II SA/Wa 1274/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga P. R. na decyzję Wojewody M. Nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu [...] października 2018 r. P. R. (zwany dalej: skarżący) został zarejestrowany w Urzędzie Pracy W. (zwany dalej: PUP) jako osoba bezrobotna. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Prezydent W. (zwany dalej: Prezydent, organ I instancji), orzekł o uznaniu skarżącego z dniem [...] października 2018 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący miał wyznaczony termin obowiązkowej wizyty w PUP na dzień [...] grudnia 2019 r., ale nie stawił się. W dniu [...] stycznia 2020 r. do organu I instancji wpłynął od skarżącego email, w którym poinformował on, że w związku z niestawieniem się na wizytę wysłał listem poleconym usprawiedliwienie nieobecności. W dniu [...] stycznia 2020 r. do organu I instancji wpłynęło pismo skarżącego informujące, że nie stawił się na wizytę ze względu na atak choroby przewlekłej i związane z tym dolegliwości bólowe. Decyzją znak [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Prezydent, działając na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a i pkt 4 oraz ust. 4c i ust. 4ca oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1482 ze zm., zwana dalej: u.p.z.i.r.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), orzekł o utracie przez skarżącego z dniem [...] grudnia 2018 r. statusu osoby bezrobotnej. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie organu I instancji, że skarżący nie stawił się po raz pierwszy w PUP w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. W takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej na okres 120 dni. Odzyskanie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić po upływie co najmniej 120 dni od dnia niestawienia się w PUP, przy spełnieniu ustawowych warunków do jego nabycia. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wskazał, iż powiadomienie do organu I instancji wysłał listem poleconym w dniu [...] stycznia 2020 r., a więc z zachowaniem terminu. Okoliczność ta może być zatem zweryfikowana w postępowaniu odwoławczym. Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. Wojewoda M. (zwany dalej: Wojewoda, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 33 ust. 4 pkt 4 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a i art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 u.p.z.i.r.p., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Wojewoda wskazał, iż skarżący zapoznał się z wyznaczonym na [...] grudnia 2019 r. terminem obowiązkowej wizyty w PUP, co potwierdził własnoręcznym podpisem złożonym na dokumencie "Karta wizyt w Centrum Aktywacji Zawodowej". W wyznaczonym dniu nie stawił się jednak. Aby w zaistniałej sytuacji bezrobotny mógł zachować status osoby bezrobotnej, muszą zostać spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze, w okresie do 7 dni winien powiadomić organ o przyczynie niestawiennictwa, po drugie zaś winien wykazać uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa. W ocenie Wojewody skarżący nie dochował ustawowego terminu na powiadomienie o przyczynie niestawiennictwa. W przesłanym w dniu [...] stycznia 2020 r. emailu nie podał przyczyny, z powodu której się nie stawił w wyznaczonym terminie, zaś pismo z informacją o przyczynie niestawiennictwa, mimo że nadane w placówce operatora pocztowego w dniu [...] stycznia 2020 r., do organu I instancji wpłynęło dopiero w dniu [...] stycznia 2020 r., a więc w ósmym dniu od wyznaczonego terminu wizyty. Wojewoda podkreślił, że wskazany termin (7 dni) na poinformowanie o przyczynie niestawiennictwa nie jest terminem procesowym, dla zachowania którego uznać można nadanie listu w placówce operatora pocztowego, ani do którego nie wlicza się dni ustawowo wolnych od pracy. Termin ten ma charakter materialny, bowiem ustawodawca nie przewidział możliwości przywracania tego terminu. Użyte w przepisie art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z.i.r.p. określenie "nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa" wskazuje, że chodzi o faktyczne - a zatem takie, które dotrze do organu zatrudnienia w terminie 7 dni od dnia wyznaczonej wizyty – powiadomienie o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, a nie jedynie podjęcie działań w celu poinformowania, do czego zalicza się nadanie listu poleconego. W zakresie drugiej przesłanki (wykazania uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa) organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z.i.r.p. nie odwołuje się do jakichkolwiek wyjaśnień co do przyczyny absencji w urzędzie pracy, lecz do przyczyny uzasadnionej. Nie ulega więc wątpliwości, że nie każdy podany przez bezrobotnego powód może być uznany za "uzasadnioną przyczynę" niezgłoszenia się do organu. Ustawa o promocji zatrudnienia nie definiuje wskazanego zwrotu i nie zawiera wskazań dotyczących sposobu jego interpretacji. W orzecznictwie przyjmuje się, że za uzasadnione przyczyny mogą być uznane tylko okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, i którym nie mógł zapobiec nawet przy dołożeniu należytej staranności. Brak jest podstaw do takiej kwalifikacji w przypadku okoliczności powstałych na skutek lekkomyślności czy niedbalstwa zainteresowanego. Do takich okoliczności, których bezrobotny nie mógł przewidzieć, nie można zaliczyć długotrwałej choroby, bo nie jest to zdarzenie nagłe. Choroba musi mieć charakter niespodziewany, a strona winna uprawdopodobnić, że w danym okresie stan zdrowia uniemożliwiał jej prowadzenie swoich spraw i dokonywanie czynności. Długotrwałe leczenie choroby samo w sobie nie przesądza o istnieniu usprawiedliwionej przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy, chyba że w tym czasie nastąpiło nagłe pogorszenie stanu zdrowia w związku z zaostrzeniem się objawów choroby. Zdaniem organu odwoławczego skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego chorobę w dniu wyznaczonej wizyty lub jej nagłe nasilenie uniemożliwiające stawienie się w PUP, zatem nie uprawdopodobnił okoliczności powodujących niestawiennictwo. Tym samym zaszła druga przesłanka uniemożliwiająca przywrócenie statusu osoby bezrobotnej. Wyjaśnił dalej, że jak wynika z dokumentów sprawy, skarżący został pouczony o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach do urzędu pracy oraz o obowiązku powiadomienia urzędu pracy, w okresie do 7 dni, o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Dowodem powyższego jest jego własnoręczny podpis na dokumencie "Informacja dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako osoba bezrobotna" oraz "Karta wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej". Ponieważ uznanie za osobę bezrobotną uzależnione jest od warunku pozostawania bez pracy oraz od zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, ten ostatni warunek podlega okresowej weryfikacji. Podstawę nałożenia na bezrobotnego obowiązku zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy, stanowi art. 33 ust. 3 u.p.z.i.r.p. Ostatecznie Wojewoda ocenił, że podniesione przez skarżącego w odwołaniu argumenty nie stanowią podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji. W skardze złożonej na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego skarżący wskazał, iż nie wiedział, że specyfika powiadomienia PUP o przyczynie nieobecności jest jakaś inna niż normalnie obowiązująca w sprawach cywilnych i administracyjnych. Wiedział o konieczności zawiadomienia PUP w terminie 7 dni, co zrobił w możliwy dla niego sposób i z pełnym przekonaniem, że tak można. Podniósł, że podjął kontakt drogą elektroniczną i uważa, że organ winien do niego napisać, jeśli coś było nie tak. Wtedy zrobiłby wszystko tak jak należy. Gdy był rejestrowany jako osoba bezrobotna, został poinformowany o konieczności zawiadomienia o nieobecności w terminie 7 dni, bez wskazania jednak w jaki sposób należy to zrobić. Podkreślił, iż w okresie utraty statusu osoby bezrobotnej wielokrotnie korzystał z opieki zdrowotnej i podpisywał oświadczenie, że podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z art. 33 ust. 3 zd. 1 u.p.z.i.r.p. bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Stosownie natomiast do art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z.i.r.p., starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawianie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Powołany przepis przewiduje zatem w stosunku do bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, sankcję pozbawienia statusu bezrobotnego w zależności od ilości niestawiennictw, tj. na: 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa, 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa oraz 270 dni w przypadku trzeciego i kolejnego niestawiennictwa. W świetle powyższych regulacji bezrobotny może uniknąć utraty statusu bezrobotnego w związku ze swym niestawiennictwem w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy jedynie wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki: (1) bezrobotny powiadomi urząd pracy w ciągu 7 dni od dnia, w którym miał się stawić, o przyczynie swego niestawiennictwa oraz (2) wskazana przyczyna niestawiennictwa będzie uzasadniona. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że nie doszło do ziszczenia żadnej z wymienionych przesłanek. Pomimo faktu, że skarżący w terminie 7 dni od dnia wyznaczenia terminu kolejnej obowiązkowej wizyty w Urzędzie Pracy, tj. w dniu [...] stycznia 2020 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej poinformował organ I instancji, że w związku z niestawiennictwem wysłał listem usprawiedliwienie nieobecności oraz, że w dniu [...] stycznia 2020 r. za pośrednictwem poczty nadał do organu I instancji pismo informujące, że nie stawi się na wizytę ze względu na atak choroby przewlekłej i dolegliwości bólowe, to jednak wskazana korespondencja wpłynęła do organu dopiero [...] stycznia 2020 r., a więc po upływie 7-dniowego terminu. Istotniejsze jest jednak, że podana przyczyna niestawiennictwa nie może być uznana za "uzasadnioną" w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z.i.r.p.: poza własnym oświadczeniem skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, który potwierdzałby, że w dniu [...] grudnia 2019 r. tj. w dniu wyznaczonej wizyty zachorował nagle lub też nastąpiło nagłe nasilenie choroby, na którą przewlekle choruje, uniemożliwiające mu wizytę w urzędzie. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy nie zawierają choćby przykładowego katalogu "uzasadnionych przyczyn" niestawiennictwa i nie wyjaśniają, co należy pod tym pojęciem rozumieć. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że taka przyczyna musi być możliwa do weryfikacji. Przede wszystkim jednak za uzasadnioną przyczynę może być uznana tylko taka, która stanowi nieprzewidzianą, nie spowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę, uniemożliwiającą zgłoszenie się przez zainteresowanego w urzędzie pracy. Jako przykłady przyczyn uzasadniających niestawiennictwo w orzecznictwie podaje się m.in. nagłą (niespodziewaną) chorobę, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź. Za uzasadnione przyczyny nie uznaje się natomiast okoliczności powstałych z winy bezrobotnego, choćby tylko na skutek jego lekkomyślności czy niedbalstwa, które polega na niedołożeniu należytej staranności (por. wyroki NSA z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I OSK 942/10 i z dnia 1 sierpnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1821/06; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 469/10; wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 148/10; wyrok WSA w Kielcach z 20 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 214/10, publ. CBOSA). Uwzględniając powyższe stanowisko judykatury, Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że podane przez skarżącego okoliczności nie mogą być zakwalifikowane do katalogu "uzasadnionych przyczyn" w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia. Skarżący usprawiedliwiał nie stawienie się na wizytę w dniu [...] grudnia 2019 r. atakiem choroby przewlekłej i związane z tym dolegliwości bólowe, bez podania jakichkolwiek dowodów, wskazujących, że faktycznie taki nagły, wyjątkowy atak nastąpił i że rzeczywiście uniemożliwił funkcjonowanie do tego stopnia, że skarżący nie mógł się stawić do Urzędu. Ponadto o przyczynie niestawiennictwa skarżący poinformował organ I instancji po upływie 7-dniowego terminu, co oznacza, że w zakreślonym przez ustawę terminie, nie usprawiedliwił swojej nieobecności w urzędzie. Należy przy tym zauważyć, że skarżący został pouczony o przysługujących prawach oraz obowiązkach nałożonych na bezrobotnego, w tym m.in. o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych przez Urząd terminach, o obowiązku powiadomienia Urzędu w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa oraz o skutkach niedopełnienia tych obowiązków. Potwierdza to własnoręczny podpis skarżącego złożony w dniu rejestracji na dokumencie: "Informacja dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako osoba bezrobotna", "Karta rejestracyjna bezrobotnego część C oświadczenie bezrobotnego", "Karta wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej". Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący był świadomy ciążących na nim obowiązków oraz konsekwencji wynikających z ich niewypełnienia. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo skarżącego w urzędzie, które świadczy o braku gotowości do podjęcia zatrudnienia, uzasadniało pozbawienie go statusu bezrobotnego na okres 120 dni na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 w związku z pkt 3 lit. a u.p.z.i.r.p.. Analiza akt i wydanych w tym postępowaniu administracyjnym decyzji nie wskazuje, aby w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, czy też przepisów postępowania administracyjnego, które uzasadniałyby ich uchylenie. W szczególności w sprawie nie doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasady informowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Organ zebrał materiał dowodowy niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia, a następnie poddał go wnikliwej analizie i ocenie w świetle przesłanek określonych w art. 33 ust. 3 i ust. 4 pkt 4 u.p.z.i.r.p. Podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ należycie uzasadnił - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.