II SA/Wa 1789/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędziowie WSA Anna Mierzejewska Olga Żurawska – Matusiak (spr.) Protokolant straszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] lipca 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Komendant [...] Policji postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2014 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 K.p.a. - po rozpatrzeniu zażalenia R. K. (dalej jako skarżący) na postanowienie nr [...] Komendanta Rejonowego Policji [...] z [...] lipca 2014 r. w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki rachunkowej w rozkazie personalnym Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z [...] listopada 1998 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W jego uzasadnieniu wskazano na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Komendant Rejonowy Policji [...] rozkazem personalnym nr [...] z [...] listopada 1998 r. przyjął skarżącego do służby w Policji z [...] listopada 1998 r. w związku z dobrowolnym zgłoszeniem się i mianował policjantem w służbie przygotowawczej. Jednocześnie skarżącemu zaliczono wysługę lat pracy, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego: w Wojsku Polskim - 1 rok, 2 miesiące i 24 dni, w zakładach pracy - 9 miesięcy i 8 dni. Łącznie - 2 lata, 2 dni. Postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2014 r. Komendant Rejonowy Policji [...], na podstawie art. 113 § 1 K.p.a., z urzędu sprostował we wskazanym wyżej rozkazie personalnym, błąd rachunkowy w części dotyczącej zaliczenia policjantowi okresu pracy w zakładach pracy. I tak, w wierszu 25 i 26 od góry zapis "w zakładach pracy - 9 (dziewięć) miesięcy, 8 (osiem) dni", "Łącznie - 2 (dwa) lata, 2 (dwa) dni" sprostowano na "w zakładach pracy - 0 (zero) lat, 0 (zero) miesięcy, 0 (zero) dni", "Łącznie - 1 (jeden) rok, 2 (dwa) miesiące, 24 (dwadzieścia cztery) dni". W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż analiza dokumentów znajdujących się w aktach osobowych skarżącego wykazała, że w okresie od 1 lutego 1997 r. do 15 sierpnia 1998 r. skarżący był zatrudniony w firmie "[...] w wymiarze 1/2 etatu. Zatem, mocą powyższego rozkazu personalnego błędnie zaliczono funkcjonariuszowi okres pracy w zakładach pracy w wymiarze 9 miesięcy i 8 dni. Powołując się na przepisy prawa, obowiązujące w dacie wydania przedmiotowej decyzji, organ I instancji podniósł, iż zaliczeniu do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego podlegały wówczas zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy. Wobec powyższego, organ wskazał na zaistnienie oczywistej omyłki rachunkowej, polegającej na błędnym wpisaniu wskazanych wyżej wartości liczbowych. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym wskazał na obrazę przepisów prawa procesowego i materialnego w następstwie wydania postanowienia poprzez niewłaściwą ich interpretację. Podniósł, iż brak jest podstaw do weryfikowania już naliczonej wysługi lat uwzględnianej do wzrostu uposażenia zasadniczego - wstecznie i na niekorzyść policjanta. Zdaniem skarżącego próba naprawy ewentualnego błędu w decyzji może zostać dokonana jedynie w nadzwyczajnym trybie weryfikacji decyzji ostatecznych. Wobec powyższego, skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia w całości. Przywołanym na wstępie postanowieniem Komendant [...] Policji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazał, iż zgodnie z art. 113 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W ocenie Komendanta [...] Policji, wykładnia cytowanego przepisu wskazuje, że wszystkie opisane w nim nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty. Błąd pisarski to widoczny, wbrew zamierzeniom organu, niewłaściwie użyty wyraz, widocznie mylna pisownia. Z kolei błąd rachunkowy, to błąd wynikający z niewłaściwego przeprowadzenia badań arytmetycznych. Natomiast "inna oczywista omyłka" jest swym charakterem zbliżona do niedokładności błędu pisarskiego lub rachunkowego. Sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia. W kontekście powyższego organ odwoławczy uznał zaskarżone postanowienie za prawidłowe, albowiem zaistniały prawem przewidziane przesłanki umożliwiające jego wydanie. Zwrócił uwagę, iż w aktach osobowych skarżącego znajdują się następujące dokumenty: - zaświadczenie z Wojskowej Komendy Uzupełnień z [...] września 1998 r. stwierdzające, iż skarżący pełnił służbę w Wojsku Polskim od 7 listopada 1995 r. do 30 stycznia 1997 r.; - świadectwo pracy z "[...]" z [...] sierpnia 1998 r., w którym potwierdzono okres pracy w wymiarze 1/2 etatu od 1 lutego 1997 r. do 15 sierpnia 1998 r. W myśl obowiązującego w okresie wydania rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z [...] listopada 1998 r. zarządzenia nr 29 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 czerwca 1997 r. w sprawie przebiegu służby, praw i obowiązków policjantów, zawieszania w czynnościach służbowych oraz zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego (Dz. Urz. MSW z 1997 r. Nr 5, poz. 49 ze zm.) do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia policjantów zalicza się zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; okresy pracy wykonywanej równocześnie w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku sumuje się (§ 74 ust. 2 pkt 3). Ponadto, zgodnie z treścią uregulowania zawartego w § 4 ust. 1 pkt 4 aktualnie obowiązującego rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku. Wskazując na powyższe regulacje organ zważył, iż zarówno przepisy obowiązującego w dniu wydania rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z [...] listopada 1998 r., zarządzenia nr 29 MSWiA z dnia 11 czerwca 1997 r., jak i obecnie obowiązującego rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. stanowią, iż do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego podlegają zaliczeniu okresy pracy wykonywanej w pełnym wymiarze. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że na dzień przyjęcia skarżącego do służby w Policji, tj. na [...] listopada 1988 r., prawidłowe wartości liczbowe okresów zaliczonych do wysługi uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia to: w zakładach pracy okres 0 (zero) lat, 0 (zero) miesięcy i 0 (zero) dni, zaś łącznie - uwzględniając 1 (jeden) rok, 2 (dwa) miesiące i 24 (dwadzieścia cztery) dni służby w Wojsku Polskim - 1 (jeden) rok, 2 (dwa) miesiące i 24 (dwadzieścia cztery) dni. Powyższe – zdaniem Komendanta [...] Policji - wskazuje, że Komendant Rejonowy Policji [...], wydając rozkaz personalny nr [...] z [...] listopada 1998 r. błędnie przeprowadził badania arytmetyczne, a co za tym idzie wskazane rozstrzygnięcie zawierało błędy rachunkowe. Skoro zatem, biorąc pod uwagę wskazane wyżej przepisy oraz stan faktyczny sprawy, organ, który wydał decyzję stwierdził, że błędnie w niej wskazano wartości liczbowe, to zobowiązany był sprostować oczywistą omyłkę w tym zakresie i stosownym postanowieniem sprostować błędy rachunkowe, wynikające z niewłaściwego przeprowadzenia badań arytmetycznych. Reasumując organ odwoławczy ocenił, że organ I instancji prawidłowo zastosował w przedmiotowej sprawie regulację prawną zawartą w art. 113 § 1 K.p.a. Sprostowaniem objął bowiem jedynie wskazane wyżej wartości liczbowe, jako błąd rachunkowy, wynikający z niewłaściwego przeprowadzenia badań arytmetycznych. W skardze na powyższe postanowienie, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W swojej argumentacji zwrócił uwagę, iż postanowienie jest formą prawną sprostowania, które zgodnie z przepisami nie może przekroczyć granic między oczywistą pomyłką i jej sprostowaniem a dokonaniem istotnych zmian w treści merytorycznej decyzji pod pretekstem korygowania oczywistych błędów, co zostało dokonane przez organ, który wydał postanowienie nr [...] z [...] lipca 2014 r. Podkreślił, że ustawodawca dopuścił możliwość wydania tylko jednej decyzji ustalającej wysokość wysługi lat pracy na dzień przyjęcia do służby, przewidując