II SA/Wa 2091/15
WyrokWSA w Warszawie2016-02-25
Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Ewa Marcinkowska, Andrzej Kołodziej
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnuk zmarłego emeryta wojskowego, który stale zamieszkiwał z nim w lokalu mieszkalnym, ma prawo do odprawy mieszkaniowej na podstawie przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej?Ratio decidendi
Odprawa mieszkaniowa, o której mowa w art. 47 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, przysługuje żołnierzowi służby stałej lub kontraktowej w związku ze zwolnieniem ze służby czynnej. Prawo do tej odprawy dla osób bliskich, w tym zstępnych, jest prawem pochodnym od uprawnień żołnierza. W przypadku zmarłego emeryta wojskowego, który nie był już w czynnej służbie wojskowej, jego zstępni nie mogą nabyć prawa do odprawy mieszkaniowej, ponieważ nie spełniają przesłanek warunkujących nabycie tego prawa, które są ściśle powiązane ze śmiercią żołnierza w trakcie pełnienia służby lub w związku z jej pełnieniem.Stan faktyczny
Skarżący J. B. złożył wniosek o przyznanie odprawy mieszkaniowej po śmierci swojego dziadka, emeryta wojskowego, z którym stale zamieszkiwał. Organ administracji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że zmarły nie był żołnierzem w czynnej służbie wojskowej w chwili śmierci, a zatem jego wnuk nie nabył prawa do odprawy. Po uchyleniu przez WSA decyzji umarzającej postępowanie, organ ponownie odmówił przyznania odprawy, podtrzymując swoje stanowisko. WSA oddalił skargę, a NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na braki w uzasadnieniu. W ponownym rozpoznaniu sprawy WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Andrzej Kołodziej, Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odprawy mieszkaniowej oddala skargę.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej jako Prezes WAM) decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 ust.7, art. 47 w zw. z art. 23 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] odmawiającą przyznania J. B. odprawy mieszkaniowej.
Z materiału aktowego wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
J. B., wnuk zmarłego w dniu [...] października 1997 r. [...] E. P., w dniu 15 czerwca 2012 r. złożył do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej za lokal mieszkalny nr [...] m [...] przy ul. B. w W. Jako podstawę prawną żądania wskazał art. 23 ust. 3 i 4 w zw. z art. 47 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Wyjaśnił, że w dniu śmierci dziadka stale zamieszkiwał w tym lokalu mieszkalnym, a zmarły emeryt wojskowy i żadne z jego dzieci nie skorzystali z realizacji prawa do kwatery, zgodnie z przepisami powołanej ustawy.
Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] odmówił wypłaty odprawy mieszkaniowej stwierdzając, iż w dacie śmierci dziadka wnioskodawcy nie istniały przepisy o odprawie mieszkaniowej, a przepisy tej ustawy obowiązujące w dacie wydawania niniejszej decyzji nie przewidują prawa do tego świadczenia dla emeryta wojskowego, a po jego śmierci dla członków jego rodziny.
Prezes WAM, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości, jako bezprzedmiotowe.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który po jej rozpoznaniu wyrokiem z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2145/12 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wojewódzki stwierdził, iż nie było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie w sytuacji, gdy postępowanie to zostało wszczęte pod rządami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu zmienionym nowelą z dnia 22 stycznia 2010 r. Do tego postępowania należało zatem stosować przepisy aktualnie obowiązującej ustawy.
Po uprawomocnieniu się powyższego wyroku, Prezes WAM decyzją dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że sprawę rozpoznał według przepisów obowiązujących w dniu złożenia wniosku, tj. według stanu prawnego obowiązującego w dniu 15 czerwca 2012 r., który jest tożsamy ze stanem obowiązującym w dacie orzekania. Ustalił, że J. B. jest wnukiem zmarłego [...] E. P. i w dniu jego śmierci, tj. w dniu [...] października 1997 r., zamieszkiwał stale w lokalu mieszkalnym w W. przy ul. [...] m [...]. [...] E. P. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] czerwca 1968 r. i w dniu śmierci posiadał uprawnienia do emerytury wojskowej oraz wojskowej renty inwalidzkiej.
