II SA/Wa 1408/17
WyrokWSA w Warszawie2018-07-04
Skład orzekający: Danuta Kania, Przemysław Szustakiewicz, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy można przyznać rentę rodzinną w drodze wyjątku małoletniej córce zmarłej matki, jeśli dochód rodziny przekracza kwotę najniższej emerytury, mimo trudnej sytuacji materialnej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja Prezesa ZUS nie narusza prawa. Kluczową przesłanką do przyznania świadczenia w drodze wyjątku jest brak niezbędnych środków utrzymania, który nie został spełniony, gdyż dochód rodziny na osobę przekraczał kwotę najniższej emerytury. Przyznanie świadczenia wyjątkowego wymaga łącznego spełnienia wszystkich przesłanek ustawowych, a jego charakter nie jest socjalny, lecz wyjątkowy.Stan faktyczny
Małoletnia O. S., reprezentowana przez ojca M. S., wniosła o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłej matce. Prezes ZUS odmówił przyznania świadczenia, uznając, że nie została spełniona przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania, gdyż dochód ojca przekraczał kwotę najniższej emerytury. Sytuacja materialna rodziny była trudna z uwagi na chorobę matki i straty w działalności gospodarczej ojca. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Przemysław Szustakiewicz, Iwona Maciejuk, Protokolant specjalista Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi małoletniej O. S. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.
Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. M. S. - przedstawiciel ustawowy małoletniej O. S. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniej córki po zmarłej matce K. J..
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu [...] grudnia 2012 r. u K. J. rozpoznano [...] wywołany przez [...]. Wkrótce potem stwierdzono u niej [...]. W kwietniu 2013 r. wymieniona ukończyła studia na Uniwersytecie [...] w P., zaś w sierpniu 2013 r. złożyła podanie na odbycie stażu w [...], gdzie została zatrudniona od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia [...] października 2014 r. Po zakończeniu stażu wymieniona została zatrudniona na umowę o pracę na czas określony do dnia [...] czerwca 2015 r. Jednakże w maju 2015 r. rozpoznano u niej chorobę nowotworową. K. J. zmarła w dniu [...] października 2016r.
M. S. podał również, że od października 2013 r. prowadzi własną działalność gospodarczą. W 2016 r. poniósł straty, ponieważ zajmował się chorą żoną i ponosił bardzo duże koszty leczenia. Obecnie wraz z córką mieszka w mieszkaniu, które jest własnością teściów, gdzie korzysta z ich opieki i gościnności.
Prezes ZUS decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], stosując art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.), odmówił przyznania małoletniej O. S. renty rodzinnej w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Warunki określone w wyżej cytowanym art. 83 ww. ustawy muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, zatem w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej.
Organ wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że udokumentowano jedynie 1 rok, 11 miesięcy i 29 dni łącznych okresów ubezpieczenia matki dziecka, która stała się całkowicie niezdolna do pracy w wieku 27 lat. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. W latach 2010-2013 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia ani innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
W sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionej przerwie wobec matki dziecka nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.
Końcowo organ wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna. Wykazany dochód przypadający na jednego członka rodziny nie wskazuje, aby małoletnie dziecko pozostawało bez niezbędnych środków utrzymania.
Pismem z dnia [...] maja 2017 r. M. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że zmarła żona nie była w stanie, z przyczyn od niej niezależnych, wypracować wymaganego stażu pracy. Podał, że w październiku 2007r. żona podjęła studia w systemie stacjonarnym na Uniwersytecie [...] w S.. We wrześniu 2010 r urodziła się córka O.. W lutym 2011 r. żona ukończyła studia na Uniwersytecie [...] w S. i uzyskała tytuł [...]. W kwietniu 2011 r. podjęła studia magisterskie w systemie niestacjonarnym na Uniwersytecie [...] w P., przy czym w tym czasie opiekowała się córką O.. W grudniu 2012 r. trafiła do szpitala w K. z diagnozą [...], gdzie przebywała od dnia [...] grudnia 2012 r. do dnia [...] stycznia 2013 r. Następnie w okresie od dnia [...] lutego 2013 r. do dnia [...] lutego 2013 r. przebywała w szpitalu w K. z podejrzeniem [...]. W kwietniu 2013 r. pomimo złego stanu zdrowia obroniła pracę magisterską. W maju 2013 r. - czyli miesiąc po obronie pracy - na skutek wykonanych badań stwierdzono u zmarłej żony tzw. [...]. W międzyczasie żona poszukiwała pracy jak najbliżej miejsca zamieszkania ze względu na opiekę nad małym dzieckiem. W sierpniu 2013 r. złożyła podania w [...], a od dnia [...] listopada 2013r. rozpoczęła staż w [...], który trwał do dnia [...] października 2014 r. Następnie od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. otrzymała umowę o pracę na czas określony. W dniu [...] maja 2015 r. zmuszona była zgłosić się do poradni onkologicznej w K. w związku z chorobą nowotworową. Zmarła w dniu [...] października 2016 r. Na mocy orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2017 r. została uznana za trwale i całkowicie niezdolną do pracy od dnia [...] grudnia 2015 r. - miała wówczas 27 lat.
Odnośnie sytuacji materialnej małoletniej córki M. S. wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą od 2013 r. Do 2015 r. osiągał zysk, jednakże w związku z radykalnym nasileniem się choroby żony w 2016 r. prowadzona działalność zaczęła przynosić straty, a firma podupadła. Z zestawienia przychodów i kosztów za okres od stycznia do kwietnia 2017 r. wynika, iż w okresie styczeń 2017 r. - kwiecień 2017 r. wygenerowano zysk w kwocie 35.800,84 zł. Jest to kwota, która ze względu na zadłużenie z roku 2016 r. (w kwocie 16.886,53 zł) nie pozwala na pokrycie wszystkich zobowiązań i jest niewystarczająca do zapewnienia środków utrzymania małoletniej O..
Prezes ZUS decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ ponownie powołał przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia.
Wskazał, iż renta rodzinna w drodze wyjątku nie może być przyznana, ponieważ nadal nie jest spełniony warunek braku niezbędnych środków utrzymania. Dochód rodziny stanowi dochód ojca małoletniej O. S. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, który za okres od stycznia 2017 r. do kwietnia 2017 r. wyniósł 35.800,84 zł. Średni dochód przypadający na jednego członka 2-osobowej rodziny w wysokości 4475,10 zł miesięcznie, przekracza więc kwotę najniższego świadczenia emerytalnego, co nie pozwala na uznanie, że małoletnie dziecko pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania.
Pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" - jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku - nie jest zdefiniowane w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od marca 2017 r. wynosi 1000,00 zł.
Organ wskazał, że przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Ocena tej niezbędności musi być dokonana z uwzględnieniem potrzeb służących zaspokojeniu minimum egzystencji. Jakkolwiek wykazany dochód może nie zaspokajać wszystkich potrzeb życiowych małoletniego dziecka, jednakże trudno uznać, że nie pozwala na zaspokojenie potrzeb niezbędnych, podstawowych.
Nie kwestionując faktu, że sytuacja materialna w jakiej znajduje się dziecko może być trudna, organ podkreślił, że świadczenie z przepisu ww. art. 83 ww. ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.
Pismem z dnia 22 sierpnia 2017 r. O. S., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego M. S., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2017 r. zarzucając:
1) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie niewłaściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci przedłożonych przez skarżącą dokumentów, co doprowadziło co błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez niewłaściwą ocenę możliwości zarobkowych członka jej rodziny oraz uznanie, że rodzina posiada niezbędne środki utrzymania,
2) naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez niewystarczające wyjaśnienie sprawy oraz uzasadnienie decyzji wskazujące na dowolność w podejmowaniu decyzji uznaniowej i akceptację takiego stanu rzeczy,
3) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że sytuacja finansowa skarżącej pozwala na zabezpieczenie jej podstawowych potrzeb życiowych oraz, że rodzina żyje na wysokim poziomie, podczas gdy uzyskiwany dochód nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb rodziny,
4) naruszenie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca posiada niezbędne środki utrzymania.
W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
- przeprowadzenie dowodu z wydruku z Książki Przychodów i Rozchodów za okres do czerwca 2017 r.
W motywach skargi wskazano, że M. S. - ojciec małoletniego dziecka utrzymuje się z zamówień uzyskiwanych w drodze zamówień publicznych. Ustalanie sytuacji materialnej dziecka na podstawie dochodu uzyskanego w okresie kiedy ojciec realizował zamówienie publiczne jest nieadekwatne, albowiem dochód taki jest niestabilny i nie obrazuje faktycznej sytuacji rodziny.
Za okres do czerwca 2017 r. wymieniony uzyskał dochód w wysokości 27.570,82 zł brutto. Po odliczeniu 50% straty za 2016 r. (8.443,27 zł), składek ZUS (4.836,01 zł) oraz składek FUZ i podatku należnego (2.016,54 zł), dochód netto wyniósł za ww. okres 12.275 zł czyli 2.045,83 zł na miesiąc, tj. 1000 zł na osobę. Ojciec dziecka nie osiągnął dochodu w maju 2017 r. W czerwcu i lipcu 2017 r. uzyskał po jednym zleceniu. W sierpniu 2017 r. do dnia dzisiejszego nie uzyskał zlecenia.
Powyższe oznacza, iż sytuacja dziecka nie jest stabilna, przy czym dziecko nie posiada innych źródeł dochodu ani majątku.
Ponadto, gdyby przyjąć jako dochód rodziny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym złożenie wniosku (2016 r.), to wobec osiągniętej przez firmę straty, uzasadnione byłoby stanowisko, że rodzina nie posiada niezbędnych środków utrzymania.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2017 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] kwietnia 2017 r. nie naruszają prawa.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Na tle całej ustawy określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna, pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Świadczenia z tego przepisu nie mają charakteru roszczeniowego, są bowiem finansowane z budżetu państwa (art. 84 ww. ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Świadczenie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy ma zatem charakter wyjątkowy, jest przyznawane w szczególnym trybie i w szczególnych sytuacjach. Nie jest to świadczenie socjalne, przyznawane według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną i życiową wnioskodawcy.
Podkreślenia wymaga, że przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego spełnienia wszystkich wymienionych w tym przepisie przesłanek, a niepełnienie choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii spełnienia przez stronę skarżącą przesłanki braku posiadania "niezbędnych środków utrzymania", gdyż niespełnienie tego waśnie warunku skutkowało odmową przyznania małoletniej O. S. renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie zawierają definicji pojęcia "niezbędne środki utrzymania". W ocenie Sądu zgodzić należy się z organem orzekającym, że metodą wyjaśnienia spornego pojęcia jest odniesienie się do kwoty najniższego świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym. Najniższe świadczenie umożliwia bowiem zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby. Przy czym chodzi tutaj jedynie o potrzeby natury podstawowej, które swym zakresem mogą znacznie odbiegać od potrzeb w szerszym znaczeniu. Odniesienie takie stanowi więc obiektywny miernik spełnienia ww. przesłanki ustawowej.
Powyższe stanowisko zbieżne jest z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie przyjęto, że przesłankę braku posiadania niezbędnych środków utrzymania należy oceniać porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne - minimalna emerytura, renta z tytułu niezdolności do pracy i renta rodzinna (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 121/14, z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 2248/12, z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 292/11 oraz z dnia 27 września 2006 r. sygn. akt I OSK 1112/06; publ. CBOSA), których wysokość w dacie orzekania przez organ w niniejszej sprawie wynosiła 1000,00 zł brutto na miesiąc (art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.).
Należy również zwrócić uwagę na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), której zadaniem, w myśl art. 3, jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ww. ustawy kryteria dochodowe, które uprawniają do prawa do świadczeń z pomocy społecznej, a więc wyznaczają granicę niezbędnych środków utrzymania, podlegają weryfikacji co 3 lata, z uwzględnieniem wyniku badań progu interwencji socjalnej. Badania progu interwencji socjalnej dokonuje Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Od dnia 1 października 2015 r. próg interwencji socjalnej dla osoby samotnie gospodarującej stanowi dochód nie przekraczający kwoty 634 zł, natomiast dla osoby w rodzinie - 514 zł.
Porównując dochód na osobę w rodzinie skarżącej z wysokością najniższej emerytury, należy wykluczyć możliwość uznania, że małoletnia O. S. nie posiada niezbędnych środków utrzymania.
Dochód 2-osobowej rodziny stanowi dochód ojca małoletniego dziecka – M. S. osiągany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Średnia miesięczna wysokość dochodu na jednego członka rodziny, obliczona przez organ w oparciu o dochód ustalany dla celów podatkowych za okres od stycznia do kwietnia 2017 r., wynosiła 4475,11 zł brutto. Warto zaznaczyć, że takie właśnie dane podał również ojciec dziecka we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Organ właściwie zatem przyjął w zaskarżonej decyzji, iż po stronie małoletniej O. S. nie istnieje wymagana przez ustawodawcę przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Dochód na osobę w rodzinie skarżącej znacząco przewyższa kwotę najniższego świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym. Powyższe skutkuje brakiem możliwości zastosowania dyspozycji art. 83 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i przyznania małoletniej renty w szczególnym trybie.
Zdaniem Sądu, bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje argumentacja podniesiona w skardze w oparciu o załączony do skargi poświadczony za zgodność z oryginałem wydruk z Księgi rozchodów i przychodów. Z dokumentu tego wynika, i co podniósł pełnomocnik skarżącego w treści skargi, że za okres do czerwca 2017 r. dochód z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 27 570,82 zł brutto, co oznacza, że na jednego członka rodziny przypadał dochód brutto w wysokości 2297,56 zł miesięcznie. Zaznaczyć należy, że oceniając przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania należy uwzględniać dochody brutto, a nie netto. Jednakże nawet wyliczony przez pełnomocnika (po odliczeniu 50% straty za 2016 r. w wysokości 8.443,27 zł, składek ZUS w wysokości 4.836,01 zł oraz składek FUZ i podatku należnego w kwocie 2.016,54 zł), dochód netto za ww. okres sześciu miesięcy wyniósł 12.275 zł, co stanowi 1.022,91 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Zatem jest wyższy od kwoty najniższej emerytury obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, która nie przekraczała 1000 zł.
Również kwestia wydatków ponoszonych na rzecz małoletniego dziecka pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zaznaczyć należy, że ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewniłoby posłużenie się - jako kryterium głównym - wydatkami, chociażby zdeterminowanymi nawet najbardziej uzasadnionymi potrzebami.
Dane dostarczone przez stronę skarżącą wskazują nie na brak niezbędnych środków utrzymania, a na nierównomierność osiąganego dochodu z tytułu prowadzonej przez ojca dziecka działalności gospodarczej. Nie ma jednak żadnych podstaw do tego, aby nierównomierność osiąganego dochodu utożsamiać z brakiem niezbędnych środków utrzymania w rozumieniu ww. przepisu, który jak wskazano powyżej, w niniejszej sprawie nie występuje.
Reasumując Sąd stwierdza, iż niespełnienie przez małoletnią O. S. przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania wyłącza możliwość przyznania jej świadczenia w drodze wyjątku. Wprawdzie Prezes ZUS w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do kwestii spełnienia przez zmarłą matkę skarżącej przesłanki wystąpienia szczególnych okoliczności, z powodu których nie nabyła ona uprawnień do przyznania świadczenia w zwykłym trybie, jednakże jak już wyżej podkreślono, przyznanie świadczenia wyjątkowego uwarunkowane jest łącznym spełnieniem wszystkich przesłanek wymienionych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i renach z FUS. Brak zaistnienia którejkolwiek z nich uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia.
Brak jest tym samym podstaw do uznania, że organ dopuścił się naruszenia art. 83 ust. 1 ww. ustawy. Nie jest również trafny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 80 k.p.a. Organ ustalił stan faktyczny w sprawie w sposób prawidłowy i właściwie ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Zaskarżona decyzja zawiera należyte uzasadnienie faktyczne i prawne stosowanie do art. 107 § 3 k.p.a., zatem nie jest uzasadniony zarzut naruszenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a.
Końcowo Sąd zauważa, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie uniemożliwia wystąpienia w przyszłości z ponownym wnioskiem o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jednak tylko w sytuacji, gdyby zmianie uległy okoliczności faktyczne, w szczególności sytuacja materialna skarżącej.
W świetle powyższego, uznając iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło