II SA/Wa 1593/11
WyrokWSA w Warszawie2011-10-27
Skład orzekający: Ewa Grochowska - Jung, Iwona Dąbrowska, Andrzej Kołodziej
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy problemy zdrowotne występujące przed formalnym orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy mogą stanowić szczególną okoliczność uzasadniającą przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, a także czy ponowne rozpatrzenie sprawy przez tego samego pracownika organu narusza zasadę dwuinstancyjności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że problemy zdrowotne występujące przed formalnym orzeczeniem o niezdolności do pracy, które utrudniały podjęcie zatrudnienia, mogą stanowić szczególną okoliczność uzasadniającą przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto, ponowne rozpatrzenie sprawy przez tego samego pracownika organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji, narusza zasadę dwuinstancyjności i może budzić wątpliwości co do bezstronności.Stan faktyczny
Skarżąca A. P. wniosła o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, jednak organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunków szczególnych okoliczności. Po utrzymaniu w mocy pierwszej decyzji, skarżąca złożyła skargę do WSA, która została oddalona. Następnie NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. WSA w ponownym postępowaniu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.) Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Protokolant referent – stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. [...] 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 383/11 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 526/10, oddalający skargę A. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm., zwana dalej ustawą o emeryturach i rentach z FUS), po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu [...] października 2009 r. przez A. P., orzekł o odmowie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Prezes ZUS po ponownym rozpoznaniu sprawy, w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r.
Skargę na powyższą decyzję, uzupełnioną pismem procesowym z dnia [...] kwietnia 2010 r., A. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę, wskazał, iż materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia stanowiącego przedmiot kontroli Sądu stanowił art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie.
W rozpoznawanej sprawie organ miał podstawę do przyjęcia, że skarżąca nie spełniła jednego z wyżej wymienionych warunków. Nie wykazała bowiem szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły jej przezwyciężenie przeszkód do wykonywania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczeń w trybie zwykłym. Sąd podkreślił, że to skarżąca, składając wniosek o przyznanie świadczenia, winna wykazać, że nie może otrzymać świadczenia w trybie zwykłym, albowiem zaistniały okoliczności szczególne, na które nie mogła mieć wpływu. Jak wynika z ustaleń organu, skarżąca na przestrzeni 52 lat życia – na dzień orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy – posiada łącznie jedynie 11 lat [...] miesiące i [...] dni okresów składkowych oraz 3 lata [...] miesięcy i [...] dni okresów nieskładkowych. Zaś w dziesięcioleciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udowodniła zaledwie 11 dni okresów składkowych.
Całkowita niezdolność do pracy, oznaczająca niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy w normalnych warunkach, musi być potwierdzona stosownym orzeczeniem, skarżąca jest zaś całkowicie niezdolna do pracy dopiero od maja 2009 r., natomiast ostatnie jej zatrudnienie ustało już w 1992 r. Data powstania całkowitej niezdolności do pracy jest dla organu i sądu administracyjnego wiążąca.
Jednakże można zgodzić się z poglądem skarżącej, że problemy zdrowotne, występujące jeszcze przed wydaniem orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, mogły jej utrudniać podjęcie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi. Niemniej, nie można uznać, iż stanowiły one szczególną okoliczność, wskutek której nie spełniła ona warunków wymaganych do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych. Dlatego też Sąd nie podzieli argumentów skargi dotyczących niemożności podjęcia przez skarżącą zatrudnienia po dniu [...] października 1994 r., z uwagi na jej niezdolność do pracy. Jest to tym bardziej uzasadnione, że skarżąca – jak oświadczyła w swoim wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, nie mogła podjąć zatrudnienia przede wszystkim z powodu trudności istniejących na rynku pracy, a nie z powodów zdrowotnych.
W ocenie Sądu również powoływanie się przez skarżącą na trudności w znalezieniu pracy jako szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest nieprzekonywujące. Takie stanowisko jest uzasadnione tym, że skarżąca nie wykazała w postępowaniu przed organem jakichkolwiek dowodów potwierdzających jej faktyczną aktywność w poszukiwaniu zatrudnienia po dniu [...] marca 1992 r., tj. dacie oznaczającej ustanie ostatniego stosunku pracy. Przedstawiła bowiem jedynie zaświadczenie potwierdzające pozostawanie w rejestrze bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. i pobieranie z tego tytułu zasiłku dla bezrobotnych w okresie od [...] kwietnia 1992 r. do [...] kwietnia 1993 r. oraz dodatku szkoleniowego w okresie od [...] sierpnia 2008 r. do [...] września 2008 r. Sama zaś rejestracja w charakterze bezrobotnego, jak orzekł WSA w Warszawie w wyroku z dnia 17 listopada 2006 r., sygn. akt li SA/Wa 540/06, nie może stanowić szczególnej okoliczności przemawiającej o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Również sama trudna sytuacja na rynku pracy nie może być podstawą do przyznania świadczenia, jednakże za taką okoliczność, zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 866/06, może być uznane aktywne poszukiwanie pracy poparte systematycznym podnoszeniem kwalifikacji zawodowych. Skarżąca nie przedstawiła jednak dowodów wskazujących chociażby na odmowę zatrudnienia jej przez konkretnych pracodawców, co mogłoby pozwolić na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od woli. Założenie zaś, że sama trudna sytuacja na rynku pracy jest szczególną okolicznością w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, stanowiłoby zaprzeczenie tej przesłance, bowiem przy znanych nagminnie trudnościach w znalezieniu pracy, stałaby się regułą.
