II SA/Wa 1400/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Sędzia WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA - Janusz Walawski, Protokolant: - Sylwia Falkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. J., R. M., K. W., W. S. na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. w przedmiocie zmiany zasad punktacji przy ustaleniu listy aplikantów sądowych apelacji [...] w roku 2005. 1) oddala skargę 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz pełnomocnika z urzędy radcy prawnego A. B. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa osiemdziesiąt) podatku od towaru i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. A. J., R. M., W. S. oraz K. W. przystąpili w dniach [...] 2005 r. do egzaminu na aplikację sądową w okręgu Sądu Okręgowego w O. (apelacja [...]). Po przeprowadzeniu postępowania konkursowego wyżej wymienieni zostali umieszczeni przez Prezesa Sądu Okręgowego w O. na projekcie listy kandydatów na aplikantów sądowych (vide pismo Prezesa Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] r. nr [...] skierowane do Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. – w aktach sądowych, k- [...] oraz załączone do skargi zaświadczenia Prezesa Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] r.). W dniu [...] r. skarżący uzyskali w Sądzie Okręgowym w O. informację, że nie zostali zakwalifikowani na aplikację. Skarżący twierdzili, że nie zostali zakwalifikowani na aplikację sądową wskutek działań Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. albowiem zmienił on zasady przeprowadzania konkursu, ustalając minimalną liczbę punktów z egzaminu na poziomie [...] punktów. Twierdzili też, że do publicznej wiadomości została podana nowa lista kandydatów na której nie było już nazwisk skarżących. Na tej liście zamiast nich na miejscach od [...] do [...] znalazły się osoby trzecie, które nie zdawały egzaminu przed komisją Sądu Okręgowego w O. Były to osoby, które przystąpiły do egzaminu na aplikację sądową w innych sądach okręgowych w obrębie apelacji [...] i uzyskały w postępowaniu konkursowym [...] i więcej punktów. A. J., R. M., W. S. i K. W. wnieśli odwołania od powyższej decyzji (listy) do Ministra Sprawiedliwości. Wskazali, że zmiana zasad punktacji w trakcie postępowania konkursowego została podjęta bez podstawy prawnej i pociąga dla nich negatywne skutki. W odpowiedzi na wniesione odwołania Minister Sprawiedliwości pismami z dnia [...] r. poinformował skarżących, że powyższa sprawa nie została rozstrzygnięta w formie decyzji administracyjnej a zatem nie podlega zaskarżeniu w trybie administracyjnoprawnym. Dodatkowo Minister stwierdził, że złożone odwołania zakwalifikował jako pisma wniesione w trybie skargowym. Jednocześnie uznał, iż podniesione przez skarżących zarzuty nie znajdują uzasadnienia. Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, której przedmiotem uczynili czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w W., polegającą na zmianie zasad punktacji przy ustalaniu listy aplikantów sądowych apelacji [...] w roku 2005. Zarzucili, że Prezes Sądu Apelacyjnego w W. dokonał zmian na liście aplikantów po tym, jak komisja egzaminacyjna zaliczyła ich, po przeprowadzeniu konkursu, do grona pozaetatowych aplikantów sądowych okręgu Sądu Okręgowego w O. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w W. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniósł, że w tego rodzaju sprawach droga przed sądem administracyjnym jest niedopuszczalna. Z ostrożności procesowej Prezes wyjaśnił, że komisje egzaminacyjne przedstawiają jedynie projekty list, które nie są wiążące dla prezesów sądów apelacyjnych. Wywodził, iż prezesi sądów apelacyjnych mianują aplikantów i dokonują tego w ramach projektów wszystkich list (okręgów) w danej apelacji. Selekcja kandydatów ulega odpowiedniej korekcie, stosownie do uzyskanej przez każdego z nich liczby punktów z uwzględnieniem minimum punktowego dla całej apelacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 marca 2006 r. odrzucił przedmiotową skargę, wskazując, że zaskarżona czynność nie ma charakteru indywidualnego, a zatem nie mieści się w kategorii czynność określonej w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powyższe postanowienie zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt I OSK 1598/08. W uzasadnieniu NSA stwierdził, że odrzucenie skargi było przedwczesne. Podniósł, że skoro sąd I instancji nie wezwał do złożenia pisma dokumentującego ustalenie przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. jednolitego kryterium punktowego przyjęć kandydatów na aplikację sądową w obrębie okręgu apelacyjnego, to nie miał podstaw do dokonania oceny charakteru zaskarżonej czynności w świetle art. 3 p.p.s.a. Realizując wytyczne sądu II instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. do nadesłania wyżej wskazanego dowodu, a następnie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 560/07 odrzucił skargę, ponownie wskazując, że zaskarżona czynność ma charakter generalny i nie jest zobiektywizowana w sposób indywidualny. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1161/07 uchylił wyżej wskazane postanowienie przesądzając, że czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. polegającą na zmianie zasad punktacji przy ustalaniu listy aplikantów sądowych apelacji [...] w roku 2005 należy uznać za czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa (względnie za inny akt administracyjny wymieniony w art. 3 § 2 p.p.s.a.) w związku z czym sprawa podlega kognicji sądu administracyjnego. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1978/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie odrzucił przedmiotową skargę, wskazując, że została ona złożona po terminie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 450/08 uchylił i to postanowienie stwierdzając, że termin do wniesienia skargi został zachowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu sprowadza się do oceny czy Prezes Sądu Apelacyjnego w W., w trakcie postępowania konkursowego na aplikację sądową w obrębie apelacji [...] w roku 2005 miał prawo określenia, ustalenia limitu punktów, które decydowały o zakwalifikowaniu kandydatów do odbywania aplikacji sądowej. Kwestie związane z naborem, postępowaniem konkursowym na aplikację sądową w 2005 r określało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 154, poz. 1283). Stosownie do § 14 ust. 1 tego rozporządzenia, Minister Sprawiedliwości ustala limit miejsc na aplikację dla poszczególnych okręgów sądów apelacyjnych i zgodnie z § 14a powołuje komisję egzaminacyjną do przeprowadzenia konkursu. Może też powołać w sądzie apelacyjnym więcej niż jedną komisję. Komisje egzaminacyjne przedstawiają prezesowi sądu apelacyjnego wyniki konkursu, który ustala listę osób zakwalifikowanych do odbywania aplikacji biorąc za podstawę sumę punktów uzyskanych przez kandydata w czasie konkursu – § 16 wyżej cyt. rozporządzenia. Zawarte w tym przepisie sformułowanie o treści ,,biorąc za podstawę sumę punktów uzyskanych przez kandydata’’ nie pozostawia wątpliwości, iż jest to podstawowe kryterium kwalifikacji, które wiąże prezesa sądu apelacyjnego. Nie można więc czynić zarzutu Prezesowi Sądu Apelacyjnego, iż zgodnie z wyżej wskazanym przepisem prawa ustalił on minimalną sumę punktów uzyskanych przez osoby przystępujące do konkursu, upoważniające je do zakwalifikowania do odbywania aplikacji. Z treści tego przepisu wynika również, że wstępnej kwalifikacji dokonują powołane przez Ministra Sprawiedliwości komisje egzaminacyjne, zaś listę końcową ustala Prezes Sądu Apelacyjnego. Na nim też spoczywa obowiązek w oparciu o projekty list, limit miejsc, do określenia sumy minimalnych punktów uprawniających poszczególnych kandydatów do zakwalifikowania się w danym obrębie na aplikację. Skoro Prezes Sądu Apelacyjnego w W. odpowiadał za zorganizowanie postępowania kwalifikacyjnego w ramach całej apelacji [...] i konkursy były przeprowadzane przez poszczególne komisje przy Sądach Okręgowych wchodzących w skład apelacji [...], to na nim też ciążył obowiązek ustalenia jednolitego kryterium punktowego w całym obrębie apelacyjnym. W ocenie Sądu, Prezesowi Sądu Apelacyjnego nie można zarzucić braku kompetencji do ustalenia w 2005 r. kryterium punktowego decydującego o zakwalifikowaniu kandydatów. Należy podkreślić, że stosownie do wyżej wymienionego rozporządzenia poszczególne komisje egzaminacyjne przedstawiają Prezesowi jedynie wyniki egzaminacyjne kandydatów. Na podstawie tych wyników (list), biorąc pod uwagę sumę punktów uzyskanych przez kandydatów w czasie konkursu, Prezes Sądu Apelacyjnego ustala listę osób zakwalifikowanych. Zdaniem Sądu działania Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. w 2005 r. polegające na ustaleniu limitu punktów na poziomie [...], nie tylko były dopuszczalne i zgodne z prawem, ale były też ustawowym obowiązkiem Prezesa. Zaniechanie określenia tych kryteriów punktowych prowadziłoby do paradoksalnych sytuacji polegających na tym, że w jednym obrębie apelacyjnym obowiązywałyby różne kryteria punktowe. Przyjęcie niejednolitych limitów punktowych prowadziłoby do naruszenia podstawowych zasad każdego konkursu. Notorią jest, że konkurs wygrywają lepsi, lepiej przygotowani. W ocenie Sądu, reguły konkursu zgodnie z obowiązującym w 2005 r. rozporządzeniem wykonawczym, winny być corocznie na nowo określane. Zmienność reguł i zasad konkursu wynikała z kilku powodów: ilości kandydatów, miejsc w danej apelacji i uzyskanych przez kandydatów wyników. Celem postępowania konkursowego zawsze jest wyłonienie najlepszych kandydatów, według tych samych kryteriów. Reasumując Sąd uznał, iż zmiana zasad w trakcie postępowania konkursowego polegająca na określeniu przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. limitu punktów w apelacji [...] (na poziomie [...] punktów) uzyskanych w trakcie konkursu nie była czynnością, której można zarzucić naruszenie przepisów prawa. Określenie limitu punktów było czynnością, którą Prezes Apelacji winien był w 2005 r. dokonać. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów Sąd orzekł na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349).