możliwość jej zmiany tylko na korzyść policjanta, jeżeli udowodni on, że przy ustalaniu wymiaru wysługi lat nie zaliczono wszystkich okresów zatrudnienia. Zdaniem skarżącego nie jest dopuszczalne prawnie ustalanie nową decyzją stanu wysługi lat z mocą wsteczną na dzień przyjęcia do służby, lecz na dzień wydania decyzji. W myśl bowiem zasady, że prawo nie działa wstecz, Komendant nie miał podstaw do weryfikowania już naliczonej wysługi lat na niekorzyść policjanta. Próba naprawienia ewentualnego błędu może być dokonana jedynie w nadzwyczajnym trybie weryfikowania decyzji ostatecznych, a nie w trybie określonym w art. 113 § 1 K.p.a. Skarżący wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2011r., sygn akt I OSK 1506/10, zgodnie z którym raz ustalone okresy składowe mogą być przez organ korygowane jedynie w drodze decyzji, a co się tyczy decyzji prawomocnych jedynie w drodze nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. W związku z powyższym - zdaniem skarżącego - weryfikacja okresów składowych może być wykonywana jedynie w ten sposób, a nie na zasadzie wydania postanowienia o sprostowaniu omyłki pisarskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga rozpoznawana w przedmiotowej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Komendanta [...] Policji z [...] sierpnia 2014 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Komendanta Rejonowego Policji [...] z [...] lipca 2014 r. w sprawie sprostowania oczywistej omyłki rachunkowej w rozkazie personalnym Komendanta Rejonowego Policji [...] z [...] listopada 1998 r. wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, bowiem oba akty zostały wydane z naruszeniem przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 113 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przyjęta w powyższej normie prawnej klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 K.p.a. mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1439/08; z 20 lipca 2010 r., sygn. I OSK 323/10, dostępne na stronie internetowej pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, zwrotów, czy nawet daty. Błędem rachunkowym w rozumieniu art. 113 K.p.a. będzie omyłka w działaniu matematycznym, jeżeli jest ono zawarte w treści decyzji. Inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a więc tylko omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa, itp. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 1 czerwca 2011 r., sygn. II SA/Gd 155/11, Lex nr 821530). Istotną cechą błędu lub innej omyłki, pozwalającą na zastosowanie trybu sprostowania, na podstawie art. 113 § 1 K.p.a., jest oczywistość, którą można stwierdzić porównując treść decyzji (postanowienia) z zawartymi w aktach sprawy dokumentami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2008 r., sygn. I OSK 1502/07, Lex nr 516777). W orzecznictwie i doktrynie przyjęty jest pogląd, że sprostowanie orzeczenia nie może prowadzić do merytorycznej zmiany lub uzupełnienia rozstrzygnięcia. Przedmiotem sprostowania nie mogą być ustalenia faktyczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 maja 1988 r., sygn. akt III SA 1466/87 z aprobującą glosą Wojciecha Tarasa - OSP Z 11-12/1990, poz. 398, str. 845-848). Postanowienie o sprostowaniu wywołuje ten skutek, że jego treść, a ściślej rezultat sprostowania staje się integralną częścią wydanej decyzji bądź postanowienia. Stąd podstawą klasyfikacji wadliwości aktu administracyjnego jest wpływ wad na treść aktu. Wadliwość istotna musi spowodować uchylenie decyzji w trybie środków zaskarżenia (zwyczajnych i nadzwyczajnych), natomiast usunięcie wad nieistotnych następuje w trybie rektyfikacji decyzji, który ze względu na rodzaj wadliwości decyzji, nie może doprowadzić do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1451/10, publ. CBOSA). W omawianym trybie nie można w żadnym wypadku prostować wad istotnych decyzji, tzn. błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc odnoszących się