II SA/Wa 1406/20

WyrokWSA w Warszawie2021-01-12

Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, uznając, że nie zaszły szczególne okoliczności uniemożliwiające zmarłemu ojcu małoletniej skarżącej przezwyciężenie przeszkód w podjęciu zatrudnienia i opłacaniu składek na ubezpieczenie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stwierdzono, że nie zostały wykazane szczególne okoliczności, które uniemożliwiłyby zmarłemu ojcu małoletniej skarżącej przezwyciężenie przeszkód w podjęciu zatrudnienia i opłacaniu składek. Sama niestabilna sytuacja na rynku pracy, zagrożenie bezrobociem czy praca nieobjęta ubezpieczeniem nie stanowią "szczególnych okoliczności" w rozumieniu ustawy, a strona skarżąca nie przedstawiła dowodów na zaistnienie nadzwyczajnych, niezależnych od woli zmarłego zdarzeń.
Stan faktyczny
Małoletnia J. K., reprezentowana przez matkę I. K., wniosła o przyznanie renty rodzinnej po zmarłym ojcu w drodze wyjątku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach, w szczególności brak było "szczególnych okoliczności" uniemożliwiających ojcu uzyskanie wymaganego stażu ubezpieczeniowego. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania poprzez brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego i nieuwzględnienie trudnej sytuacji życiowej i materialnej rodziny, a także naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 83 ustawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi małoletniej J. K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego I. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2020 roku po rozpatrzeniu wniosku Pani I. K. przedstawiciela ustawowego małoletniej J. K. – skarżącej z dnia [...] października 2019 r. o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku, działając na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 z późn. zm.), odmówił przyznania świadczenia. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazał między innymi, że zgodnie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Prezes podkreślił, że przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił, że warunki określone w wyżej cytowanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Spełnienie wyżej wymienionych warunków powinno dotyczyć osoby zmarłej, a następnie wnioskodawcy – członka rodziny osoby zmarłej, gdyż renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. Jak wskazał Prezes, z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, iż udokumentowano tylko 7 lat, 6 miesięcy i 2 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych ojca dziecka, który zmarł w wieku 40 lat. W 10-leciu przypadającym przed dniem śmierci ojca dziecka, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym udokumentowano 3 lata, 4 miesiące i 16 dni tych okresów. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 1999-2000, 2000-2007, 2012-2015, 2015-2017 ojciec dziecka nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Podkreślono, że przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez wnioskodawcę wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. W ocenie organu w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec ojca dziecka nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. W tym stanie faktycznym organ nie znalazł podstaw do przyznania małoletniemu dziecku Pani I. K. renty rodzinnej na mocy przepisu art. 83. Przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła przedstawicielka ustawowa małoletniej skarżącej. Domagała się zmiany decyzji i przyznania świadczenia rentowego w drodze wyjątku. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa poprzez brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz przyjęcie, że w okresie od 2000 roku do 2017 roku, nie zaistniały wyjątkowe okoliczności, wskutek których K. K. , nie uzyskał prawa do świadczeń z ubezpieczenia, w sytuacji gdy:  a. od 2009 roku, po urodzeniu córki sprawował nad nią osobistą opiekę, bowiem matka I. K. nie była do tego zdolna ze względu na swój stan zdrowia, b. po 2013 roku przejął opiekę nad swoimi rodzicami, którzy ze względu na stan zdrowia nie byli w stanie samodzielnie zamieszkiwać i prowadzić gospodarstwa domowego, c. K. K. , w okresach kiedy nie sprawował opieki nad dzieckiem podejmował próby znalezienia pracy i faktycznie okresowo pracował, nie było jednak jego wyborem to, że pracował bez umowy, K. K. żeby utrzymać rodzinę, zgadzał się na taką pracę, bowiem odmowa wiązała się z brakiem źródła utrzymania dla rodziny, stanowiło to wykorzystanie jego trudnej pozycji, za co obecnie małoletnia nie powinna ponosić dalszych negatywnych konsekwencji; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art 7 kpa w zw. z art. 77 kpa poprzez brak jakiejkolwiek analizy pozostałych kryteriów spełniania prawa do przyznania renty w drodze wyjątku, w szczególności skrajnie trudnej sytuacji finansowej i życiowej małoletniej (całkowitej niezdolności matki małoletniej do pracy, bardzo niskich dochodów przypadających na członka rodziny, brak zdolności małoletniej do samodzielnego utrzymania, poważnych dysfunkcji małoletniej i jej niepełnosprawności), 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 83 ustawy o emeryturach i rentach poprzez jego niezastosowanie w przypadku kiedy małoletnia spełnia wszelkie kryteria do przyznania jej prawa do renty specjalnej po zmarłym ojcu. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w sprawie zachodziły szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia. Organ rentowy niejako na ubezpieczonego przerzucił konsekwencję realiów rynku pracy i nagannej postawy pracodawców. Krzywdzące jest twierdzenie, że osoba która podejmuje nielegalną praca powinna liczyć się z konsekwencjami. Powyższe nie było świadomą, dobrowolną decyzją K. K. . Powyższe wymuszały realia rynku. K. K. jako osoba bez wykształcenia i większego doświadczenia nie był atrakcyjnym pracownikiem. Jeżeli udało mu się znaleźć pracę (co w latach 2000 - 2010) nie było tak łatwe jak teraz, to akceptował każde warunki "zatrudnienia", żeby tylko utrzymać siebie i rodzinę. Odmowa pracy w takich warunkach, o ile niewątpliwie spotkałaby się z aprobatą Prezesa ZUS, doprowadziłaby rodzinę do całkowitego ubóstwa. K. K. nie mógł sobie na to pozwolić. Organ rentowy pominął również, że od 2009 do 2013 roku (4 lata) K. K. przejął osobistą opiekę nad małoletnią, ze względu na zły stan zdrowia matki. Podjęcie zatrudnienia było w tym czasie praktycznie niemożliwe. Należy podkreślić, że ZUS Oddział w [...] okoliczność tą wziął pod uwagę i zaliczył dodatkowe okresy składkowe z tego tytułu na rzecz ubezpieczonego. K. K. po 2013 roku, częściowo opiekował się również swoimi rodzicami, do których się wyprowadził. Oboje byli w podeszłym wieku, byli schorowani, to również stanowiło dla niego obciążenie w znalezieniu stałej pracy. Przedstawicielka ustawowa małoletniej wskazała, że małoletnia znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, gdyż jest wychowywana przez niepełnosprawną babkę oraz starszą babkę. Podniesiono, że matka małoletniej I. K. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Aktualne orzeczenie wydane zostało do [...] października 2020 roku. Matka małoletniej choruje na padaczkę od 5 roku życia. Przebyła wieloogniskowe uszkodzenia mózgu. Stwierdza się u niej torbiel na mózgu, postępujące dysfunkcje poznawcze, zaburzenia pamięci, cechy dysfazji amnestycznej. Kontakt z nią często jest utrudniony. Stan zdrowia matki z roku na rok się pogarsza. Pozostaje pod stałą opieką lekarza psychiatry, neurologa. Obecnie matka małoletniej utrzymuje się z renty chorobowej w wysokości 900 złotych. Pobiera świadczenie wychowawcze w wysokości 500 złotych oraz zasiłek rodzinny oraz pielęgnacyjny w łącznej wysokości ok 300 złotych. Innych dochodów nie posiada. Matka małoletniej na stałe przyjmuje leki, których miesięczny koszt wynosi 150 złotych, z kolei leki małoletniej kosztują ok 120 złotych miesięcznie. Sytuacja rodziny jest na tyle ciężka, że korzystają oni z pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Osobom [...] w [...]. Wskazano też, że rodzina objęta jest wsparciem w związku z przemocą jaka występuje w domu ze strony ojca I. K. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Sąd, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tym miejscu należy również wskazać, że Sąd Administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie i ocenia zaskarżoną decyzję na datę jej wydania. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie naruszył bowiem przepisu art. 83 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z powołanym przepisem, ubezpieczonym i pozostałych po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Użyty przez ustawodawcę zwrot "może przyznać" wskazuje, że decyzja w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia pozostawiona została uznaniu organu administracji publicznej. W literaturze dotyczącej uznania administracyjnego stwierdza się, że "(...) Przedmiotem jego nie jest ani ustalenie znaczenia tekstu prawnego, ani ocena występujących faktów, lecz określenie skutku prawnego" (M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983 r., s. 63, cyt. za "Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego", Wydawnictwo C.H. Beck, 2005 r.). Uznanie dotyczy zatem wyboru konsekwencji zaistnienia normy prawnej w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Tak też instytucję uznania administracyjnego rozumie się w orzecznictwie. Od uznania administracyjnego należy natomiast odróżnić sferę pojęć niedookreślonych, które podlegają pełnej wykładni w procesie interpretacji prawa (v. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2003 r., sygn. akt K 43/2002, Lex Polonica nr 364051). Do takich niedookreślonych pojęć należy m.in. zawarte w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pojęcie "szczególne okoliczności", stanowiące jedną z przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zanim zatem organ dokona w ramach obowiązującego prawa wyboru optymalnego z punktu widzenia konkretnych okoliczności faktycznych rozwiązania (uznanie administracyjne), powinien dokonać wykładni pojęcia nieostrego, biorąc pod uwagę zarówno kontekst normatywny, w którym dane pojęcie funkcjonuje, jak i okoliczności stanu faktycznego sprawy rozstrzyganej na podstawie przepisu, który takie pojęcie zawiera. Sąd administracyjny jest zaś upoważniony i zobowiązany jednocześnie do oceny zgodności z prawem procesu wykładni i stosowania przez organ pojęć niedookreślonych (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2003 r., sygn. akt II SA 4203/01, Lex Polonica nr 364326). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonał prawidłowej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przyjmując, że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które uniemożliwiły zmarłemu ojcu małoletniej skarżącej przezwyciężenie przeszkód w podjęciu zatrudnienia. Podkreślić w tym miejscu należy, że za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ustawy uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków, przy czym zdarzenie to bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Analizując przebieg ubezpieczenia ojca dziecka, w ocenie Sądu, wskazać należy, że "Za "szczególną okoliczność", w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie można uznać samego faktu niestabilnej sytuacji na rynku pracy, zagrożenia bezrobociem, a w konsekwencji pracy nieobjętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. W praktyce powodowałoby to obowiązek przyznawania wspomnianego świadczenia - nie w drodze wyjątku - jak stanowi o tym ustawa, a powszechnie. Bezrobocie tylko wtedy może być szczególną okolicznością skutkującą niespełnianiem przez konkretną osobę warunków do uzyskania prawa do emerytury lub renty, gdy osoba ta wykaże, że jej przerwy w zatrudnieniu były spowodowane wyłącznie bezrobociem, a nie innymi okolicznościami." - tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11.10.2017 r., sygn. akt. I OSK 2314/16 (wyrok opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej w Internecie na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na kanwie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń powinno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w niniejszej sprawie byłoby zatem możliwe tylko w przypadku wykazania, że ojciec skarżącej przejawiał wolę opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia. Tylko w takiej sytuacji, przy wypełnieniu pozostałych przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznanie świadczenia w drodze wyjątku byłoby zasadne. Małoletnia skarżąca w toku całego postępowania nie przedstawiła okoliczności świadczących o zaistnieniu "szczególnej okoliczności", uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód przez ojca małoletniej w podjęciu zatrudnienia i opłacania składek na ubezpieczenie w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że udokumentowała Pani jedynie 7 lat, 6 miesięcy i 2 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych ojca dziecka, który zmarł w wieku 40 lat. W 10-leciu przypadającym przed dniem śmierci ojca dziecka, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym udokumentowano 3 lata, 4 miesiące i 16 dni tych okresów. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 1999-2000, 2000-2007, 2012-2015, 2015-2017 ojciec dziecka nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. W wymienionych przerwach wobec ojca dziecka nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy, W tym miejscu należy wskazać, że co prawda to organ administracji prowadzi w sprawie postępowanie, jednak nie zwalnia to wnioskodawcy od przedstawiania dowodów na okoliczność zaistnienia określonych przesłanek z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W polskim prawie administracyjnym istnieje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, to nie może to jednak zdaniem Sądu prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów na fakty podnoszone przez stronę. Jak wskazał Naczelny Sad Administracyjny w wyrok z dnia 19 listopada 2010 r. I OSK 1282/10 "W postępowaniu o świadczenie w drodze wyjątku to osoba zainteresowana powinna wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem". Poszukując wyjaśnienia przyczyn przerw w opłacaniu składek, nie sposób stwierdzić, że powstały one wskutek okoliczności, na które zmarły nie miał wpływu. Odnosząc się do przesłanki braku posiadania niezbędnych środków utrzymania należy wskazać, że nie została przez ustawodawcę zdefiniowana, lecz w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że należy ją ocenić porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne (por. wyrok NSA 15 listopada 2012 r., sygn. I OSK 2248/12, publ. Lex nr 1291381, wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. I OSK 292/11, publ. LEX nr 1081017, wyrok NSA z dnia 27 września 2006 r., sygn. I OSK 1112/06, publ. LEX nr 321169). Dochód przypadający na jednego członka rodziny skarżącej w dniu złożenia wniosku nie przekraczał kwoty najniższej emerytury. Jednak jak wyżej wskazano przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych muszą być spełnione łącznie, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Również choroba matki małoletniej skarżącej nie daje podstaw do przyznania jej renty w drodze wyjątku, gdy skarżąca domaga się renty po ojcu. Mając powyższe na uwadze, nie sposób Prezesowi ZUS zarzucić niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należy bowiem mieć na względzie, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek strony skarżącej. Zatem to strona powinna w toku postępowania administracyjnego przedstawić, albo przynajmniej wskazać, dowody na istnienie okoliczności stojących na przeszkodzie w uzyskaniu przez ubezpieczonego odpowiedniego okresu składkowego. Jeżeli przedstawicielka ustawowa skarżącej wniosła o udzielenie świadczenia rentowego w drodze wyjątku, to miała obowiązek wskazać dowody świadczące, że zostały spełnione przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (tak: wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1135/14). Organ nie naruszył w niniejszej sprawie przepisów postępowania. Zgromadził pełny materiał dowodowy i należycie go ocenił. Odnosząc się ogólnie do wszystkich podniesionych przez przedstawicielkę ustawową skarżącej twierdzeń, Sąd wskazuje, iż argumenty dotyczące trudnych warunków materialnych, nie mogą być uznane za takie "szczególne okoliczności". Należało mieć przy tym na uwadze również i to, że w toku postępowania przedstawicielka ustawowa skarżącej nie podważyła ani nie kwestionowała ustalonych przez organ okresów zatrudnienia, jak również pozostawania bez pracy, nie przedkładała ona również żadnych dowodów, w postaci dokumentów, które mogłyby ujawnić braki w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ. Sąd nie stwierdził, aby organ przekroczył granice uznania administracyjnego. Z tego względu brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku. ----------------------- 9

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło