II SA/Wa 1398/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Adam Lipiński Protokolant specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] stwierdzające nieważność paragrafu 5 ust. 2 zarządzenia Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] września 2012 r. postanawia: – odrzucić skargę – UZASADNIENIA Rozstrzygnięciem nadzorczym wydanym w dniu [...] czerwca 2014 r. znak [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), stwierdził nieważność § 5 ust. 2 zarządzenia nr [...] Wójta Gminy [....] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie określenia wysokości dodatkowych kosztów związanych z udostępnieniem informacji publicznej na wniosek w Urzędzie Gminy [...]. W uzasadnieniu organ nadzorczy wskazał, iż kwestionowany § 5 ust. 2 zarządzenia stanowi, że udostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem następuje po przedstawieniu przez wnioskodawcę dowodu uiszczenia opłaty, jeżeli wnioskodawca nie dokona zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji lub nie wycofa wniosku. Tymczasem z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) wynika zasada bezwarunkowego udostępniania informacji publicznej – niezależnie od tego, czy żądający informacji uiścił należną, dodatkową opłatę za jej udostępnienie lub przetworzenie. Zgodnie bowiem z tym przepisem – udostępnienie informacji publicznej następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy przez podmiot zobowiązany o wysokości opłaty związanej z udostępnieniem lub przetworzeniem żądanej informacji w sposób wskazany we wniosku. Zatem, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia o opłacie wnioskodawca nie zmieni wniosku co do sposobu udostępnienia informacji lub nie wycofa go, podmiot zobowiązany udostępnia informację w sposób wskazany we wniosku. Uzależnianie udzielenia informacji publicznej od spełnienia przez wnioskodawcę dodatkowych warunków, takich jak wniesienie opłaty, jest niedopuszczalne i nie znajduje podstawy w obowiązujących uregulowaniach ustawowych. Mając powyższe na uwadze, organ nadzoru uznał, że § 5 zarządzenia Wójta Gminy [....] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie określenia wysokości dodatkowych kosztów związanych z udostępnianiem informacji publicznej na wniosek w Urzędzie Gminy w [...] narusza w sposób istotny przepisy prawa, co skutkuje stwierdzeniem nieważności tego zarządzenia. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze złożył Wójt Gminy [...]. W skardze organ podniósł, iż ustawodawca ustawą o dostępie do informacji publicznej nałożył na gminy szereg obowiązków, których realizacja powoduje znaczne koszty. Przygotowanie wnioskowanych dokumentów jest bardzo pracochłonne. Powoduje to nie tylko paraliż pracy Urzędu, ale również konieczność zatrudnienia w tym celu dodatkowych pracowników, koszty amortyzacji urządzeń i zakupu materiałów eksploatacyjnych (papier, toner itp.), energii elektrycznej, szkoleń, powoduje też szybsze zużycie urządzeń kserujących i skanujących. Na pracowników Urzędu są też nałożone nowe obowiązki. Wójt Gminy [...] podkreślił też, że wnioskujący stosują różne techniki mające na celu unikanie ponoszenia kosztów udostępnienia informacji publicznej i przerzucanie ich na gminę, co przy ograniczonych środkach finansowych i wielu realizowanych zadaniach budzi sprzeciw. Brak czytelności przepisów w tym zakresie powoduje, zdaniem Wójta Gminy [...], zagrożenie, że środki te nie zostaną odzyskane. Postanowienia § 5 ust. 2 zarządzenia nr [...] stanowią zatem zabezpieczenie zwrotu poniesionych kosztów udostępnienia informacji publicznej. Takie rozwiązanie służy, zdaniem organu, racjonalnemu wykorzystaniu środków publicznych. Wójt Gminy [...] wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, ewentualnie o uchylenie tego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi w całości i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego. Zarządzeniem z dnia [....] sierpnia 2014 r. wezwano Wójta Gminy [...] do złożenia zarządzenia, o którym mowa w art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Poinformowano jednocześnie stronę skarżącą, że zarządzenie to należy złożyć najpóźniej na rozprawie. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. Wójt Gminy [.] wniósł o umorzenie postępowania sądowego i wskazał, że zarządzeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. uchylił kwestionowany § 5 ust. 2 zarządzenia nr [...]. Do dnia rozprawy Wójt Gminy [...] nie złożył zarządzenia, o którym mowa w art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd wszczyna postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot (art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – w skrócie p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że skargę może wnieść "każdy, kto ma w tym interes prawny". Związanie legitymacji do wniesienia skargi z posiadaniem interesu prawnego wymaga jednak stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżoną decyzją. Oznacza to, iż legitymacji do wniesienia skargi należy poszukiwać w przepisach prawa materialnego, z których można wywieść określone uprawnienie do działania podmiotu we własnym imieniu. W myśl art. 98. ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – w skrócie u.s.g., rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Do złożenia skargi, zgodnie z art. 98 ust. 3 zdanie pierwsze u.s.g., uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym nie ustanawia terminu do podjęcia takiej uchwały lub zarządzenia (postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 290/05, OSP 2007/1/6; postanowienie NSA z 6 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 410/07, LEX nr 466177). Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął w zarządzeniu z dnia [...] sierpnia 2014 r., że zarządzenie, o którym mowa w tym przepisie, może zostać złożone najpóźniej na rozprawie. Skoro jednak strona skarżąca takiego zarządzenia nie złożyła we wskazanym terminie, to należy ocenić skutki jego braku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesienie skargi do sądu administracyjnego musi być – zgodnie z literalnym brzmieniem art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym – poprzedzone zarządzeniem o wniesieniu skargi. Jak podkreślono w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1011/11, LEX nr 1082558, przepis art. 98 ust. 3 tej ustawy ma charakter reguły kompetencyjnej i z tego względu nie jest zasadne odstąpienie od jego literalnego brzmienia. Przepis art. 98 ust. 3 powołanej ustawy o samorządzie gminnym określa podstawę do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a podjęcie stosownego aktu (zarządzenia/uchwały) stanowi przesłankę skutecznego jej wniesienia. Brak zatem takiego zarządzenia czyni skargę tę niedopuszczalną. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało odrzucić.