Sąd za nietrafny uznał także zarzut dotyczący rozpoznania i podpisania obu decyzji przez tego samego pracownika organu. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., I OPS 13/09, art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję organu jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a.
Reasumując, Sąd stwierdził, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozpoznawanej sprawie na dzień wydania zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowej wykładni przepisu prawa materialnego, Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organ przepisów postępowania uzasadniających uchylenie wydanej decyzji.
Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji braku podstaw do uznania skargi za nieuzasadnioną, gdy w sprawie Sąd, pomimo obowiązku kontroli wydanej przez organ decyzji, nie stwierdził naruszenia przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. art. 7, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. i w konsekwencji nie zastosował w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i decyzji nie uchylił.
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie decyzji w sytuacji, gdy Sąd nie był związany zarzutami i wnioskami skargi, a z dokumentów sprawy wynikało naruszenie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 7, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., które uniemożliwiało ustalenie całego stanu faktycznego w sprawie i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 2 i art. 78 Konstytucji RP w zw. z 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy Sąd dokonał ustaleń, że zaskarżona decyzja była wydana w wyniku rozpatrzenia jej przez tego samego pracownika, który wydał decyzję w pierwszej instancji, co wskazało, że przedmiotowa decyzja była obarczona wadą kwalifikowaną, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w wyniku błędnej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, polegającej na przyjęciu, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności uprawniające skarżącą do uzyskania prawa do emerytury lub renty oraz przez uznanie, że kryteria ustawowe określone w tym przepisie, od spełnienia których uzależniona jest możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie są jedynymi, w konsekwencji czego zastosowano w sprawie dodatkowo art. 57 w zw. z art. 58 i 5 tej samej ustawy, co spowodowało odmowę przyznania skarżącej renty w drodze wyjątku.
II. prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, stanowiące jedno z kryteriów ustawowych wymaganych do uzyskania prawa do emerytury lub renty w drodze wyjątku oraz przez uznanie, że kryteria te nie są jedynymi, co spowodowało odmowę przyznania skarżącej renty w drodze wyjątku.
2) art. 57 w zw. z art. 58 i 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przez ich zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w sytuacji, gdy w sprawie powinien znaleźć zastosowanie jedynie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W związku z powyższym, na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie oraz o zasądzenie zwrotu poniesionych przez skarżącą niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 383/11 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 526/10, oddalający skargę A. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż nie można się zgodzić ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organy administracyjne orzekające w tej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie sposób podzielić stanowiska Sądu I instancji, iż problemy zdrowotne skarżącej, występujące jeszcze przed wydaniem orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, które mogły jej utrudniać podjęcie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi nie stanowiły szczególnej okoliczności, wskutek której skarżąca nie spełniła warunków wymaganych do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt. 5 k.p.a. oraz art. 2 i art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., stwierdzając, iż w powyższej sprawie nie ma zastosowania stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję organu jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. W uchwale bowiem przyjęto jedynie, że wyłączenie nie może dotyczyć piastuna funkcji organu administracji, ma natomiast w pełni zastosowanie do pracowników aparatu pomocniczego ministra – w tym przypadku pracowników podległych Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm) sąd, któremu sprawa zostanie przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Materialnoprawną przesłanką wydania decyzji w przedmiotowej sprawie był art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z którego wynika, iż ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. W sprawie niniejszej przedmiotem sporu jest, czy skarżąca wykazała istnienie szczególnych okoliczności, które spowodowały, że nie spełniła ona wymaganych w ustawie warunków do uzyskania prawa do emerytury i renty w trybie zwykłym. Należy również zauważyć, że przepis powyższy skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, iż Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku, jednakże nie ma takiego obowiązku.
W wypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego, kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone postępowaniem przeprowadzonym z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod względem kryteriów słuszności celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie oceny, czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego.
