II SA/Wa 1102/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.), Janusz Walawski, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi małoletnich A. O. i J. O. - reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego I. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] o odmowie przyznania małoletnim A. O. i J. O. renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu. W uzasadnieniu organ wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek i nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ podał, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga spełnienia wszystkich warunków określonych w wyżej cytowanym art. 83 ustawy, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Prezes ZUS wyjaśnił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z powyższym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia do świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny po osobie zmarłej. Organ wskazał, że w sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny niespełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. Organ wskazał, że niespełnienie przez ojca dzieci powyższego warunku powoduje, że nie można skutecznie domagać się renty rodzinnej w drodze wyjątku, jako że prawo do tego świadczenia jest pochodną prawa przysługującego ubezpieczonemu. Prezes ZUS podał, że z akt sprawy wynika, iż na przestrzeni 32 lat życia ojca dzieci, tj. do dnia śmierci udokumentowano 5 lat, 8 miesięcy i 6 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Podniósł, że niedostrzeganie okresu zatrudnienia prowadziłoby w prosty sposób do przyznawania świadczeń, niewiele różniących się co do wysokości, osobom powołującym się na nieporównywalne okresy zatrudnienia, co w ostatecznym rachunku naruszałoby interes społeczny, a także zasady sprawiedliwości. Organ stwierdził, że w 10-leciu przed dniem śmierci zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano 4 lata i 4 dni tych okresów. Wyjaśnił, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności. Z posiadanej dokumentacji wynika, że ojciec dzieci od [...].09.2000 r. do [...].06.2005 r., od [...].09.2005 r., do [...].04.2010 r. nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. We wskazanym okresie nie była wobec ojca dzieci orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala zdaniem organu przyjąć, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które były powodem niespełnienia warunków na zasadach ogólnych. Podnoszone trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi A. O. i J. O. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego I. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. I. O. wniosła o uchylenie zaskarżonej i decyzji i przyznanie jej małoletnim synom renty rodzinnej w drodze wyjątku. Zarzuciła naruszenie art. 83 ust .1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych polegające na jego niezastosowaniu i przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki jego zastosowania oraz naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu przez organ wszystkich czynności zmierzających do wszechstronnego zbadania sprawy. W uzasadnieniu podniosła, że jej mąż od dziecka, a przynajmniej od 16 roku życia pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w związku z tym okres ten powinien zostać mu zaliczony do stażu wymaganego do uzyskania uprawnień emerytalno-rentowych. Zarzuciła, że organ nie uwzględnił ani posiadanego przez jej męża zawodu, ani stopy bezrobocia panującej wówczas w regionie. Wskazała, że jej mąż od chwili, gdy była w pierwszej ciąży musiał się nią opiekować. Podała, że od dawna ma problemy ze zdrowiem, które nasiliły się podczas ciąży. W związku z tym jej mąż nie mógł podjąć zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Poszukiwał on zatrudnienia na część etatu, jednak wysokie bezrobocie w regionie powodowało, że nie mógł znaleźć pracy, którą mógłby pogodzić z opieką nad nią i ich dziećmi. Podkreśliła, że niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym wynikało ze zdarzeń o charakterze szczególnym, polegających na niemożności podjęcia pracy ze względu na konieczność sprawowania stałej opieki nad nią i dziećmi. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że organ nie potwierdził, by z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym były za zmarłego G. O. odprowadzane jakiekolwiek składki ubezpieczeniowe - zatem jeżeli istotnie jako domownik w takim gospodarstwie miał możliwość podlegania takiemu ubezpieczeniu, to z niej nie skorzystał. Nit stwierdzono żadnych uzasadnionych przyczyn dla niemal 10-letniej łącznej przerwy w ubezpieczeniu ojca dzieci w latach 2000-2010, jeśli w tym okresie istotnie podejmował pracę, to była to praca bez ubezpieczenia, co nie ma charakteru okoliczności szczególnej. W aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów na to, by zmarły mąż skarżącej faktycznie sprawował nad nią opiekę w okresie jej ciąży ani też, że ona sama takiej opieki wymagała. Sama deklaracja skarżącej, że tak było, nie stanowi dowodu w sprawie. Sama skarżąca zresztą dołączyła do akt sprawy zaświadczenie z PUP o zarejestrowaniu się - właśnie w okresie ciąży, bo od lutego 2012 r. - w charakterze bezrobotnej, a tym samym zadeklarowała się wówczas jako osoba zdolna i gotowa do podejmowania zatrudnienia. Nie można jednocześnie korzystać ze statusu osoby bezrobotnej - to jest poszukującej aktywnie pracy i gotowej ją podjąć i powoływać się na tak zły wówczas tan zdrowia, ze wykluczał już nie tylko pracę, ale i wymagał osoby trzeciej do pomocy w czynnościach żyda codziennego. Takiego dowodu, mimo swych deklaracji, skarżąca zresztą nie dołączyła do akt także obecnie - fakt, ze cierpi na pewne schorzenia, nie czyni jej ani niezdolną do pracy, ani do samodzielnej egzystencji, tym samym też organ w żadnym razie nie może uznać, ze kiedykolwiek konieczność opieki nad skarżącą wykluczała u jej męża aktywność zawodową. Organ podkreślił, że skarżąca nie okazała dowodów niemożności znalezienia przez jej męża legalnej pracy - informacja o rejestracji w charakterze bezrobotnego oraz wskazywanie na statystyczną stopę bezrobocia w regionie nie są dowodami, iż zainteresowany nie mógł znaleźć zatrudnienia z przyczyn obiektywnych i niemożliwych do przezwyciężenia. Do okoliczności szczególnych nie można zaliczyć trudności w znalezieniu pracy, zwłaszcza w sytuacji, kiedy nie udowodniono żadnych szczególnych starań w poszukiwaniu tejże pracy. Organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika, by zmarły faktycznie aktywnie poszukiwał, w okresach przerw w swym ubezpieczeniu legalnej pracy. Z analizy konta ubezpieczonego można ustalić, ze od września 2000 r. do lutego 2004 r. rejestrował się w charakterze bezrobotnego - ale nie stwierdzono, by poza rejestracja wykazywał jakąkolwiek aktywność w poszukiwaniu zatrudnienia, w podnoszeniu bądź uzupełnianiu swych kwalifikacji. W latach 2005-2010 już się nawet nie rejestrował, krótkotrwale uczynił to jedynie w okresie od kwietnia do lipca 2014 r. Tym samym wywód skarżącej, ze nie był w stanie podejmować pracy z powodu bezrobocia, nie znajduje podstaw w dokumentacji - ponieważ powoływać się na jakąś przyczynę jako okoliczność szczególną można jedynie wówczas, gdy wykaże się, że podjęło się wszelkie starania, by przyczynę tę przezwyciężyć. Skarżąca przywołała wcześniej kwestię pracy swego męża w gospodarstwie rolnym jego rodziców i możliwości ubezpieczenia w KRUS - zaś z akt KSI wynika, ze żadne ubezpieczenie w KRUS w jego wypadku, mimo istnienia takiej możliwości nigdy nie zaistniało. Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 5 września 2017 r. ustanowił dla A. O. i J. O. radcę prawnego. Pełnomocnik z urzędu w złożonym na rozprawie piśmie z dnia 8 lutego 2018 r. podtrzymał żądania skargi. Nadto, w uzupełnieniu skargi zarzucił naruszenie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego błędną interpretację, a w efekcie niezastosowanie, naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu postępowania dowodowego w zakresie podnoszonej okoliczności pracy G. O. w gospodarstwie rolnym, a także faktycznej sytuacji na rynku pracy zarówno globalnej, jak i w regionie, naruszenie art. 18 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu pełnomocnik powołując się na poglądy prezentowane w orzecznictwie sadowym wskazał m.in., że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie jest wprost uzależnione od wielkości stażu ubezpieczeniowego, a świadczenie może być przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych. Pełnomocnik podniósł, że pominięte zostały okresy pracy ojca dzieci w gospodarstwie rolnym rodziców oraz podejmowanie dorywczego zatrudnienia, których nie udokumentował, a skarżąca nie była w stanie ich wykazać w toku postępowania administracyjnego. Skarżąca wskazywała w toku postępowania, że istnienia szczególnych okoliczności upatruje w sytuacji panującej na rynku pracy związanej z bezrobociem, co zostało przez organ zmarginalizowane. Pełnomocnik podniósł, że organ nie zbadał, czy zmarły G. O. faktycznie pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców i w efekcie czy był ubezpieczony w KRUS z tego tytułu, a także czy nie istnieją braki w dokumentacji ubezpieczeniowej KRUS. Pełnomocnik wskazał, że w przeciwieństwie do postępowania cywilnego, ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym spoczywa na organie, a nie na stronie postępowania, co wynika wprost z art. 7 k.p.a. Organ nie może ograniczyć się do oczekiwania przez stronę na przedstawienie dowodów potwierdzających jej żądanie, ale że powinien aktywnie dążyć do wyjaśnienia sprawy. Pełnomocnik podkreślił, że sytuacja małoletnich, w jakiej się obecnie znaleźli, ma charakter szczególny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, postępowanie przeprowadzone zostało przez organ zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., a ustalenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia w drodze wyjątku dla małoletnich jest – w stanie faktycznym tej sprawy – prawidłowe. W sprawie nie doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.). Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, stąd też w pierwszej kolejności bada się uprawnienia do świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej, a następnie wnioskodawcom. Podkreślenia przy tym wymaga, że decyzja wydawana w trybie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest decyzją uznaniową, co oznacza, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek, wyłącznie do organu należy decyzja, czy przyzna świadczenie. W sprawie niniejszej sytuacja taka jednak nie zachodzi, albowiem organ stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły nabycie przez zmarłego ojca dzieci uprawnień w trybie zwykłym. Ocena organu w tym zakresie jest zdaniem Sądu prawidłowa. Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 2176/13, za szczególne okoliczności w sprawach z zakresu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uznaje się jakieś konkretne zdarzenie lub trwały stan, które mogą powodować niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty, czyli wykluczać aktywność zawodową osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Sama trudna sytuacja materialna nie może stanowić wyłącznej przyczyny uzasadniającej przyznanie świadczenia. Świadczenie, o którym mowa w ww. przepisie nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców. W sprawie jest bezsporne, że na przestrzeni 32 lat życia ojca dzieci, tj. do dnia śmierci udokumentowano 5 lat, 8 miesięcy i 6 dni okresów składkowych i nieskładkowych (w tym okresy pracy za granicą). W 10-leciu przed dniem śmierci zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano 4 lata i 4 dni tych okresów. Z akt sprawy wynika, że ojciec dzieci od [...].09.2000 r. do [...].06.2005 r., od [...].09.2005 r. do [...].04.2010 r. nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Trafnie w ocenie Sądu organ wskazał, że przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia ojca dzieci lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Skarżąca zresztą na okoliczność stanu zdrowia ojca dzieci się nie powoływała i żadnej dokumentacji w tym zakresie nie przedłożyła. Okoliczność zarejestrowania ojca dzieci w charakterze osoby bezrobotnej także nie stanowi okoliczności szczególnej. Wprawdzie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera rozważań w tym zakresie, jednakże naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. nie stanowi, na gruncie niniejszej sprawy, uchybienia które miało wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że okres formalnej rejestracji jako osoby bezrobotnej w urzędzie pracy, jak i okres wykonywania prac dorywczych bez ubezpieczenia społecznego, nie stanowią okoliczności szczególnej na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA 3741/01, wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1396/14, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1396/14, wyrok NSA z dnia 24 lipca 2001 sygn. akt 444/01, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 517/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak jest podstaw, aby okoliczność podejmowania zatrudnienia bez opłacania składek kwalifikować jako okoliczność szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem, za szczególna okoliczność na potrzeby stosowania tego przepisu przyjmuje się wyłącznie obiektywne i niezależne od woli konkretnej osoby zdarzenia bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Z akt sprawy nie wynika, aby I. O. przedłożyła jakiekolwiek dowody potwierdzające, że w tym czasie ojciec dzieci poszukiwał zatrudnienia, jednakże pracodawcy odmawiali przyjęcia go do pracy. Nie zostało zatem udokumentowane, że ojciec dzieci nie mógł znaleźć pracy z przyczyn obiektywnych i nie do przezwyciężenia (v. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2399/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sama kwestia badania stopnia bezrobocia w rejonie nie ma w tych okolicznościach znaczenia w sprawie. Podstawy do podważenia ustaleń organu co do braku szczególnych okoliczności nie stanowi także powołanie się przez I. O. na fakt sprawowania przez jej męża już od chwili gdy była w pierwszej ciąży opieki nad nią a następnie także opieki nad nią i dziećmi. Nie przedłożono żadnej dokumentacji potwierdzającej brak możliwości samodzielnego funkcjonowania, z której wynikałoby, że ona bądź dzieci wymagały stałej opieki osoby trzeciej. Zresztą, jak podał organ w odpowiedzi na skargę I. O. zarejestrowana była jako osoba bezrobotna w okresie ciąży (zaświadczenie PUP o okresie zarejestrowania), co przeczy twierdzeniom o potrzebie opieki nad wymienioną. Twierdzenie wymienionej, że ojciec dzieci nie mógł znaleźć pracy, którą mógłby pogodzić z opieką nad nią i jej dziećmi nie stanowi zatem – wobec braku przedłożenia dokumentów potwierdzających powyższe – podstawy uznania tych okoliczności za szczególne w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zaznaczyć przy tym należy, że postępowanie o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest postępowaniem prowadzonym na wniosek strony. Ustawowy obowiązek podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) nie oznacza, że strona zwolniona jest ze współdziałania z organem w ustaleniu faktów i przedłożenia dowodów na ich potwierdzenie. W sprawach z zakresu świadczeń w drodze wyjątku inicjatywa dowodowa należy do strony, jeśli jej zdaniem istnieją dowody potwierdzające okoliczności przez nią wskazywane, a nie wynikają one z dokumentów zgromadzonych z urzędu przez organ. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organ podnoszonej przez I. O. kwestii zatrudnienia ojca dzieci w gospodarstwie rolnym już w wieku 16 lat, zauważyć należy, że także w tym zakresie wymieniona żadnych dowodów nie przedłożyła. Z ustaleń organu dokonanych na podstawie akt KSI wynika, że żadne ubezpieczenie w KRUS w odniesieniu do ojca dzieci nie zaistniało. Jeśli zatem pracował nawet przez określony czas w gospodarstwie rolnym rodziców, to wobec nieobjęcia ubezpieczeniem rolniczym – (tak jak w przypadku podejmowania zatrudnienia bez odprowadzania składek) brak jest możliwości uwzględnienia tego okresu jako udokumentowanego okresu ubezpieczenia, tak też okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wprawdzie organ nie wskazał powyższego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednakże to uchybienie art. 107 § 3 k.p.a. nie stanowi uchybienia mającego wpływ na wynik sprawy. W tej sprawie nie można organowi zarzucić naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., albowiem organ we własnym zakresie zgromadził tę dokumentację, do której miał dostęp i prawidłowo na jej podstawie wywiódł brak podstaw do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Decyzja organu nie narusza art. 18 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem, małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Odmowa przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie stanowi o naruszeniu powołanego przepisu. Powołany przepis nie daje podstaw do wyprowadzenia jakiegokolwiek prawa podmiotowego (B. Banaszak Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2009, str. 121). Pamiętać trzeba przy tym, że gdy mowa o szczególnych okolicznościach na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie chodzi o szczególną sytuację zaistniałą aktualnie, w jakiej znajdują się wnioskodawcy. Prezes ZUS prawidłowo wskazał przy tym, że świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb (v. wyrok NSA dnia 5 listopada 2014 sygn. akt I OSK 2148/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też sama trudna sytuacja finansowa nie stanowi podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w wyroku.