowej oznacza, iż praca w gospodarstwie rolnym nie jest głównym źródłem utrzymania osoby, która dopiero pobiera naukę w szkole ponadpodstawowej (...)". Podobnie stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 428/11. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego trafny jest zarzut opisany w pkt 1 i 2 skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego. Dokonanie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego skutkowało zaniechaniem przez organ oceny materiału dowodowego pod kątem dalszych istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i spowodowało dalsze naruszenia prawa procesowego. Jednakże w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie niezasadny jest pogląd skarżącego (zarzut naruszenia prawa materialnego opisany w pkt 3 skargi oraz ostatni fragment konkluzji skargi), sprowadzający się do twierdzenia, iż organ powinien, niejako automatycznie, zaliczyć mu okres od dnia 14 lipca 1987 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. do wysługi lat i do okresu służby uprawniającego do nagrody jubileuszowej. Istotą uregulowania ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy nie jest wypłata zwiększonego świadczenia z tytułu posiadania przez określone osoby gospodarstwa rolnego, ale wypłata zwiększonego świadczenia z tytułu faktyczne świadczonej przez zainteresowanego pracy w takim gospodarstwie, na zasadach określonych w tej ustawie. Dlatego aby prawidłowo rozstrzygnąć niniejszą sprawę organ winien dokonać dalszych istotnych ustaleń faktycznych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż rodzice skarżącego posiadali gospodarstwo rolne o powierzchni 9,58 ha. i w spornym okresie (14 lipiec 1987 r. - 31 grudzień 1990 r.) skarżący jako domownik w tym gospodarstwie uczęszczał do Technikum Zawodowego ZSZ Nr [...] w S., oddalonego około 14 km od gospodarstwa rolnego. Świadkowie – sąsiedzi potwierdzili pracę skarżącego w gospodarstwie rolnym i to w pełnym wymiarze, jednakże ich zeznania nie są kompletne – bark w ich zeznaniach między innymi powierzchni gospodarstwa, opisu wykonywanych prac przez skarżącego, przedmiotu produkcji rolnej - a zatem wiarygodność tych zeznań powinna zostać oceniona przez organ. Nadto wójt gminy właściwy dla miejsca położenia gospodarstwa, wydał oświadczenie o braku dokumentów potwierdzających pracę skarżącego w tym gospodarstwie, co wyłącza zastosowanie w niniejszej sprawie art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Zatem mając powyższe na uwadze, organ I instancji, ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, powinien ustalić: czy rodzice skarżącego w spornym okresie prowadzili produkcję rolną, albowiem posiadanie gospodarstwa rolnego nie zawsze wiążę się z prowadzeniem produkcji rolnej, a zatem z potrzebą pracy w tym gospodarstwie. Należy ustalić, co konkretnie było przedmiotem tej produkcji, czy rodzice prowadzili wyłącznie gospodarstwo rolne czy także utrzymywali się z innych źródeł. Należy także ustalić jakie osoby pracowały w spornym okresie w tym gospodarstwie i jakie czynności wykonywały. Należy także ustalić, czy skarżący był w stanie pogodzić pracę w gospodarstwie rolnym rodziców i naukę, bacząc na obowiązki szkolne i zakres obowiązków w gospodarstwie (świadkowie twierdzą, iż praca ta była wykonywana w pełnym wymiarze czasu) oraz ówczesne możliwości komunikacyjne. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.