II SA/Wa 113/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Janusz Walawski, , Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi E. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieokreślony - stwierdza wydanie zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa - Zarząd Dzielnicy [...] W. uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie zatwierdzenia sposobu zadysponowania mieszkaniowym zasobem W. stwierdził, że nie jest właściwy miejscowo do rozstrzygnięcia wniosku E. M. i R. B., pozostających bez stałego miejsca zameldowania, o zawarcie umowy najmu. W podstawie prawnej uchwały przywołano § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...] W., stanowiącego załącznik Nr 17 do Uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 roku w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz.453, ze zm.), w związku z § 6 pkt 8 Uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 roku w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485, ze zm.) oraz w związku z § 22 ust. 1 oraz § 24 ust. 1 Uchwały Nr LA/lll/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937, ze zm.). W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż E. M. i R. B. ubiegają się wraz z dzieckiem o najem lokalu. Wnioskodawcy nie posiadają miejsca stałego zameldowania. Zainteresowana z dzieckiem od dwóch miesięcy przebywa w Ośrodku Interwencji Kryzysowej. Bezpośrednio przed ośrodkiem ww. zamieszkiwała wraz z konkubentem i dzieckiem przy ul. B. [...] m. [...] w W. (dzielnica P.). Wnioskodawca podaje, że aktualnie zamieszkuje u kolegi w lokalu nr [...] przy ul. N. w W. (dzielnica S). Z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie zamieszkuje na terenie dzielnicy W. a ostatnim miejscem zamieszkania wnioskodawczyni przed ośrodkiem była dzielnica P., Zarząd Dzielnicy na podstawie § 22 ust. 1 Uchwały Nr LVI 11/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W. z późniejszymi zmianami, stwierdza brak właściwości miejscowej do rozstrzygnięcia wniosku. E. M., po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o zmianę uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz o zasadzenie od organu na jej rzecz kosztów postepowania. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż złożyła wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego zasobów W. Gdy zamieszkiwała w Ośrodku Interwencji Kryzysowej w Warszawie otrzymała przedmiotową uchwałę. Zaznaczyła, że jest samotną matką z 3 letnim dzieckiem. Z powodu braku własnego mieszkania, jak i środków na wynajem mieszkania na wolnym rynku, musiała skorzystać z takiego miejsca jak wyżej wymieniony ośrodek. Jako matka z dzieckiem powinna otrzymać pomoc w postaci zawarcia umowy najmu. Zarabia 1.500 zł. i z tych środków musi utrzymać siebie i dziecko, co wystarcza na bardzo skromne przeżycie. W jej ocenie, uzasadnione społecznie jest udzielenie jej i dziecku pomocy mieszkaniowej w celu poprawienia sytuacji bytowej i uprawnienia te wynika z ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz z uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W. Matki samotne muszą otrzymywać od organów samorządowych, zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem pomoc. Dlatego zaskarżona uchwała nie jest zasadna. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie wydania zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie i o obciążenie skarżącej kosztami postępowania w tym kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Organ zaznaczył, iż w dniu [...] lutego 2016 r. skarżąca wraz z konkubentem R. B. złożyli do tut. Urzędu Dzielnicy [...] W. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w którym nie zostały podane nowe okoliczności. Zarząd Dzielnicy W. ponownie przeanalizował sprawę i nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia, które podjął zaskarżoną uchwałą z dnia [...] stycznia 2016 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga w zakresie, w jakim domaga się stwierdzenie, iż zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa, jest zasadna. Niniejsza sprawa mieści się w kategorii spraw wskazanych w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i podległych kognicji sądów administracyjnych, albowiem zaskarżona uchwała jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie (porównaj: uchwała NSA podjęta w składzie 7 sędziów z dnia 21 lipca 2008 r. w sprawie I OSP 4/08 oraz wyrok NSA z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt I OSK 866/11 i wyroki: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 908/11; WSA w Olsztynie z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 649/11; WSA we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 9/10; WSA w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 760/15). Powyższe powoduje, iż dla zachowania prawa do wniesienia skargi niezbędne jest wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa w terminie wskazanym w art. art. 52 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co zostało w niniejszej spawie przez skarżącą dochowane. Istota zaskarżonej uchwały sprowadza się do uznania się przez Zarząd Dzielnicy W. za organ niewłaściwy miejscowo do rozpatrzenia wniosku E. M. i R. B. o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego W., z uwagi na treść § 22 ust. 1 Uchwały Nr LA/lll/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W. § 22 ust. 1 Uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku stanowi, iż: "1. Wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, zamianę lub uregulowanie tytułu prawnego do lokalu, z wyłączeniem spraw wymienionych w § 40 i § 40a, wraz z oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, w przypadku osób bezdomnych - w urzędzie dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce faktycznego zamieszkania, natomiast w przypadku osób bezdomnych, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w W. - w dowolnie wybranym urzędzie dzielnicy. Wnioski w sprawach, w których wymagane jest weryfikowanie kryterium dochodowego, składane są dodatkowo wraz z oświadczeniami i dokumentami wydanymi przez podmioty wskazane w § 1 pkt 25, potwierdzającymi wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone we wniosku do wspólnego zamieszkiwania." Zatem dla ustalenia właściwości miejscowej zarządu danej dzielnicy m. st. Warszawy do rozpatrzenia spawy, należy wyjaśnić czy urząd danej dzielnicy jest właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Natomiast gdy wnioskodawca jest osoba bezdomną i nie posiadającą ostatniego miejsca zamieszkania w W. – właściwym będzie każdy urząd dzielnicy W. Norma § 22 ust. 1 powyższej Uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy odwołuje się do pojęcia zamieszkania. Zgodnie z art. 25 Kodeksy cywilnego pojęcie to definiuje się jako miejsce, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Art. 28 stwierdza, iż można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. W wyroku NSA z dnia 16 września 2014 r. sygn. II OSK 2172/14 wskazano: "O miejscu zamieszkania decydują występujące łącznie dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości (corpus, tj. czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus, tj. czynnik wewnętrzny). Jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, powoduje to utratę miejsca zamieszkania. Zamiar stałego pobytu może przejawiać się poprzez zlokalizowanie w danej miejscowości tzw. stałego ogniska domowego, co oznacza m.in. zakup domu, czy mieszkania. O miejscu zamieszkania nie przesądza wyłącznie samo zatrudnienie w danej miejscowości. Przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu chodzi nie tylko o związki natury ekonomicznej, ale też emocjonalnej, czy rodzinnej. Faktyczne przebywanie w danej miejscowości nie może być rozumiane jedynie, jako pobyt wymuszony koniecznością wykonywania w niej swych obowiązków pracowniczych czy zarobkowych, ale musi mieć ono jednocześnie cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przebywanie w miejscowości bowiem musi wiązać się ze skupieniem w niej życiowej aktywności, związanej nie tylko z pracą, ale również z rodziną." Organ wskazał, iż E. M. nie zamieszkuje na terenie dzielnicy W. a ostatnim miejscem zamieszkania wnioskodawczyni była dzielnica P. (lokal nr [...] przy ul. B.). Zgromadzony w aktach sprawy materiał wskazuje na poważne wątpliwości, co do rzetelności powyższego ustalenia. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika dlaczego organ właśnie adres przy ul. B. uznał za miarodajny do określenia właściwości miejscowej do złożenia przedmiotowego wniosku. Otóż wskazać należy, iż w dniu [...] grudnia 2015 r. E. M. i R.B. złożyli w Urzędzie Dzielnicy [...] W. wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego W., w którym wskazali, iż posiadają małoletnie dziecko i są konkubentami. Nadto z akt sprawy wynika, iż wnioskodawcy nie posiadają zameldowania. Przed dniem [...] października 2015 r. zamieszkiwali wspólnie przy ul. B. (P.). Od dnia [...] października 2015 r. E. M. wraz z dzieckiem zamieszkiwała w Ośrodku Interwencji Kryzysowej przy ul. D. (W). Natomiast dacie złożenia wniosku R. B. zamieszkiwał u swojego kolegi przy ul. N. (S). Z kolei skarżąca podaje adres – przy ul. G. (W). W aktach sprawy przewija się także adres przy ul. C. (W.), gdzie wnioskodawcy wraz z dzieckiem mieli zamieszkiwać na klatce schodowej. Data złożenia niniejszego wniosku - [...] grudnia 2015 r. - powinna stanowić dla organu podstawę do ustalenia na ten dzień: - czy wnioskodawcy posiadają status osób ostatnio zamieszkałych na terenie dzielnicy W.; - czy też należy przypisać im status osób bezdomnych w rozumieniu § 22 ust. 1 Uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.; - czy wnioskodawcy nadal tworzą konkubinat, czy też konkubinat ten już ustał, co powodowało by konieczność rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, jako osobnych wniosków; - jaki był status mieszkania przy ulicy B. i jak długo wnioskodawcy w mieszkaniu tym zamieszkiwali i do jakiej daty oraz jaki był powód, iż w lokalu tym nie zamieszkują; - dlaczego organ nie uznaję zamieszkania skarżącej w Ośrodku Interwencji Kryzysowej przy ul. D. na W., jako spełnienia warunku ostatniego zamieszkania w Dzielnicy W. – co wskazywałoby na właściwość miejscową organu do załatwienia tej sprawy, przynajmniej wobec skarżącej; - czy wskazany przez skarżącą adres przy ul. G. łączy się z faktycznym zamieszkaniem pod tym adresem. We wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. wnioskodawcy wskazywali, iż pozostają w konkubinacie. Konkubinat jest związkiem nieformalnym, opartym na związku faktycznym. Zatem, dla ustalenia czy sprawę należy traktować jako wniosek obojga konkubentów, ustalenia wymaga czy konkubinat ten trwa nadal. Ustaleń w powyższym zakresie organ w ogóle nie poczynił. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie takie zaniedbanie ze strony organu czyni, iż okoliczności istotne, dla ustalenia organu właściwego do załatwienia sprawy, nie zostały wyjaśnione z należyta starannością. Uznanie, iż wniosek został złożony niezgodnie z właściwością miejscową nosi znamiona uznania dowolnego, nie poprzedzonego stosownymi ustaleniami i pozostającego w sprzeczności z materiałem zgromadzonym w tej sprawie. Sprawa ustalenia organu właściwego do załatwienia przedmiotowego wniosku jest szczególnie istotna, albowiem ustalenie to musi być pewne, aby przyszłe rozstrzygnięcie materialne sprawy nie było dotknięte wadą nieważności. Niniejsza spawa jest także istotna w punktu widzenia skarżącej, albowiem dotyczy jej uprawnień mieszkaniowych. Obywatel ma prawo uzyskać od organu pewną i opartą na prawidłowo ustalonym materiale dowodowym informację o tym jaka Dzielnica w W. jest właściwa do rozpatrzenia jego sprawy i jeżeli nie jest to Dzielnica, w której złożył wniosek – to gdzie powinien go złożyć aby można było sprawę rozpatrzyć merytorycznie. Z ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały informacja taka nie wynika. Brak tu także rzetelnych ustaleń co do tego, dlaczego organem właściwym do rozpatrzenia wniosku nie jest Urząd dla Dzielnicy W. i jaki organ jest w tej spawie właściwy i dlaczego. Reasumując, dotknięta takimi wadami uchwała Zarządu Dzielnicy W. ostać się nie może. Organ ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, dokona dokładnego jej zbadania i rozpatrzy ją zgodnie z odpowiadającymi jej materii przepisami prawa miejscowego oraz wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 132 i art. 147 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.