W sprawie niniejszej należy stwierdzić, iż miało miejsce przekroczenie granic uznania administracyjnego, ponieważ nie uwzględniono podnoszonych przez skarżącą problemów zdrowotnych istniejących jeszcze przed wydaniem orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, które mogły jej utrudniać podjęcie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, a tym samym stanowić szczególną okoliczność, wskutek której skarżąca nie spełniła warunków wymaganych do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych. Wprawdzie samo pozostawanie w stanie bezrobocia, zgodnie z orzecznictwem, nie może zostać uznane za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale w stanie faktycznym niniejszej sprawy, gdy skarżąca zarówno we wniosku o przyznanie świadczenia rentowego w trybie wyjątku, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała, że jej choroba była zaawansowana już przed wydaniem orzeczenia o niezdolności do pracy i uniemożliwiała jej podjęcie pracy, gdyż stan zdrowia był nie do przyjęcia dla potencjalnych pracodawców – organ orzekający w sprawie powinien był poczynić w tym zakresie niezbędne ustalenia. Istotne jest bowiem ustalenie, czy pozostawanie przez skarżącą w stanie bezrobocia i brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej był wynikiem okoliczności, których skarżąca nie mogła przezwyciężyć, czy też wynikiem trudnej sytuacji na rynku pracy, bądź też nieumiejętności znalezienia pracy. W przedmiotowej sprawie istotny jest pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 733/08, że szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców; również i takie, kiedy osoba nie jest zdolna pod względem zdrowotnym do świadczenia pracy, choć nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, ale jej stan zdrowia w poszukiwaniu pracy stawia ją na pozycji dużo gorszej niż osobę zdrową.
Wobec tego, ponieważ weryfikacja powyższej okoliczności mogła mieć wpływ na uznanie, że skarżąca znajdowała się w sytuacji, która nie uniemożliwiała lub znacznie utrudniała znalezienie pracy i nabycie uprawnień w trybie zwykłym, organ orzekający powinien poczynić niezbędne ustalenia, sięgając do dokumentacji medycznej, przedstawionej komisji lekarskiej ZUS, która orzekła o niezdolności do pracy skarżącej bądź też przeprowadzając stosowne postępowanie dowodowe z udziałem skarżącej.
Ponadto należy stwierdzić, iż miało miejsce naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez wydanie decyzji w wyniku rozpatrzenia odwołania przez tego samego pracownika organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, podstawowe znaczenie ma z punktu widzenia omawianej problematyki zasada dwuinstancyjności, kształtująca w demokratycznym państwie prawnym system środków ochrony praw i wolności. Stanowi ona przede wszystkim zasadę konstytucyjną, wyrażoną w art. 78 Konstytucji. Zasada ta dotyczy w istocie dwóch aspektów: formalnego i materialnego. Z punktu widzenia formalnego stanowi regułę, iż wszystkie decyzje nieostateczne mogą być na wniosek osoby uprawnionej zaskarżone do organu stopnia wyższego, nad organem, który wydał zaskarżoną decyzję. Jej wyrazem jest więc istnienie odrębnego organu rozpatrującego środek zaskarżenia. Strona materialna przedstawia się natomiast w dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Istotą tej zasady jest więc dążenie do tego, aby w miarę możliwości sprawa była rozpatrywana przez inny skład osobowy. Ma to zapewnić obiektywizm orzekania. Cel ten odnosi się po części do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mimo iż nie dochodzi w tym przypadku, ze względów natury organizacyjnej, do powołania odrębnych organów kontrolujących stopnia wyższego, to uznając, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest rodzajem odwołania, należy zapewnić wnioskodawcy niezbędny, zbliżony do obowiązującego w postępowaniu odwoławczym, standard ochrony jego interesów i uprawnień (Z. Kmieciak, Wniosek o ponowne... s. 32).
Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 k.p.a.), trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Dokonując tego, należy przez pracownika rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu na podstawie stosunku pracy umocowanego do wydawania decyzji z upoważnieniem indywidualnym bądź z mocy prawa. Przepisy o wyłączeniu pracownika mają więc również zastosowanie do osoby piastującej funkcję organu.
W rozpatrywanej sprawie zarówno decyzję I instancji w sprawie z wniosku A. P. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, z dnia [...] grudnia 2009 r., jak i decyzję odwoławczą z dnia [...] lutego 2010 r., wydała z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Wicedyrektor Departamentu Świadczeń Emerytalno-Remontowych, mgr E. N. Wobec tego mogły zaistnieć wątpliwości, co do bezstronności pracownika rozpatrującego wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy.
Dlatego organ administracji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy weźmie pod uwagę powyższe wskazania Sądu.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło