II SA/Wa 1497/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Sędzia WSA - Janusz Walawski, Protokolant - Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. F. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oddala skargę. W dniu 18 września 2008 r. J. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], uznające, na podstawie art. 33, art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. W związku ze zwolnieniem J. F. z zawodowej służby wojskowej Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w L. decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] wezwał J. F. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami prawa jego reprezentującymi do zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej osobnej kwatery stałej w L. przy ul. [...] przydzielonej na czas pełnienia służby. Decyzja ta został utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w L. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 26/06 oddalił skargę J. F. na decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r. Wyrok ten uzyskał prawomocność w dniu 3 października 2007 r. w wyniku oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej (sygn. akt I OSK 1124/06). Wobec powyższego, upomnieniem z dnia [...] lutego 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w L. wezwał skarżącego i jego żonę do opróżnienia i przekazania do dyspozycji Agencji zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu w L. przy ul. [...]. Z uwagi na niewykonanie wskazanego w upomnieniu obowiązku Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w L. wystawił tytuł wykonawczy z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]. Ponadto postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] wezwał J. F. do natychmiastowego opróżnienia lokalu mieszkalnego w L. przy ul. [...] pod rygorem zastosowania przymusu bezpośredniego oraz zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w administracji w sprawie zwolnienia lokalu mieszkalnego. Skarżący, zgodnie z pouczeniem, wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego łącznie z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Podniósł, że nie istnieje obowiązek, który podlegałby egzekucji, ponieważ w decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w L. wezwał go do dobrowolnego zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokalu. Zdaniem skarżącego dobrowolne wykonanie obowiązku nie nakłada na niego obowiązku wydania kwatery, czyli natychmiastowego opróżnienia lokalu. Nadto skarżący wskazał, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie prowadzone są dwa postępowania sądowe z jego skarg: 1) na decyzję Ministra Obrony Narodowej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu osobnej kwatery stałej, oraz 2) na decyzję Ministra Obrony Narodowej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale kwatery stałej w części ograniczającej przydział kwatery na czas pełnienia przez skarżącego służby. Skarżący podniósł również, że złożył do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w L. z dnia [...] kwietnia 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w L. postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] uznał zarzuty za nieuzasadnione oraz wstrzymał czynności wykwaterowania do czasu uprawomocnienia się postanowienia. Organ I instancji przyjął, że zarzut skarżącego wyczerpuje dyspozycję art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że podstawą zarzutu może być określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia wskazanego w art. 3 i art. 4 ustawy. Organ podkreślił, że decyzja z dnia [...] listopada 2003 r. w sprawie zwolnienia kwatery jest ostateczna, prawomocna i podlega wykonaniu, a nadto stanowi samoistną podstawę do prowadzenia działań egzekucyjnych. Natomiast wstrzymanie postępowania egzekucyjnego organ uzasadnił tym, że w przypadku odmiennego stanowiska organu II instancji, konieczne byłoby przywrócenie stanu sprzed wykwaterowania. J. F. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i ponowił zarzuty oraz wyjaśnienia w zakresie prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie postępowań. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w L. z dnia [...] maja 2008 r. Organ II instancji wyjaśnił, że zarzut skarżącego jest nieuzasadniony, ponieważ decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. J. F. został wezwany do dobrowolnego zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokalu, a wobec niewykonania tego wezwania oraz z uwagi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1124/06, decyzja stała się ostateczna, prawomocna i podlegająca wykonaniu. Stanowi ponadto samoistną podstawę prowadzenia działań egzekucyjnych, ponieważ skarżący nie zwolnił lokalu. Minister Obrony Narodowej wyjaśnił również, że toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i powoływane przez skarżącego postępowania nie dotyczą decyzji z dnia [...] listopada 2003 r., a nadto nie stanowią podstawy zarzutów wyszczególnionych enumeratywnie w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze J. F. podniósł, że postanowienie Ministra Obrony Narodowej jest wadliwe, ponieważ wydane zostało bez podstawy prawnej, bez uwzględnienia argumentów skarżącego zawartych w zażaleniu na postanowienie organu I instancji oraz zawiera błędną interpretację przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący dowodził, że brak podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia wynika z tego, że upomnienie wzywające do opróżnienia lokalu nie jest decyzją administracyjną, a termin do opróżnienia lokalu nie wynika z decyzji z [...] listopada 2003 r. w sprawie zwolnienia kwatery. Nadto skarżący ponowił interpretację obowiązku wskazanego w decyzji z [...] listopada 2003 r., stwierdzając że wezwanie do dobrowolnego zwolnienia lokalu nie oznacza nakazu jego opuszczenia, zatem skoro w decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. nie nakazano zwolnienia lokalu, to nie istnieje taki obowiązek. J. F. przypomniał również, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczą się, opisane w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, postępowania z jego dwóch skarg. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone i poprzedzające ją postanowienie zostały wydane zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 33 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 ustawy (czyli z decyzji lub postanowienia właściwego organu). Wobec zarzutu J. F. o braku istnienia obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej w pierwszej kolejności ustalić należy, czy zarzut ten jest rzeczywiście uzasadniony, a następnie określić zakres istniejącego obowiązku. Podstawą wydania tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] była ostateczna i prawomocna decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w L. z dnia [...] listopada 2003 r. Decyzją tą nałożono na skarżącego oraz na osoby wspólnie z nim zamieszkałe i prawa jego reprezentujące obowiązek zwolnienia kwatery stałej w L. przy ul. [...] do dnia 31 grudnia 2003 r. Przedmiotowy lokal został bowiem przydzielony J. F. na czas pełnienia służby, a z uwagi na zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej, skarżący powinien był przekazać ten lokal do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej już w dniu 1 lutego 2003 r. Z uwagi zaś na niewykonanie powyższego obowiązku Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w L. był zobowiązany do podjęcia kroków prawnych celem jego przymusowego wykonania. Wyjaśnić zatem należy, że celem decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. było odzyskanie przez Wojskową Agencję Mieszkaniową możliwości dysponowania lokalem nr [...] przy ul. [...] w L. Sytuacją najbardziej optymalną w kontekście funkcjonowania państwa i porządku prawnego jest wykonanie decyzji przez stronę zobowiązaną bez konieczności zastosowania środków przymusu, stąd dobrowolne opróżnienie lokalu i przekazanie go przez skarżącego do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wykluczyłoby konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, bowiem zostałby wykonany obowiązek nałożony decyzją administracyjną. Ponownie podkreślić trzeba, że celem decyzji z [...] listopada 2003 r. było odzyskanie przez Wojskową Agencję Mieszkaniową pełnego władztwa nad zajmowanym przez J. F. i jego rodzinę lokalem, a wezwanie do dobrowolnego opuszczenia mieszkania spowodować miało wykonanie przez skarżącego obowiązku bez użycia prawem przewidzianego przymusu. Podkreślić ponadto należy, że wezwanie do dobrowolnego zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokalu nie oznacza bynajmniej dowolności w kwestii istnienia obowiązku, a w konsekwencji - w wykonaniu decyzji. Obowiązkiem wynikającym z decyzji z [...] listopada 2003 r. jest opuszczenie lokalu, natomiast postępowanie egzekucyjne, czyli użycie przez organ administracji publicznej środków przymusu, zmierza do pełnej realizacji tej decyzji Wskazać trzeba, że rację ma skarżący dowodząc, że upomnienie z dnia [...] lutego 2008 r. nie jest decyzją administracyjną, a określony w nim termin opróżnienia lokalu nie wynika z decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. Wyjaśnić jednak należy, że upomnienie zmierzało do jeszcze dobrowolnego wykonania w decyzji z dnia [...] listopada 2003 r., którą nakazano skarżącemu opróżnienie lokalu do dnia 31 grudnia 2003 r. Terminu tego skarżący nie dotrzymał i do dnia doręczenia upomnienia nie wykonał obowiązku opróżnienia lokalu i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Upomnienie stanowiło zatem ostatnią próbę zmierzającą do dobrowolnego wykonania przez skarżącego decyzji z [...] listopada 2003 r. Zaś konsekwencją niewykonania obowiązku, pomimo doręczenia upomnienia, było wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu nie jest również zasadny zarzut skarżącego kwestionujący podstawę prawną wydania upomnienia. Zgodnie bowiem z treścią art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w L., dążąc do wykonania decyzji z dnia [...] listopada 2003 r., przesłał skarżącemu upomnienie wydane na podstawie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wyznaczył przewidziany powołanym przepisem termin. Doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej konieczne jest do przymusowego zrealizowania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. Ponadto dodać należy, że wskazywane przez J. F. postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zostały zakończone wyrokami oddalającymi skargi (wyrok z 7 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1411/07 i wyrok z 14 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 2079/07). Wyroki te, wskutek wniesienia skarg kasacyjnych, nie są wprawdzie prawomocne, jednak nie mają wpływu na rozpatrywaną sprawę, ponieważ egzekwowany obowiązek został określony zgodnie z ostateczną, prawomocną i wywołującą skutki prawne decyzją z [...] listopada 2003 r. W tej sytuacji Sąd stwierdza, że organy administracji publicznej słusznie uznały zarzuty J. F. za nieuzasadnione, ponieważ istniał niewykonany dobrowolnie przez skarżącego obowiązek, który podlega przymusowemu wyegzekwowaniu w drodze egzekucji administracyjnej. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.