do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lipca 1999 r., sygn. akt. IV SA 1067/97, Lex nr 47889, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt. II SA 1072/99, Lex nr 46235, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I OSK 579/13, publ. CBOSA). Prostowanie tego rodzaju wad decyzji prowadziłoby do zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Tym samym w postępowaniu o sprostowanie, w trybie wymienionego przepisu, nie mogą być rozpatrywane kwestie merytoryczne będące przedmiotem decyzji, a więc nie mogą być przedmiotem tego postępowania mylne ustalenia faktyczne lub błędne zastosowanie przepisów prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 812/11, publ. CBOSA). W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu pozostaje to, czy dokonane sprostowanie w rozkazie personalnym Komendanta Rejonowego Policji [...] może zostać uznane za oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji prostujące wymieniony powyżej rozkaz personalny w ten sposób, że w miejscu, w którym wskazano poszczególne okresy zaliczane do wysługi lat zamiast zaliczenia 9 miesięcy i 8 dni pracy w zakładach pracy zaliczono 0 lat, 0 miesięcy, 0 dni, co spowodowało zmianę łącznej wysługi z 2 lat, 2 dni na rok, 2 miesiące i 24 dni, doprowadziło w efekcie do zmiany ustaleń w zakresie zaliczenia okresów służby i pracy do wysługi lat. Wbrew przekonaniu organu zmiany wysługi lat nie można zakwalifikować jako błędu rachunkowego. Ingerowanie zaś w merytoryczną treść decyzji administracyjnej (rozkazu personalnego), w trybie art. 113 § 1 K.p.a., jest niedopuszczalne ze względu na zasadę trwałości decyzji ostatecznej. Nie jest dopuszczalne sprostowanie, które jak w niniejszej sprawie, prowadzi do ponownego, w ocenie organu prawidłowego, ustalenia okresu wysługi lat i skorygowania błędnego wliczenia okresów podlegających zaliczeniu do tej wysługi. W istocie organ prostując rozkaz personalny z [...] listopada 1998 r. takiej ingerencji się dopuścił. Zauważyć bowiem należy, co zresztą w sposób jednoznaczny wynika z zaskarżonej decyzji, że organ aby dokonać powyższej zmiany dokonywał analizy przepisów obowiązujących w dacie wydania prostowanego rozkazu personalnego regulujących kwestie okresów pracy i służby zaliczanych do wysługi lat, a następnie przeprowadził proces subsumcji okoliczności faktycznych sprawy pod stosowne przepisy. Oznacza to, że organ w zakresie objętym sprostowaniem w rzeczywistości rozstrzygnął co do istoty i wydał nowe rozstrzygnięcie, odmienne w omawianym zakresie od rozstrzygnięcia zawartego w rozkazie personalnym z [...] listopada 1998 r. Zgodzić się należy ze skarżącym, iż prostując decyzję, organ dokonał w istocie merytorycznej zmiany rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji nr [...] z [...] listopada 1998 r., do czego nie miał podstaw w art. 113 K.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1006/10 ( Lex nr 1079696), raz ustalone okresy składowe mogą być przez organ korygowane jedynie w drodze nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Zwrócić zatem należy uwagę, że we wniosku z [...] czerwca 2014 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji, który uznał, że skarżącemu niezgodnie z obowiązującymi przepisami do wysługi lat zaliczono pracę na 0,5 etatu, wnioskował do Komendanta [...] Policji o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego z [...] listopada 1998 w części dotyczącej wysługi lat dla celów uposażeniowych. Komendant [...] Policji nie zdecydował się jednak na wszczęcie następowania niezwinnościowego i wybrał drogę sprostowania decyzji, która nie została przez Sąd oceniona jako prawidłowa. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 P.p.s.a. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a., jest on zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a z akt sądowych sprawy nie wynika, aby w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie poniósł koszty postępowania, o których mowa w art. 205 § 1 P.p.s.a.