II SA/Wa 2129/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak-Niedźwiedzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi K. P. na orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczeniem z [...] października 2024r. nr [...] Komisja do Spraw Służby Zastępczej (zwana dalej "KdsSZ"), działając na podstawie art. 573 ust. 1 ustawy z 11 marca 2022r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024r., poz. 248, zwana dalej "u.o.O.") oraz art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024., poz. 572 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiej Komisji do spraw Służby Zastępczej w [...] (zwana dalej "WKdsSZ") z [...] maja 2024r. nr [...] umarzającej w całości postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem K. P. (zwany dalej "Skarżącym") o przeznaczenie Go do odbycia służby zastępczej. KdsSZ w uzasadnieniu ww. orzeczenia podała, że Skarżący zwrócił się do WKdsSZ wnioskiem z [...] marca 2024r. o przeznaczenie Go do służby zastępczej w podmiocie niebędącym formacją uzbrojoną. Skarżący motywował wniosek przekonaniami religijnymi polegającymi na miłości do bliźniego oraz wiernością Ewangelii oraz Dekalogowi. WKdsSZ wskazaną na wstępie, ww. decyzją z [...] maja 2024r. umorzyła w całości ww. postępowanie administracyjne. KdsSZ po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego z [...] maja 2024r. i po analizie wszystkich dokumentów, uznała za zasadne przytoczenie niektórych przepisów ustawy regulujących kwestie kwalifikacji wojskowej oraz obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. Powołano się na treść art. 8 ust. 1, art. 85 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 2 pkt 14, art. 56 ust. 1 i 2, 58 ust. 1 pkt 3 i 4, art. 59 ust. 1, 3,4 i 5, art. 129, art. 130 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 559, art. 560, art. 569 ust. 1, art. 571 ust. 1, art. 572 ust 1 i 2, art. 573 ust. 1 u.o.O. oraz art. 28 i art. 61a § 1 k.p.a. Zdaniem KdsSZ w sprawie występuje brak legitymacji podmiotu do wystąpienia z wnioskiem o przeznaczenie do służby zastępczej w oparciu o art. 571 ust. 1 u.o.O. Z informacji uzyskanych z Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] wynika, Skarżący [...] marca 2017r. został przeniesiony do rezerwy, bez odbycia służby wojskowej i posiada uregulowany stosunek do służby wojskowej. Skoro Skarżący nie spełnia przesłanki z art. 571 ust. 1 u.o.O., to nie można uznać go za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. KdsSZ odwołała się ponadto do prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 8 maja 2024r. sygn. akt II SA/Wa 1628/23, w którym przyjęto, że zgodnie z art. 571 ust. 1 u.o.O., że osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która została przeznaczona do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o przeznaczenie jej do służby zastępczej w podmiocie. Skoro skarżący nie został przeznaczony do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, to a contrario nie może wnosić o przeznaczenie do odbycia służby zastępczej. Skarżący nie może więc domagać się wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie, bowiem nie spełnia podstawowej przesłanki podmiotowej warunkującej skuteczne wszczęcie postępowania - nie jest bowiem osobą zobowiązaną do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. W obecnym stanie prawnym brak jest natomiast możliwości rozstrzygania w przedmiocie przeznaczenia do służby zastępczej osoby, która nie ma obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej. Podnoszone w skardze argumenty dotyczące wyznawanych przez skarżącego wartości nie miały w związku z powyższym znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. KdsSZ zauważyła, że WKdsSZ stwierdziła, że wniosek o przeznaczenie do służby zastępczej osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej składa najpóźniej w dniu doręczenia jej karty powołania do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. Pan nie jest osobą podlegająca kwalifikacji wojskowej. Dodatkowo stwierdzić też należy, że kwalifikację wojskową mogą przejść ponownie osoby, które taką kwalifikację już przeszły np. ze względu na zmianę stanu zdrowia. Kwestia ta w kontekście ww. argumentacji KdsSZ nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. 2. Skarżący, reprezentowany przez r. pr. M. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o: uchylenie w całości ww. orzeczeń KdsSZ i WKdsSZ oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, z uwagi na naruszenie: - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 572 ust. 1 u.o.O. - przez odmowę uznania Skarżącego za stronę postępowania w sprawie przeznaczenia do służby zastępczej, gdy Skarżący jest żołnierzem rezerwy pasywnej, w ramach której pełnienie służby polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych, a co za tym idzie ma interes prawny w rozpatrzeniu złożonego wniosku, - art. 572 ust. 1 u.o.O. - przez jego błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że użyte w tym przepisie sformułowanie "podlega kwalifikacji wojskowej" oznacza osobę, która nie przeszła jeszcze kwalifikacji wojskowej, gdy odnosi się ono do wszystkich mężczyzn, którzy ukończyli 19 rok życia lub w danym roku kończą 19 rok życia, w tym również do osób które przeszły już kwalifikację wojskową, - art. 59 ust. 1 u.o.O. - przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że sformułowanie "podlega kwalifikacji wojskowej" użyte w art. 572 ust. 1 u.o.O. oznacza osobę, która nie przeszła jeszcze kwalifikacji wojskowej, - art. 85 ust. 3 Konstytucji RP - przez jego niezastosowanie, gdy Skarżący jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej, któremu przekonania religijne nie pozwalają na pełnienie służby wojskowej, a co za tym idzie powinien mieć możliwość przeznaczenia do służby zastępczej. - art. 77 § 4 k.p.a. - przez brak uwzględnienia przy wydawaniu decyzji okoliczności masowych powołań żołnierzy rezerwy pasywnej, gdy fakt ten jest powszechnie znany i nie wymaga dowodu, - art. 6 i art. 7 k.p.a. - przez działanie organu wbrew przepisom prawa i brak uwzględnienia słusznego interesu obywatela, umożliwiające urzeczywistnienie praw odwołującego się, - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - przez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w utrzymaniu w mocy decyzji WKdsSZ; - art. 138 § 2 k.p.a. - przez podanie tego przepisu jako podstawy prawnej, gdy z sentencji decyzji i treści uzasadnienia wynika, że organ drugiej instancji wydał decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że KdsSZ błędnie przyjęła, że Skarżący, który jest żołnierzem pasywnej rezerwy, nie ma interesu prawnego w rozpatrzeniu wniosku o przeznaczenie służby zastępczej. Zgodnie z art. 248 ust. 1 u.o.O. pełnienie służby przez żołnierzy pasywnej rezerwy polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych. Na ćwiczenia wojskowe żołnierzy pasywnej rezerwy, stosownie do art. 248 ust. 5 u.o.O. nie powołuje się osób, które są wyłączone od obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny lub zostały przeznaczone do odbycia służby zastępczej lub odbyły tę służbę. Wojsko Polskie od wybuchu wojny w [...] skokowo zwiększyło ilość ćwiczeń wojskowych rezerwistów. W latach 2023-2024 powoływano rocznie ok. 200000 rezerwistów na ćwiczenia wojskowe, a 2025r. liczba ta ma wzrosnąć do 300000 żołnierzy pasywnej i aktywnej rezerwy. Przepisy u.o.O. przewidują możliwość odwołania się od karty powołania na ćwiczenia wojskowe. Procedura ta nie przewiduje możliwości zawarcia w odwołaniu wniosku o przeznaczenie do służby zastępczej. Istnieje możliwość powołania się na przesłankę określoną w art. 248 ust. 5 u.o.O. Przepis u.o.O. wprost wyłączają możliwość sądowej kontroli legalności decyzji wydanej w sprawie odwołania od karty powołania na ćwiczenia wojskowej (art. 122 ust. 3 pkt 2 u.o.O.), inaczej niż w przypadku spraw o przeznaczenie do służby zastępczej. Nie bez znaczenia jest to, że aktualnie wydawana prze Wojskowe Centa Rekrutacji karta powołania ma rygor natychmiastowej wykonalności. Skarżący ma więc interes prawny w złożeniu i rozpatrzeniu wniosku o przeznaczenie do służby zastępczej. Jako żołnierz pasywnej rezerwy ma obowiązek pełnić służbę wojskową. W sytuacji, gdy jego aktualne przekonania religijne wykluczają pełnienie służby, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, winien on mieć możliwość złożenia wniosku o przeznaczenie do służby zastępczej. Zaproponowana przez KdsSZ wykładania art. 572 ust. 1 u.o.O. prowadzi do wniosków ad absurdum. Wyklucza ona bowiem w praktyce zmianę przekonań religijnych lub wyznawanych zasad moralnych przez osoby, które przeszły już kwalifikację wojskową. Innymi słowy zakłada ona, że człowiek jest istotą o niezmiennych wierzeniach i przekonaniach, co w sposób oczywisty jest niezgodne z rzeczywistością. Taka wykładnia prowadzi do wniosku, że obywatel ma prawo do złożenia wniosku o przeznaczenie do służby zastępczej tylko w momencie, gdy kwalifikacja wojskowa w związku z powołaniem do obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej jest w toku. Na wadliwość takiej wykładni wskazuje także analiza pozostałych przepisów u.o.O. Art. 83 ust. 1 pkt 6 u.o.O. posługuje się sformułowaniem "służby wojskowej", a nie "obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej". To drugie pojęcie jest pojęciem węższym. Jeżeli dana osoba nie może pełnić służby wojskowej z powodów przekonań religijnych lub wyznawanych zasad moralnych, to powinno to dotyczyć wszelkich rodzajów służby wojskowej, a nie tylko obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. Nadto, zgodnie z art. 571 ust. 4 u.o.O. osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, której wniosek o przeznaczenie do służby zastępczej w podmiocie został rozstrzygnięty negatywnie ostatecznym orzeczeniem, może wystąpić z kolejnym wnioskiem w tej sprawie nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia. Zdaniem Skarżącego analiza tego przepisu wykazuje, że wniosek o przeznaczenie do służby zastępczej może zostać złożony ponownie, o ile termin określony w karcie powołania jeszcze nie upłynął. Art. 571 ust. 4 u.o.O. obejmuje sytuacje, w których kwalifikację już ukończona. Nie jest zatem tak, jak twierdzi KdsSZ, że ustawodawca chciał wykluczyć złożenie wniosku o przeznaczenie do służby zastępczej po zakończeniu kwalifikacji. Ustawodawca chciał ograniczyć tą możliwość w okresie trwania zasadniczej służby wojskowej, aby uniemożliwić obstrukcyjne składanie wniosków o przeznaczenie do służby zastępczej. Tym samym wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że złożenie wniosku o służbę zastępczą jest możliwe także w przypadku osób, które przeszły kwalifikację wojskową, ale z uwagi na zmianę przekonań religijnych lub zasad moralnych nie mogą jej pełnić. Samo przeznaczenie do służby zastępczej nie jest równoznaczne ze skierowaniem do jej pełnienia. Czynność przeznaczenia do służby zastępczej może mieć miejsce również w czasie, w którym obowiązkowa zasadnicza służba wojskowa jest zawieszona. Przeznaczenie do służby zastępczej jest spójne z art. 83 ust. 1 pkt 6 i art. 248 ust. 5 u.o.O. Zdaniem Skarżącego zaproponowana przez KdsSZ literalna wykładnia art. 572 ust. 1 u.o.O. jest wadliwa. Użyte w tym przepisie sformułowanie "podlega kwalifikacji wojskowej" powinno być rozumiane szeroko, w ten sposób że odnosi się ono do wszystkich mężczyzn, którzy ukończyli 19 rok życia lub w danym roku kalendarzowym ukończą 19 rok życia, a nie tylko do osób, które nie przeszły jeszcze kwalifikacji wojskowej. Ponadto wykładnia przepisów prawa powinna odbywać się w zgodzie z Konstytucją RP. Prawo do odmowy służby wojskowej, z uwagi na przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne jest prawem konstytucyjnym, wyrażonym w art. 85 ust. 3 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem obywatel, któremu przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na odbywanie służby wojskowej, może być obowiązany do służby zastępczej na zasadach określonych w ustawie. Prawo to zostało również uregulowane w art. 3 ust. 3 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U. z 2023 r. poz. 265, zwana dalej "u.g.w.s.w."), zgodnie z którym ze względu na przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne obywatele mogą występować o przeznaczenie do służby zastępczej na zasadach i w trybie określonych w u.o.O. Ani przepis Konstytucji RP, ani u.g.w.s.w. nie wprowadzają ograniczeń przedmiotowych lub czasowych dla tego prawa. Ustawa może regulować tryb przeznaczenia do służby zastępczej, ale nie może go zawężać względem uprawnień wynikających z Konstytucji. Wykładnia przepisów u.o.O. w przedmiocie służby zastępczej powinna odbywać się z uwzględnieniem art. 85 ust. 3 Konstytucji RP. W sprawie organy przyjęły wykładnię, która czyni art. 85 ust. 3 Konstytucji RP przepisem martwym dla sporej części obywateli (m.in. żołnierzy rezerwy pasywnej), odbierając im prawo do odmowy służby wojskowej ze względu na przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne. Konstytucja RP nie upoważnia ani ustawodawcy, ani organów do różnicowania uprawnień obywateli w omawianym zakresie. Skarżący wystąpił ponadto z wnioskiem o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, bo istnieją poważne wątpliwości co do zgodności art. 571 ust. 1 oraz art. 572 ust. 1 u.o.O. z art. 85 ust. 3 Konstytucji RP, który gwarantuje obywatelom polskim prawo do odmowy służby wojskowej ze względu na przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne. Prawo to ma potwierdzenie w art. 3 ust. 3 u.g.w.s.w. Literalna wykładnia art. 572 ust. 1 u.o.O. prowadzi do wniosku, że wniosek o przeznaczenie do służby zastępczej można złożyć wyłącznie, gdy jest się zobowiązanym do pełnienia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. Zachodzi zatem istotna sprzeczność pomiędzy normą konstytucyjną a normą ustawową. Norma konstytucyjna daje bowiem obywatelowi nieograniczone prawo do odmowy służby wojskowej. Choć przepisy u.o.O. przewidują, że służba zastępcza może być pełniona wyłącznie w zastępstwie obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej – stanowi to istotne zawężenie zakresu zastosowania normy konstytucyjnej. Służba wojskowa jest pełniona w różnych formach, a jedną z istotniejszych form służby wojskowej jest pasywna rezerwa, której pełnienie polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych, które mogą trać nawet do 90 dni. U.o.O. zawiera wprawdzie regulacje prawne wyłączające z obowiązku ćwiczeń wojskowych osoby przeznaczone do służby zastępczej (art. 248 ust. 5 u.o.O.), ale nie gwarantuje prawa do odmowy pełnienia służby wojskowej osobom, które w dacie przechodzenia kwalifikacji wojskowej nie wnioskowały o przeznaczenie do służby zastępczej. Obecne regulacje nie zawierają więc przepisów pozwalających na wnioskowanie o przeznaczenie do służby zastępczej osobom, które zmieniły wiarę lub wyznawane zasady moralne po przejściu kwalifikacji wojskowej. Od 2009r. kwalifikacje wojskowe odbywają się przy zawieszeniu obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. Zgodnie więc z aktualnym stanowiskiem organów administracji wojskowej i literalnym brzmieniem przepisów obywatele podlegający kwalifikacji wojskowej nie mają prawa wnioskować o przeznaczenie do służby zastępczej. Mają za to jednak obowiązek stawić się na każde wezwanie na ćwiczenia wojskowe pod rygorem odpowiedzialności karnej. Do 22 kwietnia 2022r. kwestie związane ze służbą zastępczą były uregulowane w ustawie o służbie zastępczej z 28 listopada 2003r. (Dz.U. z 2018r., poz. 885). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy odbywanie służby zastępczej uznaje się za spełnianie powszechnego obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie służby wojskowej. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ww. ustawy osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która została, na podstawie przepisów ustawy z 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017r. poz. 1430 i 2217oraz z 2018 r. poz. 138 i 398), przeznaczona do odbycia zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego, może złożyć wniosek o przeznaczenie jej do służby zastępczej. Analiza uprzednio obowiązujących przepisów wskazuje na to, że służba zastępcza mogła być pełniona również w zastępstwie innych form służby wojskowej niż zasadniczej służby wojskowej. Osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej powinno być interpretowane szeroko, gdyż odnosi się ono też do osób, które przeszły już kwalifikacje wojskową, tj. osób przeznaczonych do przeszkolenia wojskowego. Obecnie Wojsko Polskie jest wprawdzie wojskiem zawodowym, ale od wybuchu wojny w [...] powołuje na ogromną skalę rezerwistów do odbywania ćwiczeń wojskowych. Po 2009r., z uwagi na zawieszenie powszechnego poboru, nie składano de facto wniosków o przeznaczenie do służby zastępczej. Składanie ich nie było potrzebne, więc wykreowano sytuację prawną, w której ogromne rzesze rezerwistów nie przeszły przeszkolenia wojskowego i zostały pozbawione prawa do odbywania służby zastępczej, zarówno w zastępstwie zasadniczej służby wojskowej, jak i w zastępstwie służby w ramach pasywnej rezerwy. Wiara lub wyznawane zasady moralne mogą ulec zmianie. 3. KdsSZ odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. Skarżący w piśmie procesowym z [...] marca 2025r. wniósł o przeprowadzenie dowodu z komunikatu RPO z [...] grudnia 2024r. oraz pisma RPO z [...] marca 2024r. – na okoliczność uznania za wątpliwe konstytucyjne przepisów u.o.O. regulujących przeznaczenie do służby zastępczej przez RPO i Ministerstwo Obrony. BIP "Sprawa świadka Jehowy wezwanego na ćwiczenia wojskowe. MON widzi potrzebę zmiany przepisów". 5. Sąd na rozprawie [...] września 2025r. postanowił, na mocy art. 106 § 3 P.p.s.a., uwzględnić wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z pisma RPO z [...] marca 2024r. i nie uwzględnić wniosku o przeprowadzenie dowodu z komunikatu RPO z 9 grudnia 2024r. zamieszczonego w BIP RPO. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 2. Sąd na wstępie zauważa, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny w świetle ww. przepisów, w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, np. decyzję, konieczne jest stwierdzenie przez Sąd administracyjny, że w akcie tym doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. 3. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja KdsSZ odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty naruszenia norm prawa procesowego ani prawa materialnego nie mogły być uznane za zasadne. Na mocy art. 4 ust. 1 u.o.O. podstawowym sposobem spełniania obowiązku obrony Ojczyzny jest pełnienie służby wojskowej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.o.O. Spełnianie obowiązku służby wojskowej może nastąpić również przez odbywanie służby zastępczej. W świetle art. 4 ust. 3 u.o.O. spełnianie obowiązku służby wojskowej ma pierwszeństwo przed innymi rodzajami obowiązku obrony Ojczyzny. Na mocy art. 2 pkt 36 u.o.O. o uregulowanym stosunku do służby wojskowej - należy przez to rozumieć: a) nadanie danej osobie kategorii zdolności do służby wojskowej i przeniesienie jej do rezerwy, b) odbycie obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy osoby, która ją odbyła, ba) odbycie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy osoby, która ją odbyła, c) odbycie służby zastępczej i przeniesienie do rezerwy osoby, która ją odbyła, d) pełnienie zawodowej służby wojskowej, terytorialnej służby wojskowej przez okres co najmniej 3 lat oraz służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Policji, Straży Granicznej, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej lub Państwowej Straży Pożarnej. Art. 58 ust. 1 pkt 3 u.o.O. stanowi, że w ramach kwalifikacji wojskowej wykonuje się m.in. wstępne przeznaczenie osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej do poszczególnych form obowiązku obrony oraz przyjęcie wniosków o przeznaczenie do służby zastępczej. W art. 58 ust. 6 pkt 1 u.o.O. wskazano, że ustala się następujące kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej: kategoria A - zdolny do służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania lub pełnienia określonego rodzaju służby wojskowej, o której mowa w art. 129, a także zdolność do odbywania służby zastępczej. Z art. 59 ust. 9 u.o.O. wynika, że w okresie trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej w ramach kwalifikacji wojskowej szef wojskowego centrum rekrutacji może również wykonywać czynności związane z udzieleniem odroczeń czynnej służby wojskowej. Z art. 152 ust. 1 u.o.O. wynika, że obowiązkowa zasadnicza służba wojskowa jest pełniona z uwzględnieniem potrzeb Sił Zbrojnych. W świetle art. 152 ust. 2 u.o.O. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Rady Ministrów, wprowadza, w drodze rozporządzenia, obowiązek pełnienia zasadniczej służby wojskowej, określając termin jej rozpoczęcia i zakończenia, z uwzględnieniem potrzeb Sił Zbrojnych. W świetle art. 559 ust. 2 u.o.O. pełnienie służby zastępczej jest równoznaczne ze spełnianiem obowiązku zasadniczej służby wojskowej przez osoby podlegające jej odbyciu. Na mocy natomiast art. 559 ust. 3 u.o.O. służbę zastępczą można pełnić wyłącznie w okresie trwania obowiązku pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Z kolei w myśl art. 155 ust. 1 u.o.O. do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej kwalifikuje się osoby uznane za zdolne do tej służby, posiadające wykształcenie co najmniej podstawowe, z wyłączeniem wykształcenia uzyskanego w szkole specjalnej, oraz które nie ukończyły 35 roku życia. Zdaniem Sądu treść przywołanych przepisów jednoznacznie wskazuje, że obowiązek pełnienia zasadniczej służby wojskowej wygasa po ukończeniu przez daną osobę 35 roku życia. Skarżący w dniu złożenia wniosku miał ukończone 26 lat życia. Ponadto, jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, stosownie do art. 571 ust. 1 u.o.O., osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która została przeznaczona do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o przeznaczenie jej do służby zastępczej w podmiocie. Skoro Skarżący nie został przeznaczony do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, to nie ma uprawnienia by wnosić o przeznaczenie do odbycia służby zastępczej. Organ odwoławczy – wbrew argumentacji podnoszonej w skardze - w świetle obowiązujących przepisów prawidłowo przyjął, że Skarżący nie może domagać się wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, bo nie spełnia podstawowej przesłanki podmiotowej warunkującej skuteczne wszczęcie postępowania – nie jest osobą zobowiązaną do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. W obecnym stanie prawnym brak jest bowiem możliwości rozstrzygania w przedmiocie przeznaczenia do służby zastępczej osoby, która nie ma obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej. W tym kontekście stanowisko organów administracyjnych obu instancji było w pełni prawidłowe i to zarówno ze względu na treści art. 6 k.p.a., jak i obowiązujące przepisy prawa materialnego powołane w uzasadnieniach wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Inicjatywa ustawodawcza nie należy do kompetencji organów administracyjnych, które zobowiązane są do działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), a w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w kontekście obowiązujących przepisów prawa (art. 7 § 1 k.p.a.). Podnoszone w związku z tym w skardze i jej uzasadnieniu zarzuty nie mogły być uznane za zasadne. Jakkolwiek Skarżący podnosi argumenty dotyczące wyznawanych przez Skarżącego wartości, to nie mogą mieć one decydującego znaczenia w sprawie w kontekście obowiązujących przepisów prawa wskazanych w podstawach prawnych rozstrzygnięć, prawidłowo zastosowanych przez organy obu instancji. Sąd w związku z tym przyznał rację organom administracyjnym, że w okolicznościach faktycznych sprawy organy nie miały podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrywania złożonego przez Skarżącego wniosku, w tym do zajmowania stanowiska w kwestii wartości, którymi Skarżący kieruje się w życiu i dlaczego w związku z tym nie może pełnić zawodowej służby wojskowej. Ustawodawca w obecnie obowiązującym stanie prawnym unormował służbę zastępczą w dziale XIX u.o.O., wskazując, że pełnienie służby zastępczej jest równoznaczne ze spełnianiem obowiązku zasadniczej służby wojskowej przez osoby podlegające jej odbyciu. Skarżący nie podlega obowiązkowi pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Prawidłowe było zatem procesowe rozpatrzenie sprawy. Organy administracyjne mają bowiem obowiązek działać na podstawie obowiązujących przepisów (art. 6 k.p.a.). W tym kontekście również Sąd nie był uprawniony do zajmowania się konstytucyjnością obowiązujących rozwiązań prawnych, które w sprawie nie były stosowane przez organy administracyjne obu instancji. Z tych przyczyn Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego, wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego wynikało, że Skarżący [...] lutego 2027r. otrzymał kategorię zdrowia "A" – zdolny do zawodowej służby wojskowej. Skarżący nie odbywał i nie odbywa czynnej służby wojskowej, więc nie posiada nadanego stopnia wojskowego, określnej specjalności wojskowej oraz nie składał przysięgi wojskowej. Skarżącego przeniesiono do rezerwy [...] marca 2027r., na podstawie art. 47a ust. 3 ustawy oz 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej i posiada uregulowany stosunek do służby wojskowej (k. 38 akt administracyjnych). W tym kontekście należało rozważyć, tak, jak uczynił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, czy Skarżący – w świetle obowiązujących przepisów, które na mocy art. 6 k.p.a. miały obowiązek zastosować organy administracyjne obu instancji – miał czy nie miał interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o przeznaczenie do służby zastępczej w podmiocie niebędącym formacją uzbrojoną oraz czy organy administracyjne w świetle obowiązujących przepisów mogły w tym zakresie wydać merytoryczne rozstrzygnięcie w okolicznościach faktycznych sprawy, czy też prawidłowe było wydanie rozstrzygnięć procesowych. Zdaniem Sądu, wbrew argumentacji podnoszonej w skardze, prawidłowo organy administracyjne obu instancji uznały, że sprawa nie mogła być załatwiona merytorycznie w związku z obecnie obowiązującymi przepisami prawa. Skarżącego bowiem na gruncie obowiązujących przepisów, a w szczególności stosownie do art. 571 ust. 1 u.o.O., nie można uznać za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Z informacji uzyskanych z Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] wynika, Skarżący [...] marca 2017r. został przeniesiony do rezerwy, bez odbycia służby wojskowej i posiada uregulowany stosunek do służby wojskowej (k. 38 akt administracyjnych). W tym kontekście prawidłowe było stanowisko organu odwoławczego, że skoro Skarżący nie spełniał przesłanki z art. 571 ust. 1 u.o.O., to nie można Go uznać za podmiot uprawniony do złożenia wniosku o przeznaczenie do służby zastępczej. Trafnie też przyjęto w związku z tym – wbrew podnoszonym w tym zakresie zarzutom skargi – że w sprawie występuje brak legitymacji podmiotu do wystąpienia z wnioskiem o przeznaczenie do służby zastępczej, na podstawie obowiązujących przepisów. Analogiczne stanowisko było już prezentowane w judykaturze i prawidłowo powołano się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia na prawomocny wyroku WSA w Warszawie z 8 maja 2024r. sygn. akt II SA/Wa 1628/23, w którym przyjęto, że zgodnie z art. 571 ust. 1 u.o.O., że osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która została przeznaczona do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o przeznaczenie jej do służby zastępczej w podmiocie. Skoro Skarżący nie został przeznaczony do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, to a contrario nie może wnosić o przeznaczenie do odbycia służby zastępczej. Skarżący nie może więc domagać się wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie, bowiem nie spełnia podstawowej przesłanki podmiotowej warunkującej skuteczne wszczęcie postępowania - nie jest bowiem osobą zobowiązaną do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Sąd jeszcze raz podkreśli, że w obecnym stanie prawnym brak jest możliwości rozstrzygania przez organy administracyjne w przedmiocie przeznaczenia do służby zastępczej osoby, która nie ma obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej. Inicjatywa ustawodawcza nie należy w tym zakresie ani do Sądu administracyjnego ani do organów administracyjnych, które wydały w sprawie rozstrzygnięcia, a z pisma RPO z [...] marca 2025r., które Sąd na wniosek Skarżącego dopuścił na rozprawie, jako dowód w sprawie wynika, że Minister Obrony Narodowej w sposób pozytywny odniósł się do sugestii RPO dotyczącej zmian nowelizacyjnych w przedmiotowej sprawie i zadeklarował przygotowanie propozycji zmian legislacyjnych. W kontekście powyższych okoliczności należało uznać za niezasadne podnoszone w skardze zarzuty w zakresie naruszenia przez organy administracyjne poszczególnych przepisów prawa, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 28, art. 77 k.p.a., art. 59 ust. 1, art. 572 ust. 1 u.o.O. w związku z art. 85 ust. 3 Konstytucji RP. Wniosek o przeznaczenie do służby zastępczej osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej składa najpóźniej w dniu doręczenia jej karty powołania do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. Skarżący nie był natomiast osobą podlegająca kwalifikacji wojskowej. Stroną jest na mocy art. 28 k.p.a. każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, w świetle dotychczasowych poglądów prezentowanych w judykaturze, to osobisty, konkretny i aktualnie prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. O istnieniu tego interesu można mówić, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym" (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2148/14). Organ odwoławczy trafnie powołał się w sprawie na brak przepisu prawnego, który umożliwiałby Skarżącemu złożenie wniosku o przeznaczenie do służby zastępczej w podmiocie niebędącym formacją uzbrojoną i na tej podstawie prawidłowo przyjął, że wystąpił brak legitymacji do złożenia takiego wniosku, na mocy art. 571 ust. 1 u.o.O. O charakterze strony nie może decydować jedynie wola osoby, gdy ustawodawca nie przewidział normy prawnej, którą można zastosować w stanie faktycznym. Analogiczne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 kwietnia 1998r. sygn. akt IV SA 815/97, wskazując, że pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym ma charakter zarówno procesowy, jak i materialny. Charakter procesowy, bo tylko osoba uczestnicząca faktycznie w sprawie może być stroną i materialny, gdyż musi być określony przepis prawny, który by chronił jej interes. 4. Sąd za zasadny uznaje natomiast zarzut skargi o nieprawidłowym powołaniu przez KdsSZ w podstawie prawnej zaskarżonego orzeczenia art. 138 § 2 k.p.a. W sprawie - w związku z utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy ww. decyzji WKdsSZ z [...] maja 2024r. - należało powołać zamiast ww. przepisu, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem Sądu samo jednak wadliwe wskazanie podstawy prawej zaskarżonego orzeczenia nie miało istotnego wpływy na rozstrzygnięcie i nie skutkowało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej orzeczenia z [...] października 2024r. W świetle bowiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczność ta w sprawie nie zaszła, gdyż KdsSZ, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podała w zaskarżonym orzeczeniu powody, które przemawiały za utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, choć omyłkowo wskazała przepis art. 138 § 2 k.p.a., zamiast art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd wskazuje ponadto, że nie zdecydował się na dopuszczenie wnioskowanego przez Skarżącego powszechnie znanego, bo zamieszczonego na BIP RPO, komunikatu RPO z [...] grudnia 2024r., gdyż nie było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, którą organy rozpatrzyły w sposób procesowy, z uwagi na brak przepisu materialnoprawnego pozwalającego na rozpatrzenie wniosku Skarżącego o przeznaczenie do służby zastępczej w podmiocie niebędącym formacją uzbrojoną. Sąd uwzględnił natomiast wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z pisma RPO z [...] marca 2024r., uznając, że spełnia on przesłanki wynikające z art. 106 § 3 P.p.s.a. 5. Sąd, biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.