II SA/Wa 1948/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Jacek Fronczyk, Protokolant ref. staż. Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K., na podstawie art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury odmówił M.M. – absolwentowi aplikacji ogólnej przyznania stypendium za miesiąc grudzień 2010 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że M. M. ukończył aplikację ogólną zajmując [...] pozycję na liście klasyfikacyjnej aplikantów i złożył wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej. Wobec wyczerpania limitu 75 miejsc na aplikacji sędziowskiej wnioskodawcy odmówiono przyjęcia na aplikację sędziowską. Organ stwierdził, że M. M. nie spełnił warunku, od którego zależało zachowanie prawa do pobierania stypendium za grudzień 2010 r. Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] uchylił wymienioną wyżej decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że brak jest podstawy prawnej do rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy aplikant aplikacji ogólnej zachował prawo do pobierania przysługującego mu stypendium do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym zakończył aplikację ogólną. Minister, powołując się na przepis art. 42 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury wskazał, że aplikant aplikacji ogólnej, który ubiega się o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej, zachowuje prawo do pobierania przysługującego mu stypendium do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym zakończył aplikację ogólną. Organ odwoławczy podkreślił, że uprawnienie aplikanta, o którym mowa w tym przepisie, powstaje z mocy prawa i nie wymaga ustalenia w drodze decyzji administracyjnej. Minister podkreślił, że przepisy prawa nie przewidują możliwości wydania decyzji odmawiającej przyznania stypendium za miesiąc następujący po miesiącu, w którym aplikant zakończył aplikację ogólną, tak jak przepisy nie przewidują obowiązku wydania decyzji o przyznaniu stypendium. Z tych względów organ uznał, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i z tego względu decyzję uchylił i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 436/11 oddalił skargę M. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską. Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie stypendium, pismem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] poinformował M. M., że nie zachował on prawa do stypendium za miesiąc grudzień 2010 r. Z tego względu odmówił jego wypłacenia. Dyrektor wskazał, że przez osobę ubiegającą się o kontynuowanie szkolenia należy rozumieć aplikanta aplikacji ogólnej, który na liście klasyfikacyjnej aplikantów zajął miejsce umożliwiające przyjęcie go na aplikację. Stwierdził, iż w związku z tym, że wnioskodawca znalazł się na miejscu niepozwalającym na przyjęcie na aplikację specjalistyczną, nie zachował prawa do pobierania stypendium po zakończeniu aplikacji ogólnej. Pismem z dnia 29 marca 2011 r. M. M., powołując się na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2011 r., wniósł do Dyrektora Krajowej Szkoły o przyznanie i wypłatę stypendium za grudzień 2010 r. W dniu 11 lipca 2011 r. M. M. wniósł do Ministra Sprawiedliwości, za pośrednictwem Dyrektora KSSiP, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od pisma (nazwanego przez stronę decyzją) Dyrektora z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] o odmowie wypłacenia stypendium. Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu podał, że pismo Dyrektora KSSiP, które wnioskodawca traktuje jako decyzję administracyjną, nie może zostać za nią uznane. Pismo to stanowi jedynie informację udzieloną wnioskodawcy w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie stypendium za grudzień 2010 r. Organ stwierdził, że jeżeli nie doszło do wydania decyzji administracyjnej, to nie istnieje możliwość wniesienia od niej odwołania, a tym samym, nie rozpoczyna biegu żaden termin. Skutkuje to niemożnością jego uchybienia. Z tego względu nie może on zostać przywrócony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienione postanowienie M. M., zarzucając naruszenie art. 58 § 1 k.p.a., wniósł o jego uchylenie. Podniósł, iż organ błędnie przyjął, że akt, od którego wniesiono odwołanie, nie stanowi decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego, skarżący podniósł, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych i poglądami doktryny, odmowa dokonania czynności materialno-technicznej powinna być dokonana w drodze decyzji, albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Czynność przyznania stypendium za miesiąc grudzień jest w ocenie skarżącego czynnością materialno-techniczną. Z tego względu odmowa przyznania stypendium następuje w drodze decyzji administracyjnej. Skarżący podał, że pismo (nazwane przez stronę decyzją) z dnia [...] marca 2011 r. doręczone zostało w dniu 31 marca 2011 r., a zatem odwołanie powinien wnieść najpóźniej w dniu 15 kwietnia 2011 r. Uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, bowiem organ nie pouczył skarżącego o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania. Skarżący podkreślił, że w dniu 9 lipca 2011 r. uzyskał informację, że WSA w Warszawie uznał, że sprawę odmowy przyznania stypendium rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej. Z tego względu, wystąpił do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Organ wskazał, że przyznanie lub odmowa przyznania stypendium stanowi czynność materialno-techniczną. Podkreślił, że czynność materialno-technicza nie podlega zaskarżeniu w drodze odwołania, nie może być także przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W związku z tym, że M. M. wniósł odwołanie od pisma informacyjnego, a nie od decyzji administracyjnej, to nie istnieje możliwość wniesienia odwołania, a tym samym nie rozpoczyna biegu żaden termin, co skutkuje niemożnością jego uchybienia. W przypadku braku uchybienia terminu nie może on zostać przywrócony. W piśmie procesowym z dnia 7 września 2011 r. skarżący podał, że w wyrokach z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 951/11 i z dnia 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 959/11 WSA w Warszawie wskazał, iż ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie przewiduje wydania decyzji jedynie w sytuacji przyznania przedmiotowego stypendium. Ustawa nie reguluje natomiast formy odmowy przyznania świadczenia, a skoro tak, to należy wydać decyzję administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie rozważań wskazania wymaga, że przywrócenie terminu jest instytucją procesową, która ma na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla dokonania określonej czynności procesowej przez stronę. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Instytucja ta służy zatem usunięciu ujemnych następstw procesowych wynikających z niedokonania w odpowiednim czasie czynności przewidzianej prawem. W sprawie niniejszej brak było podstaw do przywrócenia terminu, albowiem – jak trafnie wskazał Minister Sprawiedliwości – skarżący żadnemu terminowi prawa procesowego nie uchybił. Sąd podziela pogląd organu, że pismo Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia [...] marca 2011 r. odmawiające przyznania stypendium nie stanowi decyzji administracyjnej. Z tego też względu, prawidłowo organ wskazał, że od pisma tego nie przysługuje prawo wniesienia odwołania. Brak jest zaś możliwości przywrócenia terminu, któremu nie uchybiono. Z tego względu za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi naruszenia przez organ art. 58 § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu błędnego przyjęcia, w ocenie skarżącego, iż pismo Dyrektora KSSiP z dnia [...] marca 2011 r. nie stanowi decyzji administracyjnej, w pierwszej kolejności przytoczyć należy treść przepisu art. 42 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Zgodnie z tym przepisem, aplikant aplikacji ogólnej, który ubiega się o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej, zachowuje prawo do pobierania przysługującego mu stypendium do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym zakończył aplikację ogólną. W tym miejscu przypomnienia wymaga, iż powołany przepis stanowił już podstawę rozstrzygnięcia podjętego przez Dyrektora KSSiP w sprawie skarżącego, w formie decyzji administracyjnej (z dnia [...] grudnia 2010 r.). Minister Sprawiedliwości rozpatrując odwołanie od tej decyzji, uchylił ją i umorzył postępowanie pierwszej instancji (decyzja z dnia [...] marca 2011 r.), wskazując, iż brak było w niniejszej sprawie podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej. Minister podkreślił wówczas, że przepisy prawa nie przewidują możliwości wydania decyzji odmawiającej przyznania stypendium za miesiąc następujący po miesiącu, w którym aplikant zakończył aplikację ogólną, tak jak nie przewidują obowiązku wydania decyzji o przyznaniu stypendium. Decyzja ta stała się prawomocna. W świetle powyższego, w sprawie niniejszej Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nie mógł wydać i nie wydał w dniu [...] marca 2011 r. decyzji administracyjnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednoznacznie wskazano, że norma zawarta w przepisie art. 42 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, kształtuje uprawnienie strony z mocy prawa. Norma tego rodzaju nie wymaga zatem autorytatywnej konkretyzacji przez właściwy organ administracji publicznej (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2075/11 www.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy – tak jak w tym przypadku – wszystkie elementy stosunku materialnoprawnego, tj. podmiot uprawnienia i treść tego uprawnienia wynikają wprost z normy prawa, brak jest podstaw do zastosowania domniemania załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił jednocześnie w powołanym wyroku, że przepis art. 42 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, "regulując z mocy prawa prawo do pobierania stypendium, nie daje podstaw prawnych do odmowy przyznania stypendium za miesiąc następny po miesiącu, w której aplikant aplikacji ogólnej zakończył aplikację ogólną i złożył wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej". Z uwagi na to, że pismo z dnia [...] marca 2011 r. nie stanowi decyzji administracyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Minister Sprawiedliwości prawidłowo odmówił przywrócenia terminu, któremu nie uchybiono. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).