II SA/Wa 2156/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Adam Lipiński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku B. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] września 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 748); zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach z FUS, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem, świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Podał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że wnioskodawczyni jest uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z uwagi na uznaniowy charakter świadczenia określonego w art. 83 ust. 1, o przyznaniu którego decyduje wyłącznie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie przewidują zbiegu tego świadczenia ze świadczeniami przyznawanymi w trybie zwykłym przez organy emerytalno – rentowe. Biorąc pod uwagę, że wnioskodawczyni jest uprawniona do świadczenia przyznanego przez organ emerytalno - rentowy w trybie zwykłym to nie spełnia jednej z przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. B. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2015 r. zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na sprawy tj. art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez stwierdzenie przez Organ braku podstaw do przyznania świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 wskazanej ustawy, w sytuacji ich kumulatywnego wystąpienia w niniejszej sprawie; 2. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, który legł u podstaw skarżonej decyzji; 3. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 75 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji zawężenie oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o: 1. uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości; 2. zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi opisała wypadek z dnia [...] kwietnia 1973 r., kiedy została potrącona przez samochód, doznając licznych obrażeń, proces leczenia, kolejny wypadek z 1993 r., a następnie z 2002 r. Ponadto stwierdziła, że nie jest w stanie podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy i wiek. Wskazała, że nie posiada niezbędnych środków utrzymania, bowiem wszelkie środki finansowe przeznacza na leczenie. Nie zgadza się z twierdzeniem organu, że ustawa o emeryturach i rentach nie przewiduje zbiegu świadczenia z art. 83 ust. 1 ze świadczeniami w trybie zwykłym, potwierdzonego linią orzeczniczą, bowiem przepisy wskazanej ustawy milczą w kwestii zbiegu tych świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, że skarżąca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w trybie ustawowym, przyznaną okresowo do czerwca 2017 r. Zgodnie z orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS skarżąca uznana została za osobę częściowo niezdolną do pracy. Wyrok oddalający odwołanie od tej decyzji oddziału zapadł przed sądem w [...], zaś oddalający apelację od tego wyroku przed Sądem Apelacyjnym [...]. Jednocześnie toczą się postępowania z odwołań skarżącej od decyzji z dnia [...] marca 2015 r., odmawiających jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej oraz z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem z dnia [...] kwietnia 1973 r. Jak wynika z akt, warunki wskazane w art. 83 ustawy nie zostały łącznie spełnione. Orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] lipca 2015 r. skarżąca uznana została za osobę częściowo niezdolną do pracy, ponadto z tego właśnie tytułu uprawniona jest i pobiera świadczenie - rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Nadto wykluczone jest przyznawanie renty w drodze wyjątku w zbiegu z już posiadanym, ustalonym innym świadczeniem rentowym, przyznanym w trybie zwykłym. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze organ wyjaśnił, że sama trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Fakt, iż skarżąca uważa, że została w ciągu swego życia wielokrotnie pokrzywdzona wypadkami, nie oznacza, że nabyła prawo do szczególnego traktowania w kwestii renty. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, jak też z brzmieniem przepisów ustawy emerytalnej nie jest możliwe przyznawanie świadczenia w drodze wyjątku w zbiegu z już posiadanym świadczeniem rentowym w trybie zwykłym. Dodatkowo organ wskazał, iż skarżąca, niezależnie od tego, jak sama postrzega swój stan zdrowia, nie została uznana za całkowicie niezdolną do pracy, zatem niezależnie od innych okoliczności sprawy nie jest możliwe przyznanie jej świadczenia, kierowanego wyłącznie do osób całkowicie niezdolnych do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odpowiadają prawu. Wskazania przy tym wymaga, że Sąd kontroluje zaskarżoną decyzję i postępowanie, w ramach którego została wydana, biorąc pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy istniejący na dzień wydania tej decyzji, tj. [...] listopada 2015 r. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 748). Powołany przepis pozwala na przyznanie świadczenia w drodze wyjątku osobom, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie bowiem z tym przepisem, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. W sprawie niniejszej nie jest kwestionowane, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. ZUS Oddział w [...] przyznał B. S. rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia [...] czerwca 2017 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego (pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] września 2015 r. informujące o powyższej decyzji znajduje się w aktach postępowania administracyjnego). Skarżąca ma zatem prawo do świadczenia ustawowego przyznanego w trybie zwykłym. Zasadnie, w świetle powyższego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydając decyzję w dniu [...] września 2015 r. i w dniu [...] listopada 2015 r. stwierdził, że nie ma podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżąca uzyskuje świadczenie w trybie zwykłym i ma w związku z tym niezbędne środki utrzymania. Posiadanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w trybie zwykłym, wyklucza przyznanie prawa do świadczenia w trybie wyjątkowym. Wobec tego, że nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, brak było podstaw do jego przyznania (v. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2248/12, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 150/10, wyrok NSA z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2271/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprost wyklucza możliwość otrzymywania świadczenia w drodze wyjątku przez osoby pobierające własne świadczenia emerytalne lub rentowe (v. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2012 r., sygn. akt III UK 36/11, Lex 1163962; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt I UK 208/14, Lex 1652379). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.