II SA/Wa 2050/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-13
Skład orzekający: Danuta Kania, Ewa Marcinkowska, Ewa Pisula – Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, powołując się na powagę rzeczy osądzonej, gdy wcześniejsze postępowanie w tej sprawie zostało zakończone decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności, a następnie uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny?Ratio decidendi
Organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, powołując się na powagę rzeczy osądzonej, jeśli wcześniejsze postępowanie zostało zakończone decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności, która następnie została uchylona przez sąd administracyjny. W takiej sytuacji organ powinien przeprowadzić merytoryczne postępowanie wyjaśniające w celu oceny, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.Stan faktyczny
Skarżący K. O. wnioskował o stwierdzenie nieważności decyzji zawartych w nakazie inspektora pracy z 2008 r. Po kilku wnioskach i decyzjach organów administracji, w tym odmowie wszczęcia postępowania z powodu powagi rzeczy osądzonej, sprawa trafiła do sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję Głównego Inspektora Pracy, wskazując na błąd organu w odmowie wszczęcia postępowania. Następnie Okręgowy Inspektor Pracy ponownie odmówił stwierdzenia nieważności, tym razem powołując się na powagę rzeczy osądzonej w kontekście wcześniejszego rozstrzygnięcia merytorycznego. Główny Inspektor Pracy utrzymał tę decyzję w mocy, co stało się przedmiotem obecnej skargi do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Ewa Pisula – Dąbrowska, Protokolant Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zawartych w nakazie inspektora pracy – oddala skargę –
Główny Inspektor Pracy decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589, z późn, zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania K. O., utrzymał w mocy decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji zawartych w nakazie inspektora pracy działającego w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. z dnia [...] września 2008 r. nr rej. [...] w sprawie usunięcia uchybień w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniach 2, 5 i 12 września 2008 r., inspektor pracy działający w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. przeprowadził kontrolę pracodawcy P. Ustalenia kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli nr rej. [...], podpisanym (po wniesieniu zastrzeżeń) w dniu [...] września 2008 r.
Decyzjami zawartymi w nakazach inspektora pracy, działającego w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. z dnia [...] września 2008 r., nakazano pracodawcy P., usunięcie stwierdzonych w wyniku kontroli uchybień w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Wnioskiem z dnia 13 lutego 2009 r. K. O. zwrócił się do Okręgowego Inspektora Pracy w B. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 2008 r. o sygn. [...] oraz [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., z uwagi na wydanie ich z naruszeniem przepisów o właściwości.
Okręgowy Inspektor Pracy w B. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r., wydaną na postawie art. 156 § 1 i art. 157 § 1 i 2 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji zawartych w nakazach inspektora pracy działającego w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. nr rej. [...] oraz [...] z dnia [...] września 2008 r.
W następstwie wniesionego przez K. O. odwołania powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], (sprostowaną z urzędu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r.).
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż decyzje zawarte w nakazach inspektora pracy działającego w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. nr rej. [...] oraz [...] z dnia [...] września 2008 r., nie są obarczone żadną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. i nie ma podstaw do stwierdzenia ich nieważności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1085/09 oddalił skargę K. O. na powyższą decyzję. Następnie zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 290/10 oddalił skargę kasacyjną K.a O. od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W dniu 30 czerwca 2009 r. K. O. zwrócił się do Okręgowego Inspektora Pracy w B. z kolejnym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji zawartych w nakazie inspektora pracy z dnia [...] września 2008 r. o sygn. [...], tym razem w oparciu o przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a.
Okręgowy Inspektor Pracy w B. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zawartych w nakazie nr rej. [...] z dnia [...] września 2008 r. ze względu na powagę rzeczy osądzonej.
W następstwie wniesionego przez K. O. odwołania decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...].
Następnie zaś, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1718/09 oddalił skargę K. O. na powyższą decyzję Głównego Inspektora Pracy.
W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, iż z treści przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie można wyprowadzić zakazu wszczęcia postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji w przypadkach, kiedy skarga na decyzję, której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności, została oddalona przez sąd administracyjny. W związku z powyższym, nie ma zakazu wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która była przedmiotem kontroli przez sąd administracyjny a wynikiem tego postępowania było oddalenie skargi. Takie rozstrzygnięcie daje natomiast podstawę do uznania, iż kontrolowany akt jest zgodny z prawem, co z kolei prowadzić może do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji, natomiast nie może być podstawą do odmowy wszczęcia takiego postępowania.
Z powyższych względów, Sąd nie podzieli stanowiska organu, że związanie organu oceną prawną dokonaną uprzednio przez Sąd (wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1085/09), jak również, wystąpienie w sprawie res iudicata, mieści się w kategoriach przesłanki o charakterze przedmiotowym, skutkującej niedopuszczalnością wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Jednak zdaniem Sądu, wymienienie art. 157 § 3 k.p.a. w sentencji decyzji, w sytuacji gdy w swojej istocie sprawa została rozpoznana merytorycznie w ramach dyspozycji art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 k.p.a., jest błędem, który nie ma żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W następstwie wniesionej przez K. O. skargi kasacyjnej od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1368/2010 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie oraz decyzję Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, iż z porównania art. 157 § 3 k.p.a. z art. 158 § 1 k.p.a. wynika, że organ nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji, motywując to brakiem podstaw prawnych do tego stwierdzenia. Organ może bowiem wykazać brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a. dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a więc w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 1 k.p.a.), wydanej po rozpatrzeniu sprawy.
W rezultacie decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji oznacza, że żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji w ogóle nie zostało rozpoznane, bo i nie mogło być z powodu niedopuszczalności postępowania w tej sprawie. Oznacza to, że z faktu wydania takiej decyzji nie wolno wywodzić żadnych wniosków co do zasadności żądania strony.
Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji z [...] września 2008 r., nr [...], to organy administracji nie miały prawa dokonać oceny, czy decyzja ta jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W konsekwencji uznać należało, że ocena prawna Sądu I instancji zapadła z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a.
Okręgowy Inspektor Pracy w B., w wykonaniu powyższego wyroku, pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. zawiadomił K. O. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zawartych w nakazie nr rej. [...] z dnia [...] września 2008 r.
Następnie zaś decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. Okręgowy Inspektor Pracy w B., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji zawartych w nakazie inspektora pracy z dnia [...] września 2008 r. nr rej. [...] w sprawie usunięcia uchybień w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy ze względu na powagę rzeczy osądzonej.
W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż gdyby zgodnie z wnioskiem strony ponownie rozpoznał przedmiotowy nakaz pod kątem występowania przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., to wydana na tej podstawie decyzja byłaby nieważna. Dotyczyłaby bowiem sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi przesłankę nieważności decyzji.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. O. podniósł, że jego wcześniejszy wniosek z dnia 13 lutego 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji oparty był jedynie na zarzucie niewłaściwości organu. Obecny wniosek z dnia 30 czerwca 2009 r. dotyczy natomiast całkowicie nowych faktów, które wcześniej nie były organowi znane. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 2008 r. nr rej. [...].
Główny Inspektor Pracy, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż w decyzji z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] Główny Inspektor Pracy odniósł się do przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Decyzja ta została zaś poddana kontroli sądów administracyjnych.
Zgodnie natomiast z art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca wyroku określona w powyższym przepisie oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana.
Należy zatem stwierdzić, że decyzje zawarte w nakazie inspektora pracy działającego w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. nr rej. [...], nie są obarczone żadną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. i nie ma podstaw do stwierdzenia ich nieważności.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. O. zarzucił organowi:
1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 153 w zw. z art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niezastosowanie, art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie i niezebranie dowodów na okoliczność, czy rzeczywiście istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji I instancji oraz art. 8 k.p.a., poprzez pozostawienie w obiegu prawnym decyzji wydanych na podstawie kontroli przeprowadzonej w oddziale przedsiębiorcy zamiast w siedzibie, przez co obywatel czuje się bezradny wobec organów administracji;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że w sprawie wystąpiła res iudicata.
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez stwierdzenie nieważności decyzji zawartej w nakazie nr [...] z dnia [...] września 2008 r. oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2011 r. sygn.. akt I OSK 1368/10 skarżący podniósł, iż organ tym razem prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jednak w ogólne nie odniósł się do przesłanek nieważności wskazanych w jego wniosku, których rozpatrzenie było jego obowiązkiem.
Organ nie dokonał "pozytywnej" weryfikacji przesłanek lecz bez podania podstawy prawnej powołał się na res iudicata, podczas gdy żaden przepis nie wskazuje aby nadzwyczajny tryb, jakim jest stwierdzenie nieważności, miał zastosowanie tylko raz.
W ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z tym samym stanem prawnym w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Pierwszy wniosek dotyczył bowiem wyłącznie błędnej właściwości miejscowej organu i tylko ów stan faktyczny był badany. Drugi wniosek dotyczył natomiast kwestii zupełnie innych, odnoszących się do innego stanu faktycznego – niewłaściwego oznaczenia strony i skierowania całego postępowania do oddziału przedsiębiorstwa strony, co uniemożliwiło jej czynny udział w sprawie, a w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji bez jakiegokolwiek udziału strony w postępowaniu.
Zdaniem skarżącego nie można zawężać przesłanek stwierdzenia nieważności do kontroli jednokrotnej, skoro żaden przepis ustawy o tym nie stanowi, a każda z przesłanek stwierdzenia nieważności stanowi jej samodzielną podstawę.
Doprowadziło to do naruszenia art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że w sprawie wystąpiła res iudicata, pomimo iż w sprawie ona w ogóle nie występuje, a nadto żaden przepis nie wskazuje jej jako przesłanki do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji i merytorycznego rozpatrzenia pozostałych zarzutów.
Główny Inspektor Pracy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, iż tryb nadzwyczajny ma na celu weryfikację rozstrzygnięcia tylko z punktu widzenia ściśle określonych przesłanek, które w przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wymienione zostały w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Wadliwości wskazane w tym przepisie dotyczą treści samej decyzji bądź też rażącego naruszenia procedury administracyjnej na etapie poprzedzającym jej wydanie, nie dotyczą zaś uchybień przepisom prawa, które miały miejsce później. Czynność procesowa doręczenia decyzji jest natomiast etapem późniejszym, mającym na celu zakomunikowanie stronie istniejącego już w obrocie prawnym rozstrzygnięcia i nie może być utożsamiana z momentem wydania decyzji. W rozpoznawanej sprawie, skarżący kwestionując czynności procesowe organów zaistniałe po wydaniu rozstrzygnięcia, a jednocześnie nie podnosząc zarzutów dotyczących samej jego treści i mających swoje oparcie w którymkolwiek z punktów 1-7 art. 156 § 1 k.p.a. nie mógł zatem doprowadzić do skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji.
W odniesieniu natomiast do zarzutów dotyczących czynności kontrolnych inspektora pracy oraz "niezgodnego z prawem doręczenia wydawanych środków prawnych" organ wskazał, iż zarzut ten nie ma wpływu na poprawność decyzji zawartych w nakazach inspektora pracy działającego w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. nr rej. [...], oraz [...] z dnia [...] września 2008 r.
Uchybienia przepisom prawa mające miejsce przy doręczaniu decyzji załatwiającej sprawę administracyjną i jej załączników mogłyby stanowić wyłącznie podstawę do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie podstawę stwierdzenia jej nieważności. Żadna bowiem z przesłanek wznowienia postępowania nie może jednocześnie skutkować nieważnością decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Organ zaznaczył też ponownie, że w decyzji z dnia [...] maja 2009 r. Główny Inspektor Pracy odniósł się do przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a decyzja ta została poddana kontroli sądów administracyjnych. Kontrolując zgodność z prawem tej decyzji, sąd administracyjny z urzędu ustalił tym samym, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.
W świetle materiału zgromadzonego w sprawie, w warunkach jej tożsamości ze sprawą zakończoną wyrokiem NSA z dnia 12 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 290/10, w przedmiotowej sprawie występuje zatem stan powagi rzeczy osądzonej będący podstawą odrzucenia skargi. Z treści art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wynika bowiem, że w ujęciu tego przepisu powaga rzeczy osądzonej zachodzi wówczas, gdy wystąpi tożsamość przedmiotowa (tożsamość sprawy) i tożsamość podmiotowa – tożsamość stron.
Zgodnie natomiast z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Dlatego też argumenty podniesione w skardze, w ocenie organu, pozostają bez wpływu na zasadność podjętego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga K. O. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w B. nie naruszają prawa.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że powyższe decyzje wydane zostały w postępowaniu nadzwyczajnym wszczętym przez organ na wniosek skarżącego z dnia 30 czerwca 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych zawartych w nakazie inspektora pracy z dnia [...] września 2008r. o sygn. [...].
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej należy do wyjątków od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W postępowaniu tym organ nie może natomiast rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym.
Należy jednocześnie zaznaczy, że zgodnie z jednolitym stanowiskiem prezentowanym w doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na żądanie strony nie zwalnia organu od przeprowadzenia kontroli decyzji, w sprawie której wszczęto postępowanie, w pełnym zakresie, pod względem występowania przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku, zatem gdy z żądaniem wszczęcia postępowania nieważnościowego występuje strona, organ administracji zobowiązany jest do przeprowadzenia kontroli kwestionowanej decyzji w pełnym zakresie pod względem występowania przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nie jest w tym postępowaniu związany żądaniem strony. (vide: M. Jaśkowska komentarz do art. 157 Kodeksu postępowania administracyjnego, pkt 21, komentarz – LEX/el.2011; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2001 r., IV SA 645/99, LEX nr 53459; wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., II OSK 390/07, LEX nr 468719; wyrok NSA z dnia 21 marca 2010 r., I OSK 1053/09, LEX nr 594859).
Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest bowiem sprawa administracyjna, lecz ostateczna decyzja administracyjna, a ściślej wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. Zakończenie tego postępowania decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oznacza zatem, że sprawa jej eliminacji z obrotu prawnego została merytorycznie rozpoznana, nie stwierdzono żadnej z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz że zdecydowano o pozostawieniu przedmiotowej decyzji w obrocie prawnym.
W świetle powyższych rozważań należy przypomnieć, że decyzje ostateczne zawarte w nakazie inspektora pracy z dnia [...] września 2008 r. o sygn. [...] były już przedmiotem kontroli organów Inspekcji Pracy w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie ich nieważności zainicjowanym wnioskiem skarżącego z dnia 13 lutego 2009 r. Postępowanie to zakończyło się decyzją Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], w której organ odniósł się do przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Decyzja ta była zaś poddana kontroli sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1085/09 oddalił skargę K. O. na powyższą decyzję. Następnie zaś, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 290/10 oddalił skargę kasacyjną K. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Słusznie zatem organ w niniejszym postępowaniu odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych zawartych w nakazie inspektora pracy z dnia [...] września 2008 r. o sygn. [...] powołał się na swoje wcześniejsze ustalenia co do braku przesłanek stwierdzenia nieważności tych decyzji. Obowiązkiem organów Inspekcji Pracy we wcześniejszym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wszczętym na wniosek skarżącego z dnia 13 lutego 2009 r. było bowiem zbadanie, nie tylko czy wystąpiła w sprawie przesłanka z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., która legła u podstaw wszczęcia tego postępowania, ale także czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte art. 156 § 1 k.p.a. Główny Inspektor Pracy dał temu wyraz w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], stwierdzając w niej, iż decyzje zawarte w nakazach inspektora pracy działającego w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. nr rej. [...] oraz [...] z dnia [...] września 2008 r. nie są obarczone żadną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. i nie ma podstaw do stwierdzenia ich nieważności.
Organ w ramach niniejszego postępowania, które zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 30 czerwca 2009 r., nie był zatem władny ponownie oceniać decyzji zawartych w nakazie inspektora pracy z dnia [...] września 2008 r. o sygn. [...] pod kątem zaistnienia przesłanek o jakich mowa w art. 156 § 1 k.p.a., lecz słusznie powołał się w tym zakresie na swoje ustalenia z wcześniejszego, prawomocnie już zakończonego postępowania o stwierdzenie ich nieważności.
Należy jednocześnie zaznaczyć, że wbrew stanowisku organu, w sprawie niniejszej nie zachodziły przesłanki do odrzucenia skargi K. Ol. na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Pracy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nie była wcześniej przedmiotem innego postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem sądu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło