II SA/Wa 1314/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Janusz Walawski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi T. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, działając na podstawie § 11 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. poz. 1013) oraz § 12 pkt 1 i § 30 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80) orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie zdolności pełnienia przez [...] T. K. zawodowej służby wojskowej – kat. [...] . W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. W dniu [...] maja 2009 r., w czasie wykonywania czynności służbowych, tzn. zawodów o miano najlepszego kierowcy [...] Skrzydła Lotnictwa Taktycznego w JW. [...] , [...] T. K. miał wypadek, w wyniku którego doznał ciężkich obrażeń ciała, tj. [...] . W związku z powyższym przeszedł leczenie w stosownych jednostkach medycznych i od wypadku przez cały czas pozostaje pod stałą opieką medyczną. W związku z powyższym Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w P., na podstawie posiadanych uprawnień, skierował T. K. w dniu [...] sierpnia 2011 r. do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. w celu orzeczenia przydatności żołnierza do dalszej służby na zajmowanym stanowisku. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. orzeczeniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 4, § 16, § 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r., stwierdziła, że orzekany w grupie II badanych T. K. jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej – kategoria "[...] ". Komisja rozpoznała u badanego [...]. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, T. K. odwołał się, domagając się orzeczenia jego niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Po rozpoznaniu odwołania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W., orzeczeniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] , utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie, wskazując, że nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zakwestionowanego orzeczenia. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi T. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 107/12 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał na prawidłowość rozstrzygnięcia organu. Z uwagi jednak na przedstawiony przez skarżącego w skardze nowy dowód – wynik badania [...], które nie było objęte zakresem badań wykonanych w toku postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi, wykonanego w dniu [...] marca 2012 r. przez lekarza specjalistę [...], a opisanego przez lekarza specjalistę [...], z którego wynika, że skarżący cierpi na "[...]" wskazał, że może on doprowadzić do zmiany stanu faktycznego w sprawie oraz może mieć znaczenie prawne i może też w konsekwencji prowadzić do zmiany treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Przy czym ocena tego pozostaje w gestii organu administracyjnego. Powyższy wyrok stał się prawomocny w dniu 26 lipca 2013 r. W dniu [...] lipca 2012 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w P. ponownie skierował T. K. do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. w celu orzeczenia przydatności żołnierza do dalszej służby na zajmowanym stanowisku. W związku z tym Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 4, § 16, § 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r., stwierdziła, że orzekany w grupie II badanych T. K. jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej – kategoria "[...] ". Komisja rozpoznała u badanego [...] . W odwołaniu od powyższego orzeczenia T. K. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu, wskazując m.in. na niewykonanie przez organ wytycznych Sądu zawartych w wyroku o sygn. akt IV SA/Wr 107/12. W orzeczeniu z dnia [...] marca 2013 r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska nie znalazła podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia I instancji. Wskazała też, że niezasadny jest zarzut niewykonania przez organ wytycznych Sądu zawartych w wyroku o sygn. akt IV SA/Wr 107/12, ponieważ niniejsze postępowanie zostało wszczęte na podstawie skierowania Dowódcy JW. z dnia [...] lipca 2012 r. i jest postępowaniem nowym, nie jest kontynuacją procesu orzeczniczego z 2011 r. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi T. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia organu I instancji, ewentualnie o ich uchylenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił rażące naruszenie prawa, a także naruszenie przepisów o właściwości oraz naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, mających wpływ na wydanie w sprawie zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie, podtrzymując zajęte wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga T. K. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skarżącego dotyczącego właściwości organów orzekających w jego sprawie. Z dniem 1 stycznia 2013 r. rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.), na podstawie którego orzekały organy w niniejszej sprawie, zostało zmienione rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 grudnia 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 1481 ze zm.). Wynikiem wprowadzonych zmian była m.in. utrata przez rejonowe wojskowe komisje lekarskie z dniem 1 stycznia 2013 r. kompetencji komisji odwoławczych od orzeczeń terenowych wojskowych komisji lekarskich, które zostały zlikwidowane. Natomiast do rozpatrywania odwołań od orzeczeń pozostałych wojskowych komisji lekarskich (wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia zmieniającego), upoważniona została jedynie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (§ 12 pkt 1 rozporządzenia zmieniającego). Jednocześnie w myśl § 2 rozporządzenia zmieniającego, sprawy wszczęte i niezakończone przez właściwe komisje lekarskie przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia rozpatrują wojskowe komisje lekarskie według właściwości określonej w rozporządzeniu, o którym mowa w § 1 (rozporządzenie z dnia 8 stycznia 2010 r.), w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. Nie ulega zatem wątpliwości, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] była w dniu [...] marca 2013 r. upoważniona do rozpoznania odwołania od orzeczenia TWKL w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Przechodząc natomiast do merytorycznego rozpoznania sprawy, należy wskazać, że zarówno orzeczenie TWKL w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r., jak i utrzymujące je w mocy orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2013 r., naruszają, w ocenie Sądu, art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 153 cytowanej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Uregulowanie zawarte w cytowanym przepisie oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 cytowanej ustawy oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie, zarówno, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. (por. wyrok NSA z 1 września 2010 r., I OSK 920/10, wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r., sygn. II OSK 168/12 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie Komisje rozpoznające sprawę, pominęły okoliczność, że postępowanie w sprawie ustalenia zdolności T. K. do pełnienia zawodowej służby wojskowej zostało wszczęte na podstawie skierowania Dowódcy JW. z dnia [...] sierpnia 2011 r. W wyniku tego postępowania zostały wydane orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] i Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], przy czym ostatnie z orzeczeń zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 107/12. Postępowanie to nie zostało zakończone, a organ nie wykonał wytycznych Sądu co do dalszego postępowania. Organy nie wzięły pod uwagę okoliczności, że w niniejszej sprawie zaskarżone orzeczenie zostało uchylone przez sąd administracyjny, co skutkowało tym, że sprawa wróciła do rozpoznania według stanu faktycznego z dnia wydania orzeczenia ostatecznego. W wyniku uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez sąd administracyjny, nie powstaje bowiem nowa sprawa, a organ ma obowiązek rozpoznać sprawę według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji ostatecznej. Zamiast tego zostało wszczęte kolejne postępowanie (na kolejne skierowanie Dowódcy JW. z dnia [...] lipca 2012 r.) w celu przeprowadzenia postępowania w tym samym zakresie i między tymi samymi stronami, a orzeczenia zapadłe w tym postępowaniu były tej samej treści, co orzeczenia wydane w postępowaniu poprzednim i niezakończonym. W ocenie Sądu wszczynanie i prowadzenie kolejnego postępowania w tym samym zakresie i miedzy tymi samymi stronami bez uprzedniego zakończenia postępowania wszczętego jest sprzeczne z zasadą praworządności i doprowadziło w istocie do naruszenia art. 153 cytowanej ustawy, poprzez niewykonanie wytycznych Sądu, zawartych w wyroku o sygn. akt IV SA/Wr 107/12. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej orzeczenia komisji lekarskich są decyzjami administracyjnymi, a orzekające komisje są w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego organami administracji publicznej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 178/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Komisje Lekarskie mają więc obowiązek prowadzenia postępowania z poszanowaniem zasad wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, również w zakresie ponownego rozpoznania sprawy po uchyleniu orzeczenia ostatecznego przez sąd administracyjny. Konkludując, w ocenie Sądu, zarówno orzeczenie organu I, jak i II instancji są wadliwe i naruszają przepisy prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, dlatego też należało je uchylić. Organy natomiast, ponowie rozpoznając sprawę, zakończą postępowanie wszczęte skierowaniem Dowódcy JW. nr [...] w P. z dnia [...] sierpnia 2011 r., mając na uwadze wytyczne Sądu zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 107/12. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.