Prezes WAM podniósł, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), emerytem wojskowym jest żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który ma ustalone prawo do emerytury wojskowej. Stosownie do treści art. 3 ust. 3 powołanej ustawy, rencistą wojskowym jest żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który ma ustalone prawo do wojskowej renty inwalidzkiej.
Wnioskodawca zaś swoje prawo do odprawy mieszkaniowej wywodzi z art. 23 ust. 3 i 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 23 ust. 3 powołanej ustawy stanowi, że odprawa mieszkaniowa, o której mowa w art. 47, przysługuje żołnierzowi w razie śmierci: 1) żołnierza służby stałej, który do dnia śmierci zajmował lokal mieszkalny, lub nie otrzymał decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 21 ust. 6, o ile do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej lub jego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową; 2) żołnierza służby kontraktowej, który do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej lub którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową; 3) żołnierza pełniącego służbę kandydacką, nadterminową zasadniczą służbę wojskową, służbę przygotowawczą albo służbę okresową, którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową; 4) żołnierza, o którym w pkt 1-3, zmarłego w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby wojskowej, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek urazów doznanych w czasie pełnienia służby lub chorób powstałych w tym czasie, albo w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej – wspólnie zamieszkałym z nim w dniu jego śmierci: małżonkowi, zstępnym, wstępnym, osobom przysposobionym i osobom przysposabiającym przysługują uprawnienia, o których mowa w ust. 4.
Z art. 23 ust. 4 ww. ustawy wynika, że osobom, o których mowa w ust. 3, przysługują: 1) odprawa mieszkaniowa, o której mowa w art. 47, wypłacana uprawnionym w częściach równych: a) w wysokości obliczonej według ilości norm przysługujących zmarłemu żołnierzowi w dniu jego śmierci; b) w wysokości 80 % wartości przysługującego lokalu mieszkalnego, obliczonej według zasad określonych w art. 47, o ile śmierć żołnierza pozostaje w związku ze służbą wojskową, albo; 2) zajmowany lokal mieszkalny, lokal zamienny w przypadku zajmowania kwatery, jeżeli Agencja ma taki w swoim zasobie mieszkaniowym i internatowym, za ich zgodą, albo; 3) lokal mieszkalny odpowiadający uprawnieniom żołnierza w dniu jego śmierci, ustalonym na zasadach określonych w art. 26 ust. 1-4, będący w zasobie mieszkaniowym i internatowym Agencji, w wybranej przez nich miejscowości, o ile śmierć żołnierza pozostaje w związku ze służbą wojskową, na ich wniosek.
W świetle art. 3 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), żołnierzem zawodowym jest żołnierz w czynnej służbie wojskowej. Żołnierze zawodowi pełnią czynną służbę wojskową jako służbę stałą albo służbę kontraktową.
W ocenie organu odwoławczego, zawarte w art. 23 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP określenie "żołnierz służby stałej/kontraktowej, który do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej", dotyczy żołnierza zawodowego w służbie czynnej, odpowiednio służby stałej lub kontraktowej, który do dnia śmierci, mimo nabycia prawa do emerytury, nadal pełni służbę wojskową i nie został z niej zwolniony. Za żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie można zatem uznać emeryta lub rencisty wojskowego. E. P. w chwili śmierci nie był żołnierzem zawodowym, o którym mowa w art. 23 ust. 3 pkt 1 – 4 powołanej ustawy. J. B. w dniu złożenia wniosku o wypłatę odprawy mieszkaniowej był wnukiem zmarłego emeryta i rencisty wojskowego, a nie żołnierza zawodowego.
W konsekwencji Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej uznał, że w sprawie brak jest podstawy prawnej do wypłaty odprawy mieszkaniowej wnukowi osoby innej niż wymieniona w art. 23 ust. 3 pkt 1-4 cyt. ustawy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze pełnomocnik strony zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 23 ust. 3 w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez przyjęcie niezgodnej z treścią tego przepisu wykładni zawężającej krąg osób, którym przysługuje odprawa mieszkaniowa;
2) art. 23 ust. 9 powołanej ustawy, poprzez odmowę wydania decyzji w przedmiocie orzeczenia o wypłacie odprawy mieszkaniowej pomimo, że przywołana norma prawna wylicza enumeratywnie wszystkie przypadki, gdy odprawa mieszkaniowa nie przysługuje osobom, o których mowa w ust. 3 art. 23 tej ustawy i żadna z hipotez tam zawartych nie obejmuje sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego;
3) art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz art. 3 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że normy prawne tych aktów mają zastosowanie w sprawie rozpoznawanej na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i do sytuacji faktycznej skarżącego.
Ponadto strona skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji, w którym powołano się na przepisy art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz na przepisy innych ustaw, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie i przyjęcie oraz przedstawienie błędnej ich wykładni;
2) art. 6 - 8 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie i stosowanie niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, sprzecznej z rzeczywistym znaczeniem tych przepisów i ratio legis tych regulacji oraz stosowanie pozaustawowych przesłanek przy wydawaniu decyzji, a także sugerowanie w sposób rażąco naruszający zasadę zaufania obywatela do Państwa, iż skarżącemu w ogóle nie przysługują uprawnienia do wypłaty odprawy mieszkaniowej na podstawie przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP obowiązujących w dniu złożenia wniosku, tj. [...] czerwca 2002 r. oraz powoływanie się na przepisy innych ustaw, które rzekomo miałyby mieć zastosowanie przy ustalaniu "właściwej" wykładni art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, chociaż ani art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, ani żadne inne przepisy tego aktu normatywnego, ani również przywołane ustawy nie zawierają żadnych odesłań nakazujących stosowanie tych dodatkowych przepisów do sytuacji prawnej skarżącego w sprawie.
Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Prezes WAM w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów stwierdził, że są one niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/WA 1790/13 oddalił skargę J. B. na decyzję Prezesa WAM z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania odprawy mieszkaniowej. Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem organ odwoławczy, uwzględniając ocenę prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2145/12 prawidłowo przyjął, że w sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego tj. w dniu [...] czerwca 2012 r. Podzielając argumentację Prezesa WAM Sąd stwierdził, iż na podstawie tych przepisów wniosek skarżącego o wypłatę odprawy mieszkaniowej nie mógł być uwzględniony.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1368/14, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej J.B., uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że dokonanie przez organ wykładni art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (wg. stanu prawnego na dzień złożenia wniosku tj. [...] czerwca 2012 r.) przy uwzględnieniu przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie stanowiło naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 20002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Stwierdził natomiast, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji nie spełniało elementarnych wymogów przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a., nie realizowało celu i przypisanej mu funkcji jako integralnego elementu rozstrzygnięcia sądowego. Wykluczyło to możliwość dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy ze skargi J. B. zważył, co stepuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż rolą Sądu jest zbadanie, czy sprawie właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym.
Dokonując ponownej oceny zasadności skargi J. B. na decyzję Prezesa WAM z dnia [...] lipca 2013 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle postanowień art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Mając na względzie ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1368/14, nie może być już kwestionowane, iż Prezes WAM rozstrzygając o zasadności wniosku skarżącego zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Zatem za wzorzec kontroli w niniejszej sprawie należy przyjąć przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (teks jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), wg. brzmienia obowiązującego na dzień orzekania przez Prezesa WAM.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, odprawa mieszkaniowa, o której mowa w art. 47, przysługuje żołnierzowi służby stałej: a) zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej, zamieszkałemu w kwaterze, o ile nabył on prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej lub został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu wymaganego do nabycia uprawnień do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy, b) który do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie otrzymał decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 21 ust. 6, o ile nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej lub został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu wymaganego do nabycia uprawnień do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy. Ustęp 3 tego art. zaś stanowi, iż w razie śmierci: 1) żołnierza służby stałej, który do dnia śmierci zajmował lokal mieszkalny, lub nie otrzymał decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 21 ust. 6, o ile do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej lub jego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową, 2) żołnierza służby kontraktowej, który do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej lub którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową, 3) żołnierza pełniącego służbę kandydacką, nadterminową zasadniczą służbę wojskową, służbę przygotowawczą albo służbę okresową, którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową, 4) żołnierza, o którym w pkt 1-3, zmarłego w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby wojskowej, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek urazów doznanych w czasie pełnienia służby lub chorób powstałych w tym czasie, albo w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej - wspólnie zamieszkałym z nim w dniu jego śmierci: małżonkowi, zstępnym, wstępnym, osobom przysposobionym i osobom przysposabiającym przysługują uprawnienia, o których mowa w ust. 4 (odprawa mieszkaniowa, zajmowany lokal mieszkalny lub zamienny, lokal mieszkalny odpowiadający uprawnieniom żołnierza w dniu jego śmierci).
Z powyższych unormowań wynika, iż odprawa mieszkaniowa przysługuje żołnierzowi służby stałej lub kontraktowej, zaś wspólnie zamieszkałym z żołnierzem osobom, wymienionym w art. 23 ust. 3 ww. ustawy, przysługuje odprawa jako prawo pochodne od prawa do świadczenia podstawowego przysługującego żołnierzowi.
Pozostając przy uprawnieniu podstawowym należy stwierdzić, iż ustawodawca wyraźnie określił krąg podmiotów, którym przedmiotowe świadczenie przysługuje. Przy czym art. 23 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy precyzyjnie określa, iż odprawa mieszkaniowa przysługuje żołnierzowi służby stałej lub kontraktowej zwalnianemu ze służby, a nie zwolnionemu ze służby kiedykolwiek bez uwzględniania cenzury czasowej. Stosując zarówno wykładnię językową, jak i celowościową przy interpretacji powołanego przepisu, należy dojść do wniosku, iż nie bez przyczyny ustawodawca posłużył się pojęciem "żołnierza zwalnianego ze służby" (czas teraźniejszy), a nie "zwolnionego ze służby" (czas przeszły). Zatem punktem właściwym dla określenia czasu, zdarzenia warunkującego nabycie prawa do odprawy mieszkaniowej jest dzień zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby wojskowej. Z zawodowej służby wojskowej można zwolnić jedynie żołnierza będącego w czynnej służbie pełnionej w formie stałej lub kontraktowej – art. 3 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Będący już w rezerwie żołnierz, w tym uprawniony do resortowego zaopatrzenia emerytalno – rentowego, nie jest adresatem powyższej normy prawnej, gdyż ubiegając się o to świadczenie nie jest zwalniany ze służby. Jego sytuacja mieszkaniowa została uregulowana do dnia zwolnienia ze służby. Przepis art. 23 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP przewiduje zachowanie prawa do lokalu mieszkalnego (nie będącego kwaterą) przez żołnierza służby stałej zwalnianego ze służby. W każdym jednak przypadku "pomoc mieszkaniowa" (w naturze, czy pieniężna) przysługuje w związku z zaprzestaniem pełnienia służby zawodowej przez żołnierza i potrzebą zabezpieczenia jego potrzeb mieszkaniowych. Powyższą tezę potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt II CSK 693/10, w którego uzasadnieniu wskazano, że ekonomiczną funkcją odprawy mieszkaniowej, o której mowa w art. 47 ustawy z
1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, wypłacanej ze środków Skarbu Państwa, jest udzielenie pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej, jeśli nie może on pozostać w dotychczasowym mieszkaniu z uwagi na jego niezbędność do zaspokojenia potrzeb żołnierzy, znajdujących się aktualnie w służbie czynnej. Zakłada to więc obowiązek opuszczenia dotychczas zajmowanego lokalu (kwatery) i poszukiwanie jego poza służbą, czego ekonomiczne skutki ma łagodzić właśnie odprawa mieszkaniowa. Odprawa jest zatem świadczeniem, które otrzymuje zwolniony ze służby żołnierz zawodowy w celu rekompensaty faktu utraty dotychczasowej kwatery stałej.
Jak już wcześniej wskazano, odprawa mieszkaniowa lub inne formy realizacji tego prawa (art. 23 ust. 4 pkt 2 i 3 powołanej ustawy), które przysługują m.in. zstępnym (wnukowi) zmarłego żołnierza zawodowego jest świadczeniem pochodnym od świadczenia przysługującego temu żołnierzowi. Osoba wspólnie zamieszkała z żołnierzem zawodowym w dniu jego śmierci, nabywa prawo do przedmiotowego świadczenia w razie śmierci żołnierza służby stałej, który jeszcze ją pełniąc nabył prawo emerytury wojskowej, lub gdy śmierć żołnierza: służby stałej, kontraktowej, pełniącego służbę kandydacka, pozostawała w związku ze służbą wojskową. W każdym z tych przypadków prawo takiej osoby do odprawy mieszkaniowej jest powiązane z faktem śmierci żołnierza zawodowego pełniącego służbę. Wyjątek od tej zasadny stanowi art. 23 ust. 3 pkt 4 tej ustawy zakreślając 3 letni okres śmierci żołnierza zawodowego po zakończeniu służby, gdy śmierć nastąpiła wskutek doznanych urazów w czasie pełnienia służby lub wystąpienia choroby powstałej w tym czasie lub śmierć jest następstwem wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby. Jednym wspólnym mianownikiem przesłanek warunkującym nabycie prawa do przedmiotowego świadczenia przez osobę wspólnie zamieszkująca ze zmarłym żołnierzem zawodowym jest to, że śmierć żołnierza musiała nastąpić w trakcie pełnienia służby lub mieć związek z pełnieniem tej służby.
Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, [...] E.P. z zawodowej służby wojskowej odszedł w dniu 21 czerwca 1968 r. Zmarł [...] października 1997 r. i do dnia śmierci pozostawał na zaopatrzeniu emerytalno-rentowym. J. B., wnuk zmarłego, występując w dniu [...] czerwca 2012 r. o wypłatę odprawy mieszkaniowej, nie był osobą zamieszkująca z żołnierzem zawodowym, który zmarł w tracie pełnienia służby lub poniósł śmierć w związku z pełnieniem tej służby. Tym samym nie spełnia on przesłanek warunkujących nabycie prawa do odprawy mieszkaniowej z art. 23 ust. 3 pkt 1-4 ustawy o zaopatrzeniu Sił Zbrojnych RP.
Z podanych powodów za niezasadne należało uznać zarzuty skargi mówiące o naruszeniu przez Prezesa WAM przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też dokonał właściwej ich subsumcji w odniesieniu do bezspornego stanu faktycznego sprawy. Nie sposób przy tym podzielić zarzutu, iż Prezes WAM rozstrzygając sprawę zawęził krąg osób uprawnionych do otrzymania przedmiotowego świadczenia. Bowiem interpretacja powyższych przepisów dokonana przez stronę skarżącą nie uwzględnia pochodnego prawa do odprawy mieszkaniowej osoby zamieszkałej ze zmarłym żołnierzem w dniu jego śmierci, od podstawowego prawa przysługującego samemu żołnierzowi. Skoro żołnierz zawodowy to prawo nabywana w związku ze zwolnieniem go ze służby czynnej, to osoba po jego śmierci pozostająca w zajmowanym przez niego lokalu mieszkalnym z zasobów WAM, nie może powoływać na korzystniejsze rozwiązania prawne wykazując, iż związek śmierci żołnierza zawodowego z pełnieniem służby wojskowej jest nieistotny. Powyższa interpretacja ww. przepisów jest nie do przyjęcia, jako aprobująca pogląd, że osoba wspólnie zamieszkała z żołnierzem zawodowym w dniu jego śmierci, może uzyskać większe uprawnienia niż przysługiwały samemu żołnierzowi.
W tym stanie sprawy, uznając także, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy oraz przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.s. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło