II SA/Wa 1045/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-29
Skład orzekający: Joanna Kube, Ewa Kwiecińska, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zamieszkująca lokal mieszkalny będący w dyspozycji Policji, która nie jest funkcjonariuszem ani członkiem rodziny uprawnionym do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu, posiada tytuł prawny do zajmowania tego lokalu?Ratio decidendi
Osoba zamieszkująca lokal mieszkalny będący w dyspozycji organów Policji, która nie jest funkcjonariuszem ani członkiem rodziny uprawnionym do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu, nie posiada tytułu prawnego do zajmowania tego lokalu. Tytuł prawny do takich lokali wynika z decyzji administracyjnej o przydziale, a jego brak, po śmierci uprawnionego najemcy i wygaśnięciu uprawnień członków rodziny do renty rodzinnej, skutkuje obowiązkiem opróżnienia lokalu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Z. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji utrzymującą w mocy decyzję nakazującą opróżnienie lokalu mieszkalnego. Lokal został pierwotnie przydzielony ojcu skarżącego, a po jego śmierci zamieszkiwała w nim matka, która była uprawniona do renty rodzinnej. Po śmierci matki w lokalu zamieszkuje skarżący. Organ uznał, że skarżący nie posiada tytułu prawnego do lokalu, ponieważ nie jest funkcjonariuszem ani osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym ojcu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, , Magdalena Morawiec, Protokolant referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego oddala skargę
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096; zwanej dalej k.p.a., art. 6a, art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161) w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1170, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], nakazującą Z. P. i T. C. opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ustawy (czyli pozostającego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów) wydaje się w przypadku zajmowania lokalu przez policjanta lub członków jego rodziny albo przez inne osoby bez tytułu prawnego. Stwierdził, iż tytułem prawnym będzie decyzja o jego przydziale i jej brak świadczy o tym, że osoba zajmująca lokal nie posiada tytułu prawnego do jego zajmowania w rozumieniu ustawy o Policji.
Zdaniem organu, w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] został przydzielony ojcu Z. P. – M. P. na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 1960 r. KMO [...]. Po śmierci M. P., jego żona H. P., jako uprawniona do renty rodzinnej wdowa, zamieszkiwała w lokalu na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno- Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132); zwanej dalej ustawą emerytalną.
Jak ustalono w trakcie postępowania, H. P. zmarła w 1997 r.,
a w lokalu obecnie zamieszkuje jej syn Z. P. i T. C..
W ocenie organu, zajmowany przez stronę lokal mieszkalny należy do zasobów mieszkaniowych, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji i tym samym pozostaje obecnie w dyspozycji Komendanta [...] Policji. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1610), przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej.
Wobec lokalu, będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy o Policji. Omawiana regulacja znajduje bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy zaopatrzeniowej, w stosunku do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin uprawnionych do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym.
Regulacje prawne, dotyczące policyjnych mieszkań służbowych, zawarte m.in. w ustawie o Policji, stanowią rozwiązania szczególne wobec przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 88 ustawy o Policji, policjantowi na służbie przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Natomiast art. 89 tej ustawy wskazuje dokładnie, kogo można uznać za członka rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego. Są to małżonek, dzieci pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia oraz rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub, jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia. Uprawnienie osób wymienionych w art. 89 do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego, jaki posiada policjant i osoby te nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu.
Komendant Główny Policji stwierdził, że strona nie jest funkcjonariuszem Policji oraz nie spełnia przesłanek z art. 29 ustawy zaopatrzeniowej, gdyż nie jest emerytem lub rencistą policyjnym albo osobą uprawnioną do renty rodzinnej po funkcjonariuszu Policji, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania renty lub emerytury policyjnej.
Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1994 r., sygn. akt III ARN 62/93, określone w art. 44 ustawy z 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (identycznie jak w art. 29 ustawy zaopatrzeniowej), nabycie prawa do lokalu mieszkalnego po zmarłym emerycie, byłym funkcjonariuszu Milicji Obywatelskiej, następuje z mocy prawa pod warunkiem posiadania przez członków rodziny zmarłego uprawnień do renty rodzinnej po nim. Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów, prawa i obowiązki najemcy ze stosunku najmu nie wygasają, lecz stosownie do art. 44 ustawy zaopatrzeniowej przechodzą na członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym.
Zatem szczególna ochrona strony, nieuprawnionej do renty rodzinnej po zmarłym ojcu M. P., rozciągała się na okres, w którym najemcą lokalu była jego żona. Jej śmierć, jako uprawnionej do renty rodzinnej, spowodowała - zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego - wygaśnięcie najmu przedmiotowego lokalu. Skutkiem tego, uprawnienia i obowiązki wynikające z umowy najmu nie przeszły na osobę wspólnie zamieszkałą z głównym najemcą, lecz wygasły.
W związku z powyższym organ stwierdził, że Z. P. nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], pozostającego w dyspozycji Komendanta [...] Policji.
Wyjaśnił, że z okoliczności: złego stanu zdrowia, ciągłego zamieszkiwania w lokalu, zameldowania w lokalu, jak również ponoszenia wszelkich opłat, nie można wywieźć tytułu prawnego do jego zajmowania. Tytułu takiego nie stanowi załączona do odwołania umowa o najem lokalu mieszkalnego, zawarta w dniu [...] lutego 1960 r. pomiędzy M. P. a przedstawicielem [...]. Zgodnie z § 1 załączonej umowy, skuteczność umowy najmu uwarunkowana jest przedłożeniem przez najemcę przydziału lokalu. Zaś tytuł prawny do lokalu, pozostającego w dyspozycji Policji, wywodzi się z decyzji administracyjnej o jego przydziale a ta wydana została osobie uprawnionej - ojcu zainteresowanego.
Organ odrzucił zarzut, kwestionujący aktualne dysponowanie przez Policję lokalem nr [...] przy ul. [...] w [...], stwierdzając, że od wydania decyzji z dnia [...] lutego 1960 r. KMO [...] o przydziale przedmiotowego mieszkania na rzecz M. P., nie wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które mogłyby stanowić podstawę do podważenia statusu wskazanego wyżej lokalu. Lokalem będącym w dyspozycji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 90 ust. 1 ustawy o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Skoro sporny lokal stanowił już w roku 1960 mieszkanie funkcyjne dla funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej i tego rodzaju unormowanie było zgodne z ówcześnie obowiązującym i późniejszym ustawodawstwem, to brak jest podstaw prawnych do kwestionowania faktu, że przedmiotowy lokal pozostawał i pozostaje w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych (por. wyrok NSA z 17 marca 2011 r., sygn. I OSK 1878/10).
Komendant zaznaczył, że właściciel mieszkania, którym jest Miasto [...], nie kwestionuje tej dyspozycyjności, co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy.
To właściciel mieszkania, po śmierci H. P., wystąpił do Komendanta [...] Policji o potwierdzenie prawa do zamieszkiwania w tym lokalu przez Z. P. (karta nr 87 akt sprawy). W piśmie tym właściciel sam wskazuje na posiadane przez Komendanta [...] Policji prawo dyspozycji do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].
Zdaniem organu, skoro ustawodawca w określony powyżej sposób ograniczył prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji, (zawężając je wyłącznie do policjantów, emerytów i rencistów policyjnych oraz członków rodzin uprawnionych do renty rodzinnej po funkcjonariuszu lub emerycie policyjnym), to nie stanowi ono naruszenia konstytucyjnej zasady równości. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt SK 29/16, który na pytanie o to, czy art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150) w zakresie, w jakim nakazują w drodze decyzji administracyjnej opróżnienie lokalu mieszkalnego znajdującego się w chwili jej wydania w dyspozycji organu podległego Ministrowi Spraw Wewnętrznych ze wszystkich zamieszkujących w nim, innych niż policjant czy też członek jego rodziny osób, w tym osób małoletnich w sytuacji, gdy osobom, które zajmują tenże lokal bez tytułu prawnego, nie został wskazany lokal, do którego miałoby nastąpić przekwaterowanie, nawet tymczasowy, a nie są one w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, a decyzja o opróżnieniu w zakresie legalności podlega kognicji sądów administracyjnych, z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji, orzekł w ten sposób, że art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego są zgodne z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. P. zakwestionował decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2019 r. Wskazał, że dokumenty zostały zgromadzone w sposób niekompletny, o czym świadczy chociażby brak umowy najmu zawartej miedzy M. P. a Dzielnicowym Zarządem Gospodarki Mieszkaniowej [...] z dnia [...] lutego 1960 r., na którą powoływał się odwołujący, a także brak jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego status prawny przedmiotowego lokalu, jako lokalu będącego w dyspozycji poza dokumentem przydziału, który jest jedynie dokumentem a posteriori. Jego zdaniem przydział lokalu stanowi jedynie załącznik do umowy najmu, który jest rzeczywistą podstawą do uzyskania tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu.
Zdaniem skarżącego, ocena dowodów w jego sprawie nie była przeprowadzona właściwie. Rozważania faktyczne i prawne (zarówno organu I jak i II instancji) nie były prawidłowe, a zawierają błędy (w tym stylistyczne, co kwestionuje ich wyczerpujący i klarowny charakter); intencjonalnie wybiorczo i fragmentarycznie powoływano się na tzw. linię orzeczniczą, przemilczając i pomijając istotne fragmenty powoływanych orzeczeń.
Podkreślił, że pozostawienie go bez dachu nad głową jest niezgodne z Konstytucją i nieludzkie. Domaga się uwzględnienia jego konstytucyjnego prawa minimalnych gwarancji służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych w świetle obowiązku poszanowania godności człowieka.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej p.p.s.a., wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że skarga na decyzję lub postanowienie może zostać uwzględniona tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że kontrolowana decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], nie narusza prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do wyjaśnienia pojęcia dyspozycyjności organów Policji na gruncie ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161 z późn. zm.). Pojęciem "dyspozycyjność" posługuje się art. 90 ustawy, stanowiąc, że: "na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów". Lokale te uzyskiwane są w wyniku działalności inwestycyjnej, albo od terenowych organów rządowej administracji ogólnej, są to lokale stanowiące własność gmin lub zakładów pracy, a także zwolnione przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały z jednostek podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Jak wyraził Sąd Najwyższy w tezie wyroku z dnia 20 czerwca 2001 r., CKN 683/00 (LEX nr 74801), lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu ww. artykułu jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Dyspozycyjność jest zatem związana z prawem organu Policji do decydowania kto jest uprawniony do zamieszkiwania lokalu lub nie, przy uwzględnieniu zapisów ustawy o Policji. Dyspozycja organów Policji nie wiąże się automatycznie z prawem własności lokalu. Nadto podnieść należy, że kwestie dotyczące przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym, czy też zrzeczenie się przez organ prawa dysponowaniem lokalem nie następuje ani w formie decyzji administracyjnej, ani w formie postanowienia, ani w drodze innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W przepisach prawa powszechnie obowiązującego, brak jest bowiem umocowania do rozstrzygania w kwestii przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym w jednej z wymienionych form przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Tym samym do kognicji sądu administracyjnego nie należą sprawy dotyczące przekazania lokalu mieszkalnego do dyspozycji organów policyjnych (np. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 834/09, dostępne https://cbois.nsa.gov.pl), czy też ewentualne spory powstałe na tle, w czyjej dyspozycji pozostaje dany lokal mieszkalny.
Analiza akt postępowania administracyjnego wskazuje, że najemca przedmiotowego lokalu M. P., któremu w 1960 r. przydzielono sporny lokal, jako mieszkanie służbowe (a po jego śmierci od 1995 r. tytuł do lokalu posiadała jego żona H. P.), nie miał wątpliwości, co do statusu zajmowanego lokalu. Z akt sprawy nie wynika, aby w okresie od 1960 r. wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które mogłyby stanowić podstawę do podważenia statusu wskazanego wyżej lokalu.
Decyzja w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego na rzecz ojca skarżącego została wydana pod rządem ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (Dz. U. z 1959 r. Nr 12, poz. 69). Art. 27 ust. 1 tej ustawy stanowił, że funkcjonariusz MO otrzymuje mieszkanie służbowe w przypadkach określonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych. Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Gospodarki Komunalnej określi zasady i tryb przydzielania oraz opróżniania mieszkań służbowych (ust. 3).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe (Dz. U. z 1959 r. Nr 10, poz. 59), stosunek najmu lokali i budynków zawiązywał się na podstawie umowy najmu albo na podstawie decyzji o przydziale lokali lub budynków. Stosunek najmu na podstawie decyzji o przydziale zawiązuje się z dniem objęcia lokalu lub budynku. W przypadkach stosunku najmu, wynikającego z decyzji o przydziale, strony powinny stwierdzić szczegółowo przedmiot i warunki najmu w formie pisemnej. Stąd m.in. stwierdzenie przedmiotu i warunków najmu w umowie najmu z dnia [...] lutego 1960 r. wraz z protokołem pomiaru powierzchni i opisem instalacji technicznych.
Zatem tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu była i jest decyzja o jego przydziale, a nie umowa.
Skoro wykazane załatwianie spraw mieszkaniowych dokonywane jest w trybie decyzyjnym, to wieloletnie zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym za zgodą organu Policji i opłacanie czynszu za ten lokal, co podnosił skarżący, nie czyni z niego osoby uzyskującej tytuł prawny do zajmowanego lokalu. Zgodnie bowiem z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, przydział i opróżnianie mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 91, art. 92, art. 94 i art. 96 ust. 2-4, następuje w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kluczowe znaczenie w świetle ustawy o Policji ma decyzja o przydziale lokalu. Jej brak świadczy o tym, że osoba zajmująca lokal nie posiada tytułu prawnego do jego zajmowania w rozumieniu ustawy o Policji.
W tych warunkach, skoro przedmiotowy lokal pozostaje w dyspozycji organów podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a skarżący nie jest osobą uprawnioną do zajmowania lokalu mieszkalnego dla funkcjonariusza Policji, to decyzja o opróżnieniu lokalu odpowiada prawu.
Wyjaśnić należy, iż problematyka mieszkań dla funkcjonariuszy została objęta odrębną regulacją prawną w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania, wynikające z innych regulacji prawnych, rozwiązania dotyczące najmu lokali mieszkalnych, czy też ochrony praw lokatorów. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, tymi przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Wewnętrznej oraz ich rodzin mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin. Powyższe przepisy w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku, gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. Stąd też do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, w tym art. 30 ustawy.
Status zajmowanego przez skarżącego lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji, przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 K.c. Skoro bowiem prawo do takich lokali, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta, podlega szczególnej regulacji, tj. wskazanych powyżej przepisów, to regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym zostają w tej materii wyłączone. Pogląd ten nie budzi jakichkolwiek wątpliwości w orzecznictwie (por. wyroki NSA: z dnia 16 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1122/10, z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt. I OSK 220/12 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji, po śmierci emeryta policyjnego, może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym. Na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji zachowują lub mogą uzyskać emeryci i renciści policyjni. Ten sam przepis art. 29 ustawy powołanej wyżej przewiduje możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez członków rodziny, ale tylko i wyłącznie w takim przypadku, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. A zatem tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji, po śmierci emeryta policyjnego, może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym.
W rozpoznanej sprawie jest okolicznością niesporną, że skarżący nie jest osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Oznacza to, że nie posiada tytułu prawnego do spornego lokalu mieszkalnego, a nadto w świetle obowiązujących przepisów nie może tego tytułu prawnego uzyskać. Konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji organów Policji, przez osobę, która nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu, jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, a podstawą prawną takiej decyzji jest przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I Instancji w pełni przedstawia motywy, jakie legły u podstaw wydania kwestionowanych rozstrzygnięć.
Mając te wszystkie powyższe względy na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło