II SA/Wa 1990/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Adam Lipiński (spr.), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2017 r. sprawy ze skargi E. B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zakwalifikowanie do wynajęcia lokalu mieszkalnego i nieumieszczenia na liście osób oczekujących na najem – stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały – Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. odmówił wyrażenia zgody na zakwalifikowanie E. B. do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu. W podstawie prawnej uchwały organ wskazał na przepisy § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik Nr 17 do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 420), § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485, ze zm.), § 4 w zw. z § 22 ust 5 oraz § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937, ze zm.). W uzasadnieniu uchwały organ ustalił, że E. B. jest zameldowana w lokalu przy ul. [...], który wynajmuje od 2009 roku. Lokal składa się z pokoju o powierzchni 16,15m. (powierzchnia całkowita wynosi 19,17m2). Zainteresowana w przedmiotowym lokalu zamieszkuje sama. Sąd Rejonowy [...] w listopadzie 2007 roku nakazał zainteresowanej wraz z mężem i rodziną opróżnić lokal nr [...] przy ul. [...] o powierzchni 106,54m2. Jednocześnie sąd przyznał eksmitowanym prawo do otrzymania lokalu socjalnego. E. B. w dniu [...] lipca 2010 roku w Urzędzie W. dla Dzielnicy [...] zrzekła się uprawnienia do lokalu socjalnego przyznanego ww. wyrokiem. Dnia [...] maja 2016 roku umowa najmu lokalu (przy ul. [...]) została rozwiązana, bowiem E. B. nie przyjęła podwyżki czynszu. Dochód zainteresowanej wynosi 966,86 zł. miesięcznie. Komisja Mieszkaniowa sprawę zaopiniowała negatywnie. E. B. pismem z dnia [...] września 2016 r. wezwała organ do zmiany stanowiska, jednakże pismem z dnia [...] września 2016 r. Zastępca Burmistrz Dzielnicy [...] odmówił zmiany uchwały i stwierdził, iż została podjęta bez naruszenia prawa. W tym stanie sprawy E. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wyżej opisaną uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2016 r., twierdząc, iż uchwała ta nie powinna ostać się w obrocie prawnym. W skardze E. B. podniosła, iż w niniejszej spawie powinny zostać zastosowane przepisy § 5 ust. 2 pkt 3) uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, albowiem skarżąca ma orzeczony [...] stopień niepełnosprawności. Wskazała, iż lokal przy ul. [...] ma 19 m2 powierzchni. Jest to jeden pokój z WC. Sama wydzieliła łazienkę i przedpokój. Nie ma kuchni. Mieszkanie jest bardzo zagrzybione i nie jest ogrzewane. Zamieszkiwanie w takich warunkach wpływa na pogorszenie stanu zdrowia skarżącej, która cierpię na [...], a pleśń negatywnie wpływa na tę chorobę. Skarżąca utrzymuję się z wynagrodzenia w wysokości 1.350 zł. i nie stać jej na wynajęcie czegokolwiek innego - bo nawet za wynajęcie pokoju w W. ceny sięgają od ok. 500 do 800 zł. a może i więcej. Ma orzeczony [...] stopień niepełnosprawności, głównie z powodu wady wzroku. Do 2005 roku pracowała jako [...], jednak jej wzrok stale się pogarszał i lekarz nie wydał zgody aby dłużej pracowała na takim stanowisku. Obecnie pracuje jako pracownik fizyczny (sprząta), chociaż przy wadzie wzroku wysiłek fizyczny też nie jest wskazany. Ma 57 lat, nie jest w stanie znaleźć lepiej płatnej pracy a co za tym idzie wynająć innego mieszkania. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie i obciążenie skarżącej kosztami zastępstwa prawnego. Organ podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Podkreślił brak zaistnienia okoliczności wskazanych w § 4 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (kryterium metrażowe) oraz podkreślił, istotny w ocenie organu, fakt zrzeczenia się przez skarżącą uprawnienia do lokalu socjalnego, wynikającego z wyroku eksmisyjnego i zabezpieczenia swoich potrzeb samodzielnie poprzez wynajem lokalu przy ul. [...] a przedtem w okresie od lutego 2008 r. do grudnia 2009 r. lokalu w G. Zdaniem Prezydent W. stan lokalu przy ul. [...] to problem wynajmującego, jakkolwiek w ocenie organu lokal ten nadaje się do zamieszkania, co wynika ze zdjęć dołączonych do skargi. Organ przyznał okoliczność braku tytułu prawnego do lokalu przy ul. [...], wynikający z odmowy przez skarżącą zawarcia nowej umowy ze znacznie wyższym czynszem. Organ przyznał legitymowanie się przez skarżąca [...] stopniem niepełnosprawności, który nie wyklucza zatrudnienia. Skarżąca w piśmie procesowy z dnia 14 grudnia 2016 r. podtrzymała żądania skargi i wyjaśniła, iż eksmisja była następstwem nieregulowania opłat za poprzednio zajmowany lokal. W poprzednim miejscu zamieszkania mieszkało 7 osób, ale tylko skarżąca wnosiła opłaty i tylko ona pracowała. Nie robili tego inni dorośli członkowie rodziny: były mąż, córka męża, nasza dorosła córka (założyła już wtedy swoją rodzinę), ani jej partner. Nikt poza skarżącą nie poczuwał się do obowiązku płacenia. Obecnie jedynie skarżąca spłaca powyższe zadłużenie. Sytuacja rodzinna spowodowała, iż skarżąca zdecydowała się zamieszkać sama. W 2005 r. s straciła pracę [...], ze względu na stale pogłębiającą się wadę wzroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4, art. 20 ust. 1i art. 21 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy i gospodarować nimi. Realizacją tego uprawnienia jest uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Jak wynika z treści uchwały NSA podjętej w składzie 7 sędziów z dnia 21 lipca 2008 r. w sprawie I OSP 4/08 uchwała zarządu dzielnicy m. st. Warszawy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe powoduje, iż dla zachowania prawa do wniesienia skargi niezbędne jest wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa w terminie wskazanym w art. art. 52 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obowiązek ten został przez skarżącą dochowany. Jak wynika z bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych sprawy odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu nie są sprawami cywilnymi ale administracyjnymi (porównaj wyrok NSA z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt I OSK 866/11; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 908/11; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 649/11; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 9/10). Skarżąca, wnosząc niniejszą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, realizuje swoje prawa do kontroli aktu o którym mowa art. 3 § 2 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych też przyczyn niniejsza skarga wymaga merytorycznego rozpatrzenia. Sądy administracyjne rozpatrując sprawy poddane ich kognicji, kierując się zasadą legalizmu, co wprost wynika z treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Drugą istotną zasadą kontroli, sprawowaną przez sądy administracyjne, jest badanie, poddanych jego kognicji rozstrzygnięć, w oparciu o stan fatyczny sprawy, istniejący w dacie wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia. Zarząd Dzielnicy [...] podejmując zaskarżoną uchwałę naruszył w sposób oczywisty przepisy § 22 ust. 2 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, poprzez brak wnikliwego rozpatrzenia niniejszej sprawy. W niniejszej sprawie, na dzień wydania zaskarżonej uchwały z dnia [...] lipca 2016 r. oczywistym było, iż skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...], a zatem nie posiadała żadnego tytułu do zamieszkania ani w tym ani w innym lokalu. Powyższa okoliczność powinna stanowić dla organu punkt wyjścia dla dalszych rozważań, w szczególności czy skarżąca kwalifikuje się do objęcia jej szczególnymi uprawnieniami wynikającymi z jej niepełnosprawności, jakie posiada skarżąca możliwości załatwienia w swoim zakresie potrzeb mieszkaniowych, czy z tytułu posiadanych zarobków i możliwości pracy (ograniczonych chorobą) skarżąca kwalifikuje się do objęcia jej przepisami uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Zamiast badać powyższe zagadnienia, organ skupił się wyłącznie na okoliczności, iż wcześniej, to jest w dniu 2 lipca 2010 r. skarżąca zrzekła się uprawnienia do lokalu socjalnego przyznanego wyrokiem eksmisyjnym. Tymczasem okoliczność ta nie może mieć już żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. Skarżąca w 2009 r. wynajęła, na mocy prywatnej umowy najmu, lokal o powierzchni całkowitej 19,17m2 przy ul. [...] i w chwili składania przedmiotowego wniosku, inicjującego niniejszą sprawę, nie posiadała już tytułu prawnego do tego lokalu, z powodu niemożności przedłużenia na dalszy okres umowy najmu, z uwagi na znaczną podwyżkę czynszu, przerastającą jak twierdzi jej możliwości finansowe. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały prawidłowo stwierdza, iż skarżąca nie legitymuje się prawem do lokalu przy ulicy [...], jednakże okoliczności tej nie analizuje ani w aspekcie bezdomności, ani w aspekcie dochodów skarżącej w kontekście możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącej na wolnym rynku mieszkaniowych. Brak także zbadania przez organ stanu techniczno-sanitarnego przedmiotowego lokalu (skarżąca wskazuje na zagrzybienie i brak ogrzewania) - jakkolwiek wobec braku tytułu prawnego do jego zajmowania przez skarżącą, jest to kwestia drugorzędną. Jednakże zawarte w odpowiedzi na skargę stwierdzenie, iż ze zdjęć wynika, iż lokal nadaje się do zamieszkania, nie stanowi właściwego wyjaśnienia przez organ tego aspektu sprawy. W podstawie prawnej uchwały organ wskazał § 4 w zw. z § 22 ust. 5 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Natomiast w uzasadnieniu tej uchwały brak jest jakiegokolwiek odniesienia do tych przepisów. Nie wiadomo dlaczego zastosowano przepis § 22 ust. 5. Wadę tę próbuje częściowo usunąć odpowiedź na skargę, poprzez wskazanie, iż lokal przy ul. [...] zapewnia o wiele wyższy normatyw metrażowy niż przewidziany w § 4 uchwały Rady m.st. Warszawy, jednakże ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie podlega odpowiedź na skargę ale zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2016 r. i zawarta w jej uzasadnieniu argumentacja. Prawo do mieszkania stanowi jeden z podstawowych elementów egzystencji człowieka. Twierdzenie to jest oczywiste. Dlatego też każdy element, który w jakiejś materii decyduje o tym prawie, powinien zostać w sposób wnikliwy i wszechstronny zbadany przez organ. Zasada ta jest szczególnie istotna gdy organ rozstrzyga na niekorzyść obywatela, pozbawiając go jakiegoś uprawnienia ze sfery mieszkalnictwa, jak to ma miejsce w niniejsze w niniejszej sprawie. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają w niniejszej sprawie bezpośredniego zastosowania. Jednakże nie zwalnia to Zarządu Dzielnicy [...] od wszechstronnego i wnikliwego wyjaśnienie sprawy i wskazania czytelnych motywów podjęcia uchwały w sprawie mieszkaniowej. Wyjaśnić także należy Prezydentowi W., iż zawarte w odpowiedzi na skargę żądanie - obciążenia skarżącej kosztami zastępstwa prawnego - (niezależnie od wyniku niniejszej sprawy) pozbawione jest jakiejkolwiek podstawy prawnej. Dotknięta wyżej stwierdzonymi wadami zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] ostać się nie może. Zarząd Dzielnicy [...] ponownie rozpatrując niniejszą sprawę dokona dokładnego jej zbadania i rozpatrzy ją zgodnie z odpowiadającymi jej materii przepisami prawa miejscowego oraz wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 132, art. 147 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.