II SA/Wa 1323/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uposażenia oraz innych należności pieniężnych oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] czerwca 2007 r. zwolnił A. M. (dalej jako skarżący), pełniącego zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym szefa [...] w [...] , z dniem [...] czerwca 2007 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję, w części dotyczącej daty zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na [...] września 2007 r., natomiast w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Wyrokiem z 29 stycznia 2008 r. (sygn. akt II SA/Wa 1916/07), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższe decyzje. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 29 marca 2008 r. W związku z powyższym Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2008 r. stwierdził – dla celów ewidencyjnych – uchylenie swojej decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2007 r. wraz z decyzją ją poprzedzającą. 28 kwietnia 2008 r. skarżący wystąpił do Dyrektora Departamentu Kontroli MON z wnioskiem o wypłatę zaległego uposażenia od [...] października 2007 r. do [...] kwietnia 2008 r. oraz innych należności pieniężnych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w związku z uchyleniem decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej powinien zostać uznany za żołnierza pełniącego nieprzerwanie zawodową służbę wojskową, a w konsekwencji od [...] października 2007 r. posiadającego prawo do uposażenia oraz innych należności pieniężnych. Dyrektor Departamentu Kontroli MON decyzją nr [...] z [...] maja 2008 r. odmówił ustalenia skarżącemu prawa do uposażenia oraz innych należności pieniężnych za okres od [...] października 2007 r. do [...] kwietnia 2008 r. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] czerwca 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Departamentu Kontroli MON. Powyższe decyzje były przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który ostatecznie wyrokiem z 13 stycznia 2010 r. (sygn. akt II SA/Wa 1938/09) uchylił zaskarżone decyzje. W związku z powyższym rozstrzygnięciem sądowym, Dyrektor Departamentu Kontroli Ministerstwa Obrony Narodowej wydał decyzję nr [...] z [...] maja 2010 r. w której: 1) odmówił przyznania skarżącemu prawa do uposażenia oraz innych należności pieniężnych za okres od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2008 r., 2) przyznał skarżącemu uposażenie oraz inne należności pieniężne za okres od [...] stycznia 2008 r. do [...] kwietnia 2008 r. 3) stwierdził uchylenie decyzji Dyrektora Departamentu Kontroli Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z [...] maja 2008 r. w sprawie odmowy przyznania skarżącemu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych za okres od [...] października 2007 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na ocenę prawną zawartą w wyżej przywołanym wyroku sądu administracyjnego z 13 stycznia 2010 r. Zgodnie z tą oceną skarżący nie pełnił zawodowej służby wojskowej w okresie od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2008 r., toteż w tym okresie nie nabył prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych. Skarżący posiadał natomiast prawo do uposażenia od dnia następującego po dniu wydania przez sąd administracyjny wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, tj. od [...] stycznia 2008 r. Wydanie wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby i orzeczenie w takim wyroku, że decyzja ta nie podlega wykonaniu, pozwala bowiem przyjąć, że w sensie prawnym w zakresie uprawnień zwolnionego ze służby żołnierza od tego czasu miało miejsce pełnienie służby. Wyrok sądu administracyjnego stwarzał możliwość wykonywania przez obie strony uprawnień i obowiązków wynikających ze stosunku służbowego. W odwołaniu od powyższej decyzji, które zostało ograniczone do jej pkt 1, tzn. do odmowy skarżącemu prawa do uposażenia oraz innych należności za okres od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2008 r., skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 19 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 2003 Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do 28 stycznia 2008 r., poprzez uznanie w ustalonym stanie faktycznym, że skarżący w okresie od [...] października 2007 r. do [...] kwietnia 2007 r. zaprzestał pełnienia służby, 2. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 71 i n. ustawy o zawodowej służbie wojskowej w brzmieniu obowiązującym do 28 stycznia 2008 r., poprzez uznanie, iż skarżący w ww. okresie nie nabył prawa do uposażenia oraz innych należności. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnosił o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz orzeczenie co do istoty sprawy w tej części, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzją nr [...] z [...] lipca 2010 r. Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy ww. decyzję w zaskarżonym zakresie. W jej uzasadnieniu organ podkreślił, że warunkiem otrzymania uposażenia jest pełnienie służby wojskowej. Tymczasem skarżący po zwolnieniu w dniu [...] września 2007 r. z zawodowej służby wojskowej, nie pełnił służby wojskowej. Korzystał natomiast z pełni praw przysługujących żołnierzom zwalnianym z tej służby. Otrzymał wszelkie należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, a także otrzymał z wojskowego biura emerytalnego uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że po [...] października 2007 r. skarżący nie mógł być traktowany jako osoba pełniąca zawodową służbę wojskową, a tym samym otrzymywać uposażenie i inne należności pieniężne. W tym bowiem określonym przedziale czasowym wywołała względem skarżącego skutki decyzja o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Skutku polegającego na niepełnieniu zawodowej służby wojskowej, nie zniósł z mocą wsteczną późniejszy wyrok sądu administracyjnego, którym uchylono wydaną w stosunku do skarżącego decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Oceny skutków prawnych jakie wywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 stycznia 2008 r., którym uchylono decyzję o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 13 stycznia 2010 r. Zgodnie z tą oceną wydanie wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej oraz orzeczenie w tym wyroku, że decyzja nie podlega wykonaniu, pozwala przyjąć, że w sensie prawnym od dnia wydania wyroku miało miejsce pełnienie służby przez skarżącego. Natomiast w okresie do dnia wydania wyroku, tj. do [...] stycznia 2008 r. decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej wywoływała względem skarżącego określony w niej skutek w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Nie można więc tego okresu uznać za okres pełnienia zawodowej służby wojskowej, a tym samym przyznać uposażenia za ten czas. Ponadto organ odwołał się do treści art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podkreślając moc wiążącą oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku sądu. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając: 1. naruszenie prawa procesowego, a mianowicie uchybienie przepisom art. 6 k.p.a., poprzez zróżnicowanie sytuacji prawnej skarżącego w stosunku do innych osób trzecich, będących w tej samej sytuacji faktycznej, 2. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 9 w zw. z art. 19 ustawy o zawodowej służby wojskowej, poprzez uznanie, iż w ustalonym stanie faktycznym skarżący od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. nie pełnił zawodowej służby wojskowej, 3. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 72 ust. 2 oraz art. 76 ustawy o zawodowej służbie wojskowej, poprzez uznanie, iż warunkiem nabycia prawa do uposażenia jest faktyczne pełnienie służby rozumiane przez organ, jako regularne stawianie się żołnierza w wyznaczonych miejscach. 4. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 71 ustawy o zawodowej służbie wojskowej, poprzez uznanie, że skarżący w ww. okresie nie nabył prawa do uposażenia oraz innych należności. Odnośnie zarzutu nierównego traktowania skarżący podał, że inni oficerowie przywracani do służby otrzymywali uposażenia oraz inne należności za okres od zwolnienia do ponownego wyznaczenia na stanowisko. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący wskazał, że wobec uchylenia decyzji o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej, nastąpiło wyeliminowanie skutku tej decyzji z obiegu prawnego, a zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że nie pozostawał w stosunku służbowym. Zwrócił również uwagę, że termin i miejsce rozpoczęcia pełnienia zawodowej służby wojskowej określa kontrakt. Skoro zatem skarżącego po zwolnieniu nie powołano ponownie do służby wojskowej, to oznacza, że jego stosunek służbowy nieprzerwanie trwa i nie ma podstaw do nieprzyznania mu uposażenia również za okres od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. W ocenie skarżącego nie znajduje uzasadnienia prawnego twierdzenie organu, iż warunkiem nabycia prawa do uposażenia jest faktyczne pełnienie służby. Ustawa o zawodowej służbie wojskowej dopuszcza faktyczne niewykonywanie przez żołnierza zadań, a tylko zawieszone działanie żołnierza pozbawia go prawa do uposażenia. W sprawie niniejszej to z winy organu doszło do faktycznego zaprzestania wykonywania obowiązków. Mimo faktycznego niewykonywania obowiązków w okresie od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2008 r., w ocenie skarżącego, miał on prawo do uposażenia i innych należności, gdyż pozostawał w służbie. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoją dotychczasową argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Tylko w przypadku naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. W realiach rozpoznawanej sprawy na przypomnienie zasługuje przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. W zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinno mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej. Mogą one wytyczyć kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W przedmiotowej sprawie w kwestii przysługiwania skarżącemu prawa do uposażenia oraz innych należności za okres od [...] października 2007 r. od [...] kwietnia 2008 r. wypowiadał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 13 stycznia 2010 r., a wcześniej Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 października 2009 r. (sygn. akt I OSK 258/09). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 190 p.p.s.a., był związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, natomiast organ był związany, zgodnie z cytowanym przepisem art. 153 p.p.s.a., oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Dotyczy to również Sądu rozpoznającego skargę na decyzje wydane po wyroku WSA z 13 stycznia 2010 r. W wyroku z 13 stycznia 2010 r. WSA jednoznacznie stwierdził, że prawo żołnierza zawodowego do uposażenia przysługuje z tytułu pełnienia służby i jest ono powiązane z faktycznym podejmowaniem czynności służbowych. Samo pozostawanie w stosunku służbowym nie jest wystarczające, aby domagać się za ten okres uposażenia. Odnosząc się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, tj. do wyroku WSA z 29 stycznia 2008 r., uchylającego decyzje o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, Sąd wskazał, że z chwilą wydania nieprawomocnego jeszcze wyroku, lecz zaopatrzonego w rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 152 p.p.s.a., tj. że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, następuje na czas do jego uprawomocnienia się obalenie domniemania mocy obowiązującej zaskarżonej decyzji. Pozwala to przyjąć, że w sensie prawnym w zakresie uprawnień zwolnionego ze służby żołnierza od tego czasu miało miejsce pełnienie służby. Wyrok sądu administracyjnego stwarza bowiem możliwość wykonywania przez obie strony uprawnień i obowiązków wynikających ze stosunku służbowego. Ostatecznie WSA uznał, że w tym zakresie, tj. w zakresie okresu od wyroku sądu do dnia stawienia się skarżącego do służby, organ dokonał błędnej interpretacji przepisów art. 72 ust. 2 i art. 76 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej. A contrario oznacza, że wykładnia tych przepisów dokonana przez organ za okres od dnia zwolnienia do dnia wyrokowania przez WSA była prawidłowa. Nie można bowiem przyjąć, że pomiędzy [...] października 2007 r. a [...] stycznia 2008 r. skarżący pełnił służbę wojskową. W tym przedziale czasowym względem skarżącego wywoływała skutki decyzja o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. A skoro tak, to za ten okres nie przysługuje mu prawo do uposażenia. Jak bowiem słusznie wskazał organ, z przepisu art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej wynika związek prawa do uposażenia z faktycznym pełnieniem służby wojskowej. I nie ma przy tym znaczenia, że zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło niezgodnie z prawem. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest przy tym pogląd, że skutkiem uchylenia przez Sąd decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby jest "reaktywowanie" stosunku służbowego, lecz wyrok taki wywołuje skutki na przyszłość (ex nunc), czyli na przyszłość licząc od daty uchylenia, a nie wstecz (ex tunc). Moc wsteczna, tzn. ex tunc występuje tylko w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej. W związku z powyższym nie ma potrzeby ponownego powoływania do służby wojskowej. Konkludując, uznać – w ocenie Sądu – należy, że organ, wydając decyzję z [...] maja 2010 r., zastosował się w pełni do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA z dnia 13 stycznia 2010 r., co sprawia, że decyzja ta w zakresie zaskarżonego pkt 1 oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Obrony Narodowej z [...] lipca 2010 r. odpowiadają prawu. Tym samym oznacza to, że zarzuty skargi należało uznać za nieuprawnione. Formułując je, skarżący pominął dyspozycję art. 153 p.p.s.a. i związanie organu oceną prawną wyrażoną w wyroku z 13 stycznia 2010 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego wyrok ten odnosił się, w zakresie należnego skarżącemu uposażenia, do całego okresu, za który skarżący dochodził tego uposażenia. Sąd oceniając legalność całości decyzji odmawiającej skarżącemu prawa do uposażenia za okres pozostawania poza służbą, zakwestionował jedynie – co jednoznacznie wynika z uzasadnienia orzeczenia – nieprzyznanie skarżącemu uposażenia za okres od [...] października 2007 r. do [...] kwietnia 2008 r. Wobec konstrukcji decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu prawa do uposażenia i mając na uwadze fakt, iż Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organu w sferze orzeczniczej, WSA kontrolując zaskarżoną decyzję i decyzję utrzymaną nią w mocy, mógł jedynie uchylić je w całości. Nie oznacza to jednak, że z powyższego wyroku nie wynika ocena co do pozostałego okresu objętego żądaniem skarżącego. Odnosząc się do zarzutu nierównego traktowania podmiotów w tożsamej sytuacji faktycznej, wskazać należy, że zarzut ten został sformułowany enigmatycznie, co sprawia, że nie jest możliwe odniesienie się do niego. Zauważyć jednak trzeba, że w kwestii należnego uposażenia organ każdorazowo rozstrzyga w indywidualnej sprawie, uwzględniając ustalony w niej stan faktyczny. Stany faktyczne w innych sprawach nie są Sądowi znane, co w konsekwencji sprawia, że nie jest możliwa ich ocena w kontekście zarzutów skarżącego. Rozstrzygając w przedmiotowej sprawie, Sąd nie przeprowadził zawnioskowanych przez skarżącego dowodów. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwić sądowi dokonanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Dowody zgłoszone przez skarżącego stanowią część akt administracyjnych, co oznacza, że dokumenty te stanowiły materiał dowodowy, umożliwiający wydanie zaskarżonej decyzji i w niej uwzględniony, co wynika z jej uzasadnienia. W tych okolicznościach nie zachodziły podstawy do zastosowania art. 106 § 3 p.p.s.a. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.