II SA/Wa 1970/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Andrzej Góraj, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. G. – redaktora naczelnego dziennika "[...]" na niewykonanie przez Zarząd Główny Polskiego Związku Łowieckiego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1096/12 postanawia: - odrzucić skargę - Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. P. G. - redaktor naczelny dziennika "[...]" (dalej również jako skarżący) złożył za pośrednictwem Zarządu Głównego Polskiego Związku [...] skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1096/12. Skarżący, na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "P.p.s.a." wniósł o: - wymierzenie Zarządowi Głównemu Polskiego Związku [...] grzywny z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1096/12 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3126/12, - zasądzenie odsetek ustawowych od zasądzonej ww. wyrokiem WSA w Warszawie kwoty 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania za okres od dnia otrzymania ww. wyroku NSA do dnia zapłaty. Wymienionym wyżej wyrokiem z dnia 5 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę P. G. - redaktora naczelnego dziennika "[...]" na odmowę udzielenia informacji prasowej przez Zarząd Główny Polskiego Związku [...] oraz zasądził koszty postępowania sądowego w kwocie 200 zł. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że P. G., wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2012 r., zwrócił się do Zarządu Głównego [...] z prośbą o udzielenie informacji, poprzez udostępnienie protokołów Kapituły Odznaczeń [...] z posiedzeń w dniach [...] i [...] października 2011 r. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. rzecznik prasowy [...] odmówił udzielenia informacji prasowej, podnosząc, iż wniosek złożony przez P. G. był niewystarczająco precyzyjny, co uniemożliwiło jego uwzględnienie. Sąd, rozpoznając wniesioną skargę, uznał, iż odmowa udzielenia informacji przez [...] była błędna. Wskazał, iż art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.), zobowiązuje określony w tym przepisie podmiot do informowania o swojej działalności. Działalność ta jest pojęciem szerokim, odnoszącym się do każdej sfery działań podmiotu, a zatem nie tylko do realizacji zadań ustawowych, czy statutowych, lecz i do spraw o charakterze organizacyjnym, w tym dotyczących spraw pracowniczych. Przyznawanie odznaczeń [...] należy do tak szeroko pojmowanej działalności [...], a zatem żądana informacja podlega udostępnieniu w świetle postanowień art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe. Sąd wskazał nadto, iż skarżona odmowa nie zawiera jakiegokolwiek wyjaśnienia przyczyn, z powołaniem się na tajemnicę prawnie chronioną lub naruszenie prawa do prywatności, z powodu których nie udostępniono wnioskodawcy protokołów Kapituły Odznaczeń [...]. Sąd podkreślił sformalizowany charakter odmowy udzielenia informacji prasowej, która powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy (art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe). Zdaniem Sądu, zaskarżona odmowa nie spełniała wymogów stawianych przez ustawodawcę w powołanym przepisie, gdyż nie powołuje się ona na którąkolwiek z ustawowych przesłanek negatywnych (tajemnicę państwową, służbową, inną prawem chronioną lub prawo do prywatności), a tylko te przesłanki mogły stanowić o ograniczeniu prasie dostępu do informacji. W świetle powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona odmowa została wydana z naruszeniem art. 4 ust. 1 i 3 ustawy Prawo prasowe, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i skutkowało uchyleniem zaskarżonego aktu na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. To z kolei powoduje konieczność ponownego rozpoznania wniosku redaktora naczelnego dziennika "[...]" przez jego adresata - Polski Związek [...] i udzielenia żądanej informacji w takim zakresie, w jakim nie ogranicza jej przepis art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Zarząd Główny Polskiego Związku [...] domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarga kasacyjna oparta została o podstawę wskazaną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., a zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 35 § 2 P.p.s.a., poprzez dopuszczenie do postępowania pełnomocnika, który nie może być pełnomocnikiem strony, co stanowić miałoby podstawę stwierdzenia nieważności w trybie art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił jako pełnomocnika strony skarżącej S. P., który podawał się za dziennikarza dziennika "[...]". W ocenie [...] osoba ta nie mogła być uznana za pracownika skarżącego pisma, bowiem nie łączy go z nim stosunek pracy, a przepisy nie przewidują możliwości uznania za pracownika osoby związanej z danym podmiotem stosunkiem zlecenia. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3126/12 oddalił skargę kasacyjną uznając podniesione w niej zarzuty za nieusprawiedliwione. Zaskarżając niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1096/12 skarżący wskazał, że pomimo upływu 8 miesięcy od daty jego uprawomocnienia organ nie rozpoznał ponownie wniosku z dnia [...] kwietnia 2012 r. W związku z powyższym pismem z dnia [...] lipca 2013 r. skarżący zwrócił się do [...] z żądaniem wykonania tego wyroku. Polski Związek [...] nie udzielił jednak odpowiedzi, nie rozpatrzył ponownie ww. wniosku skarżącego, ani nie zwrócił zasądzonych kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Zarząd Główny Polskiego Związku [...] wniósł o odrzucenie skargi, zaś w przypadku braku podstaw do odrzucenia, o oddalenie skargi jako bezzasadnej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżący otrzymał wnioskowane protokoły, o czym może świadczyć opublikowanie ich na stronie internetowej dziennika "[...]". Nadto stwierdził, że wniosek o nałożenie grzywny należy uznać za przedwczesny, gdyż nie został poprzedzony pisemnym wezwaniem organu do wykonania wyroku. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 10 marca 2013 r., czy organ otrzymał - wysłane emailem w dniu [...] lipca 2013 r. - wezwanie skarżącego do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1096/12, organ pismem z dnia [...] marca 2013 r. poinformował, że nie otrzymał od skarżącego żadnego pisemnego wezwania, o którym mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., do wykonania ww. wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (§ 3). Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (§ 6). Istotą skargi wniesionej we wskazanym wyżej trybie jest wymierzenie sankcji za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. W postępowaniu wywołanym taką skargą sąd powinien przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu i dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też ta bezczynność jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Ustalenia te powinny zostać dokonane na podstawie akt administracyjnych z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wniesienia skargi o wymierzenie grzywny. Jednakże możliwość poddania skargi merytorycznej ocenie sądu musi być każdorazowo poprzedzona jej kontrolą formalnoprawną. Wyłącznie bowiem skarga spełniająca ustawowe wymogi formalne może być uznana za dopuszczalną. Z przepisu art. 154 § 1 P.p.s.a. wynika, że jedynym warunkiem dopuszczalności wniesienia uregulowanej w nim skargi jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy (v. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, 2011, s. 549, nb 5; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, publ.: LEX nr 1248469). Wezwanie to stanowi przesłankę zaskarżenia, której niedochowanie przez skarżącego powoduje odrzucenie skargi bez możliwości jej konwalidacji. Oznacza to, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., jeżeli strona nie wezwie organu do wykonania orzeczenia sądu lub załatwienia sprawy. Dopiero niewykonanie wyroku lub niezałatwienie sprawy po wezwaniu otwiera drogę do wniesienia skargi i badania, czy zachodzi przesłanka do ukarania grzywną (v. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt I OSK 1920/13, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że wezwanie do wykonania wyroku ma służyć zdyscyplinowaniu organu i może nieść dla niego negatywne konsekwencje w postaci wymierzenia grzywny przez Sąd. Z tego powodu, jakkolwiek przepis art. 154 § 1 P.p.s.a. nie określa trybu jego wnoszenia, wezwanie organu do wykonania wyroku powinno mieć charakter bezsporny (v. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1949/13, publ.: LEX nr 1364257). Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wezwanie do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1096/12, skarżący wysłał pocztą elektroniczną w formie załącznika do emaila wysłanego do Zarządu Głównego Polskiego Związku [...] w dniu [...] lipca 2013 r. Jak wskazano już w części sprawozdawczej uzasadnienia, organ pismem z dnia [...] marca 2014 r. wyjaśnił, że nie otrzymał od skarżącego żadnego pisemnego wezwania, o którym mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., do wykonania ww. wyroku. Stwierdził, iż pierwszym pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku była skarga datowana na 30 sierpnia 2013 r., w wyniku której organ przesłał wnioskowane protokoły. Dodatkowo, na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r., pełnomocnik organu wyjaśnił, że z uwagi na wymianę systemu informatycznego nie można ustalić, czy email datowany na [...] lipca 2013 r. został przez organ odebrany. Nadto zaznaczył, że dotychczas w toku postępowania skarżący wysyłając do organu pisma drogą elektroniczną wysyłał je również w sposób tradycyjny, tj. za pośrednictwem Poczty Polskiej. Dotyczy to m.in. wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nie kwestionując, co do zasady, możliwości wezwania organu do wykonania wyroku w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. za pośrednictwem poczty elektronicznej, Sąd zauważa, że to na skarżącym, który winien dochować należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, ciąży obowiązek wykazania w sposób niebudzący wątpliwości, że takie wezwanie zostało do organu wniesione. W sprawie niniejszej skarżący tego obowiązku nie dopełnił, nie złożył bowiem do akt sprawy dowodu doręczenia organowi przedmiotowego wezwania (potwierdzenia odebrania przez organ emaila z dnia [...] lipca 2013 r. wraz z ww. załącznikiem). W aktach sprawy znajduje się wyłącznie rzeczony email oraz pismo z dnia [...] lipca 2013 r. stanowiące jego załącznik. Powyższe - jak stwierdził sam skarżący w piśmie z dnia 15 stycznia 2014 r. - stanowi wyłącznie potwierdzenie wysłania "przez email" wezwania do wykonania wyroku, nie zaś potwierdzenie jego odebrania (odczytania) przez organ. W tym stanie rzeczy, mając również na względzie złożone na rozprawie wyjaśnienia pełnomocnika organu odnośnie wymiany systemu informatycznego, brak jest w ocenie Sądu podstaw do przyjęcia, że wezwanie do wykonania wyroku zostało przez skarżącego skutecznie wniesione do organu, a tym samym, że warunki formalne do wniesienia skargi zostały zachowane. Oceny tej nie może zmienić argumentacja skarżącego zawarta w piśmie z dnia 15 stycznia 2014 r., że organ "wiedział o wzywaniu go do wykonania wyroku po otrzymaniu skargi w niniejszej sprawie". Z przepisu art. 154 § 1 P.p.s.a. wprost wynika, że złożenie skargi musi być poprzedzone wezwaniem do wykonania wyroku. Brak uprzedniego pisemnego wezwania właściwego organu do wykonania wyroku czyni skargę niedopuszczalną. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.