II SA/Wa 2026/18
WyrokWSA w Warszawie2019-07-31
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Łukasz Krzycki, Konrad Łukaszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej z powodu nieotrzymania propozycji dalszej służby lub zatrudnienia, organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej zwolnienie ze służby?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej zwolnienie funkcjonariusza ze służby, nawet w przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego z powodu nieotrzymania propozycji dalszej służby lub zatrudnienia. Brak takiej decyzji pozbawia funkcjonariusza prawa do kontroli sądowej i narusza konstytucyjne zasady państwa prawnego, równości i prawa do sądu.Stan faktyczny
Skarżący, W. R., wezwał Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwolnienia ze Służby Celno-Skarbowej, argumentując, że jego stosunek służbowy powinien być zakończony decyzją administracyjną, a nie wygasnąć z mocy prawa z powodu nieotrzymania propozycji dalszej służby. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że w przypadku nieotrzymania propozycji pracy/służby stosunek służbowy wygasł, a przepisy nie przewidują konieczności wydania decyzji administracyjnej. Skarżący wniósł skargę, domagając się uchylenia postanowień i zobowiązania organu do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 lipca 2019 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia [...] czerwca 2018 roku.
Postępowanie w sprawie zostało zainicjowane pismem z dnia [...] maja 2018 r. którym W. R. wezwał Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] do wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwolnienia ze Służby Celno-Skarbowej. Wnioskodawca wskazał, że nie otrzymał ani propozycji pracy ani służby w KAS. Uważa, że takie potraktowanie jego osoby było krzywdzące, gdyż powinien otrzymać propozycję służby. Skarżący podniósł, że zgodnie z orzecznictwem NSA propozycja pracy nie stanowiła ani decyzji administracyjnej, ani tzw. innego aktu lub czynności administracyjnej z art. 3 § 2 p.p.s.a. i nie rodziła bezpośrednich skutków prawnych. Skutki te rodzić miała decyzja następująca po niej, tj. przyjęcie lub odrzucenie tejże propozycji. A skutek ten to zwolnienie ze służby (postanowienia NSA z dnia 13.04.2018 r. sygn. akt I OSK 276/18 i I OSK 313/18 oraz z dnia 11.04.2018 r. sygn. akt 243/18). Skarżący wskazał, że otrzymał mianowanie do służby i podstawa prawna jego stosunku służbowego ma charakter administracyjno-prawny, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza. W konsekwencji powyższej okoliczności zarówno akt mianowania do służby, jak i akt zwalniający ze służby należą do kategorii decyzji administracyjnej. Skarżący odwołał się do wyroku NSA z dnia 3 stycznia 2014 r. oraz z dnia 14 stycznia 2014 r., w którym sąd zajął stanowisko na tle poprzednio obowiązującej ustawy, że w procesie transformacji Służby Celnej każdy funkcjonariusz powinien otrzymać indywidualną decyzję administracyjną określającą miejsce pełnienia służby, stopień oraz uposażenie. Wyraźnie też wskazał, że w stosunku do funkcjonariuszy celnych nie obowiązują żadne mechanizmy prawne tzw. wypowiedzenia zmieniającego określonego w kodeksie pracy. W związku z tym również rozwiązanie stosunku służbowego powinno następować w drodze decyzji administracyjnej. Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o wydanie decyzji zwalniającej ze służby. Skarżący wyjaśnił jednocześnie, iż nie jest jego intencją zwolnienie ze służby samo w sobie a realizacja przepisów prawa i umożliwienie mu poddania kontroli działań prawnych Dyrektora KAS prowadzących do faktycznego zwolnienia Skarżącego ze służby z zastrzeżeniem, że Skarżący kwestionuje to zwolnienie w całości.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwolnienia ze służby wskazując, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie ww. postępowania. Skarżący nie otrzymał propozycji pracy/służby w Izbie Administracji Skarbowej w [...], w związku z czym, w ocenie organu, jego dotychczasowy stosunek służbowy wygasł z dniem [...] sierpnia 2017r. Organ pierwszej instancji wskazał, że w przypadku nie przedstawienia propozycji pracy/służby przepisy ustawy wprowadzającej ustawę o KAS nie przewidują konieczności wydania decyzji administracyjnej podlegającej kontroli instancyjnej, od której przysługiwałoby prawo złożenia skargi do sądu administracyjnego.
Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że nie zgadza się z tym, w jaki sposób został potraktowany i chce aby decyzje organów KAS zostały poddane stosownej kontroli sądowej.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu podkreślił, ze zgodnie z przepisem art. 61a § 1 KPA, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 KPA (wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazany przepis art. 61 a KPA w § 1 określa dwie przesłanki, które powodują, iż postępowanie w danej sprawie nie może być wszczęte. Po pierwsze, podmiot wnoszący żądanie wszczęcia postępowania nie jest stroną, po drugie zaś, jeżeli "z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że do "innych uzasadnionych przyczyn" zaliczyć można sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyr. NSA z 4.3.2016 r., II FSK 137/14, Legalis; wyr. WSA w Warszawie z 29.3.2012 r., VIII SA/Wa 1127/11, Legalis).
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie organu odwoławczego zachodzi inna uzasadniona przyczyna, tj. brak jest materialnoprawnej podstawy rozpatrzenia żądania Skarżącego w trybie administracyjnym. Żaden bowiem przepis prawa materialnego nie wskazuje, że w zakresie żądanym przez stronę, organ administracji publicznej rozstrzyga władczo w drodze decyzji administracyjnej, a także nie wskazuje władczej formy działania organu w sposób pośredni.
Podkreślono, ze skarżący nie otrzymał propozycji zatrudnienia/służby w Izbie Administracji Skarbowej w [...] więc jego stosunek służby wygasł. W zaistniałej sytuacji brak jest zatem podstaw prawnych do wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania rozstrzygnięcia administracyjnego w tym zakresie z uwagi na to, że nie zaszły przesłanki do zwolnienia Skarżącego ze służby. Zauważono też, że wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego jest możliwe jedynie w sytuacji określonej i wyraźnie uregulowanej przez ustawodawcę.
Podkreślono też, że nie można domniemywać formy decyzji administracyjnej do załatwienia sprawy, jeśli ustawodawca wyraźnie nie wskazał, iż dana kwestia winna być rozstrzygana w takim trybie. Z konstytucyjnej zasady działania organów administracji publicznej "na podstawie i w granicach prawa" (art. 7 Konstytucji RP) i zasady ogólnej ustanowionej w art. 6 k.p.a. wynika zaś jednoznacznie, że nie można domniemywać władczej i jednostronnej formy działania jaką jest decyzja administracyjna. Podstawę prawną do wydania decyzji należy wyprowadzić z powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski k.p.a. Komentarz, 9 wyd., Warszawa 2008, art. 1 Nb 18 s. 14-15 oraz 104, Nb 3, s. 473). To właśnie przywołane zasady nie pozwalają w sytuacji "milczenia ustawodawcy" w kwestii prawnej formy działania na przyjęcie, że ewentualne rozstrzygnięcie organu winno przybierać postać decyzji administracyjnej. Zasada legalności nie pozwala bowiem domniemywać prawnej formy działania organu.
W. R. wywiódł do tut. Sądu skargę na powyższe postanowienie zarzucając organowi :
1) obrazę art.138 ust.1 pkt.1 KPA w zw. z art.144 KPA i art.61a KPA
2) obrazę przepisu art. 2, 7, 32 ust. 1 oraz art. 60 i art. 78 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez fakt nierównego traktowania wyrażający się w tym. iż wbrew przytoczonym przepisom DlAS odmawia wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celno-Skarbowej powołując się na brak możliwości wydania w tej sprawie decyzji administracyjnej (choć to jego obowiązek prawny) i tym samym pozbawienie strony prawa do jakiejkolwiek kontroli prawnej - dyskryminację skarżącego.
Skarżący wniósł o to. aby Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obydwa wydane w sprawie postanowienia i zobowiązał ww. organ do niezwłocznego wydania decyzji administracyjnej o zwolnieniu z służby
W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, iż zaczęła pełnić służbę w Służbie Celnej w dniu [...] stycznia 1992r. r. Dalej skarżący przedstawił przebieg swej służby.
Podkreślono także , że w sytuacji zwolnienia z służby standardem prawnym jest decyzja o zwolnieniu z służby, której istotą jest to, że jest zaskarżalna i podlega kontroli administracyjnej oraz (w razie potrzeby sądowej). Wydania takiej decyzji własne się domaga celem kontroli zasadności i zgodności z prawem zwolnienia z służby.
Powołano też w skardze orzecznictwo NSA dotyczące spornych kwestii. Skarżący zwrócił w szczególności uwagę na to, że w orzecznictwie NSA wskazuje się, że w przypadku gdy uprawnienia strony nie powstają bezpośrednio z mocy prawa, lecz w wyniku konkretyzacji normy prawnej, organ administracyjny - o ile nie jest przewidziana inna forma jego działania - obowiązany jest dokonać tej konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 1984 r.. SA/Wr 430/84 OSPiKA 1986 z. 9-10 poz. 176). W związku z tym, skoro skutek prawny ma wywoływać decyzja co do złożonej propozycji pracy, to efektem tego stanowiska powinna być decyzja administracyjna o zwolnieniu z służby. Taka sytuacja dałaby stronie szansę realizacji konstytucyjnych uprawnień - prawa do sądu, prawa do równego dostępu do służby publicznej.
Przytoczono też wyrok z 20 kwietnia 2004 roku Trybunału Konstytucyjnego w którym wprost stwierdzono, że : "uważa za celowe stwierdzenie, że szczególne gwarancje stabilności stosunku służbowego funkcjonariuszy; idące znacznie dalej aniżeli reguły stabilizacji stosunku pracy(...). Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż wynika to z faktu iż wynika to z treści art. 60 Konstytucji albowiem "tylko prawo formułujące w sposób precyzyjnie określony warunki ubiegania się o przyjęcie do służby, a przede wszystkim warunki jej pełnienia, pozwala ocenić, czy obywatele mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach". Trybunał wskazał tez w tym orzeczeniu, iż wskazane gwarancje pełnej przejrzystości i określoności warunków ubiegania się o przyjęcie do służby (jak i zwolnienia z niej) dają ochronę indywidualnym prawom funkcjonariusza i chronią go przed arbitralnymi decyzjami przełożonych oraz stanowią gwarancję politycznej neutralności i stabilności danej formacji mundurowej w której funkcjonariusz służy. Jak wskazał Trybunał takie prawo jest czynnikiem ograniczającym instrumentalne wykorzystywanie prawa do celów politycznych większości parlamentarnej.
Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał też. iż funkcjonariusze służb mundurowych dla pełnej i fachowej realizacji ich zadań powinni pozostawać neutralnie politycznymi fachowcami i powinni pozostawać poza wszelkim wpływem polityków . Temu mają właśnie służyć obiektywne przesłanki przyjęcia do służb (i odpowiednio również zwalniania z nich).
W literaturze wskazano też wprost, że ustawodawca nie może pozbawiać prawa do sądu funkcjonariuszy czy urzędników w toku przekształceń kadrowych albowiem taka regulacja pozbawia funkcjonariusza prawa do sądu. prawa do obrony swoich racji, a przyjmuje się powszechnie iż ustawa nie może zamykać nikomu drogi do sądowego dochodzenia swoich praw. bo jest to niezgodne z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji
Zgodnie z art. 7 Konstytucji organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Przepis ten jest adresowany do organów władzy publicznej i jego znaczenie jest wyrażone literalnie wprost w treści tego przepisu - organy mogą podejmować działanie tylko wówczas gdy pozwala im na to określony przepis praw:a i tylko w granicach określonych przez ten przepis, który pow inien mieć rangę ustawową
Zgodnie z art. 32 ust. 1 wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne Konstytucji RP.
Z konstytucyjnej zasady równości wynika wymóg podobnego traktowania (według jednakowej miary) wszystkich podmiotów prawa charakteryzujących się daną cechą istotną - relewantną (vide: por. wyrok z 11 lipca 2000 r., sygn. K. 30/99. .czy też wyrok z 18 stycznia 2000 r.,sygn. K. 17/99).
Powyższa definicja oznacza, że wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (wyrok TK z 5 listopada 1997 r. .sygn. K. 22/97) . W związku z tym - powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego - należy przyjąć, że odmienne uregulowanie sytuacji prawnej adresatów norm wyróżnionych ze względu na tę samą cechę istotną stanowi odstępstwo od zasady równości (por. orzeczenie z 9 marca 1988 r.. sygn. U 7/87. oraz wyroki z: 24 lutego 1999 r., sygn. SK 4/98.; 9 maja 2005 r.. sygn. SK 14/04). Nie respektowanie zasady równości oznacza w istocie dyskryminację.
W akceptowanej przez Trybunał Konstytucyjny doktrynie przyjmuje się że "dyskryminacją jest nieznajdujące podstawy w obowiązujących normach prawnych i upośledzające daną osobę traktowanie jej przez inne podmioty: odbieranie lub ograniczanie wolności uniemożliwianie lub utrudnianie korzystania z praw, wymaganie realizacji nieznanych prawu obowiązków" (P. Winczorek. Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r.. Warszawa 2000. s. 51).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należało, iż powinno ono zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy zakończenie stosunku służby winno znaleźć odzwierciedlenie w stosownej decyzji administracyjnej.
Badając powyższą problematykę w pierwszym rzędzie podkreślenia wymagało to, że stosunek służby różni się znacznie od stosunku zatrudnienia na podstawie przepisów prawa pracy. Już samo mianowanie do służby, powoduje nawiązanie pomiędzy funkcjonariuszem a organem administracji państwowej stosunku administracyjno – prawnego a nie cywilno – prawnego. Mamy więc w efekcie do czynienia z dwoma odrębnymi reżimami prawnymi.
Nadto służby państwowe, co do zasady, powoływane są do prowadzenia działań w imieniu Państwa Polskiego (którego przedstawicielami są organy administracji państwowej). Z uwagi więc już choćby na wagę prac wykonywanych przez funkcjonariuszy służb, ich stosunek służbowy winna cechować stabilizacja, pewność i ochrona przed potencjalnymi zakusami pozamerytorycznego wpływania na jej tok. Nie wymaga zaś dowodu teza, iż funkcjonariusz będący wolnym od obaw o swój byt służbowy, w sposób bardziej obiektywny i dokładniejszy (a więc de facto w sposób lepszy), będzie wykonywał powierzone mu czynności. Taki zaś sposób pełnienia służby, przekłada się wprost zarówno na dobro samej służby, jak i dobro całego Państwa.
Zwrócić należy również uwagę na to, że jednym z elementów wpływających na zapewnienie funkcjonariuszom służb stabilizacji zawodowej, jest zasada, iż ich sytuacja służbowa kształtowana jest w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna kształtuje bowiem zarówno sytuację funkcjonariusza przyjmowanego do służby, funkcjonariusza awansowanego czy degradowanego, oraz funkcjonariusza kończącego służbę.
Dzięki rozstrzyganiu w/w materii w formie decyzji administracyjnych, zapewnia się funkcjonariuszom pełną jasność i czytelność przysługujących im uprawnień i ciążących na nich obowiązków. Poprzez to funkcjonariusze w mniejszym stopniu są narażeni na bezprawną lub pozamerytoryczną ingerencję w ich stosunek służbowy. Każda decyzja podlega bowiem kontroli zarówno w toku instancyjnym jak i w drodze skargi do Sądu administracyjnego. To zaś ogranicza możliwość arbitralnego wpływania na sytuację funkcjonariuszy.
Powyższe wnioski pozostają w zgodności z prezentowanymi już od lat poglądami Trybunału Konstytucyjnego, który m.in. w wyroku z dnia 20 kwietnia 2004r. wydanym w sprawie o sygn. akt K 45/02 w sposób jednoznaczny stwierdził, że stosunek służbowy funkcjonariuszy, objęty jest dalej idącymi gwarancjami trwałości, niż klasyczne reguły stabilizacji stosunku pracy i tym samym zwolnienie ze służby, powinno być w szczególności oparte na adekwatnych kryteriach merytorycznych, zabezpieczających przed ryzykiem nadmiernej swobody i uznaniowości ze strony podmiotu decydującego o zwolnieniu ze służby.
W tym miejscu wartym przywołania jest również przepis art.60 Konstytucji RP. w myśl którego obywatele polscy, korzystający z pełni praw publicznych, mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. Odnosząc się do w/przywołanej regulacji Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2014r. wydanym w sprawie o sygn. akt K 51/12 podkreślił, iż nie należy jej stosować wyłącznie do etapu naboru do służb publicznych, ale także do etapu zwalniania ze służby. Jednakowe zasady dostępu do służby publicznej oznaczają bowiem to, ze organ kształtujący lub przekształcający dotychczasowe stosunki prawne łączące funkcjonariusza z organem, nie może działać w sposób arbitralny.
Wyjaśniając omawianą problematykę zasadnym przywołania wydają się także poglądy Sądów administracyjnych np. pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wyrażony w wyroku z dnia 4 października 2017r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 897/17 w którym stwierdzono, iż norma art.169 ust.4 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (...) narusza konstytucyjną zasadę równości, słusznych oczekiwań i prawa do Sądu, poprzez zaniechanie ustawodawcy wprowadzenia mechanizmu ochrony prawnej dla tych osób, które nie otrzymają propozycji pełnienia służby a otrzymują propozycję zatrudnienia w Krajowej Administracji Skarbowej na podstawie umowy o pracę. Zauważono w tym orzeczeniu, iż nic nie usprawiedliwia różnicowania ochrony stosunku służbowego funkcjonariuszy w sposób niekorzystny dla tych, którym pełnienia służby nie zaproponowano. Brak jest bowiem ratio legis dla takiego odmiennego traktowania funkcjonariuszy.
Przy badaniu spornej tematyki kluczowym jest też przywołanie tez z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2019r. wydanego w sprawie o sygn. akt. I OSK 996/18., z którymi tut. Sąd w pełni się zgadza i traktuje je jak własne. Sąd kasacyjny podkreślił, że : "(...)w sytuacji, gdy funkcjonariuszowi nie zaproponowano pełnienia dalszej służby ani nie przedstawiono propozycji zatrudnienia, przyjąć trzeba, że istnieje obowiązek organu do wydania decyzji deklaratoryjnej, która stwierdzałaby zwolnienie funkcjonariusza ze służby. Podobnie rzecz się ma z funkcjonariuszem, który odmówił przyjęcia propozycji zatrudnienia albo służby. W tych sytuacjach bowiem można wywieść podstawę prawną do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby. Jak wynika z art. 170 ust. 1 Przepisów wprowadzających stosunki pracy osób zatrudnionych w jednostkach KAS, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2, 3 i 6 ustawy, o której mowa w art. 1, oraz stosunki służbowe osób pełniących służbę w jednostkach KAS, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 6 ustawy, o której mowa w art. 1, wygasają:
1) z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te w terminie do dnia 31 maja 2017 r., nie otrzymają pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby;
2) po upływie 3 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik albo funkcjonariusz złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, jednak nie później niż dnia 31 sierpnia 2017 r.
W myśl art. 170 ust. 3 w przypadku, o którym mowa w ust. 1, wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje się jak zwolnienie ze służby. Przepis ten zatem nie stanowi wprost o obowiązku organu do wydania w takim przypadku decyzji deklaratoryjnej, która stwierdzałaby zwolnienie funkcjonariusza ze służby z dniem 31 sierpnia 2017 r., to jednak taki obowiązek organu należy wywieść. Wynika to z art. 276 ust. 2 ustawy o KAS, który stanowi, że w razie zwolnienia funkcjonariusza ze służby wydaje się decyzję o zwolnieniu, od której przysługuje odwołanie do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Z mocy art. 165 ust. 3 Przepisów wprowadzających funkcjonariusze celni pełniący służbę w izbach celnych stali się z dniem 1 marca 2017 r. funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej i zachowują ciągłość służby, co prowadzi do wniosku, że mają do nich zastosowanie przepisy ustawy o KAS. Skoro – z mocy art. 170 ust. 3 Przepisów wprowadzających – wynika, że w przypadku, o którym mowa w art. 170 ust. 1, wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje się jak zwolnienie ze służby, a więc ustawodawca zrównuje w ten sposób skutki prawne zwolnienia ze służby ze skutkiem wygaśnięcia stosunku służbowego, to zachodzi domniemanie załatwienia sprawy również w formie decyzji, której podstawę prawną stanowić będzie art. 170 ust. 3 Przepisów wprowadzających w związku z art. 276 ust. 2 ustawy o KAS.
Przenosząc powyższe uwagi na realia niniejszej sprawy uznać należało, że skarżone postanowienie winno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe. Okolicznością niesporną było bowiem to, ze strona pełniła służbę w Służbie Celnej.
Poza sporem pozostawało również to, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] nie złożył skarżącemu propozycji pracy/służby. Stosunek służby strony został więc przerwany, lecz nie wydano w odniesieniu do skarżącego decyzji administracyjnej o zwolnieniu go ze służby.
Wbrew twierdzeniom organu nie sposób zaakceptować takiego stanu rzeczy w demokratycznym państwie prawnym. Wobec powyższego jako uzasadniona jawiła się konkluzja, iż do skutecznego i prawnego zakończenia stosunku służby, może dojść wyłącznie w drodze wydania przez organ stosownej decyzji administracyjnej. Przyjęcie zaś poglądu prezentowanego w skarżonym postanowieniu prowadziłoby do dyskryminacji skarżącego, który został pozbawiony możliwości zbadania poprawności rozwiązania stosunku służbowego. Skoro nie wydano wobec niego decyzji administracyjnej regulującej omawianą kwestię, nie mógł on poddać jej badaniu w drodze instancyjnej a później w drodze skargi do Sądu administracyjnego. Taki zaś stan rzeczy, prowadzący de facto do pozbawienia funkcjonariusza prawa do Sądu, także świadczył o sprzeczności z podstawowymi zasadami jakie winny być stosowane w demokratycznym państwie prawa.
W związku z powyższym, uznając że skarżone postanowienie jak i tożsame co do argumentacji postanowienie utrzymane nim w mocy naruszają prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art.145 par.1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).
Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zobowiązane do uwzględnienia rozważań zawartych w powyższym uzasadnieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło