II SA/Wa 2240/20
WyrokWSA w Warszawie2022-03-21
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Kołodziej
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy policjantowi zwalnianemu ze służby, powołując się na brak przepisów prawa określających sposób jego wyliczenia po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność dotychczasowych przepisów z Konstytucją?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ administracji nie może odmówić wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, powołując się na brak przepisów prawa. Sąd stwierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, choć stwierdził niezgodność art. 115a ustawy o Policji z Konstytucją w zakresie sposobu ustalania wysokości ekwiwalentu (współczynnik 1/30), to jednocześnie w uzasadnieniu wskazał sposób jego wyliczenia – jako równowartość wynagrodzenia za jeden dzień roboczy. Brak nowej regulacji ustawowej nie stanowi przeszkody do wyliczenia i wypłaty ekwiwalentu.Stan faktyczny
Skarżący, A. R., policjant zwalniany ze służby, domagał się wypłaty ekwiwalentu za 106 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego wraz z odsetkami. Organy Policji odmówiły wypłaty, powołując się na brak przepisów prawa określających sposób wyliczenia ekwiwalentu po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 7/15), który uznał za niezgodny z Konstytucją art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że wyrok TK nie uniemożliwia wyliczenia ekwiwalentu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. i zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Protokolant specjalista Monika Gieroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego A. R. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Komendant Główny Policji (dalej: KGP, organ) decyzją z [...] sierpnia 2020 r.
nr 67, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej Kpa.),
po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A.R. (skarżący), od decyzji nr [...] -202/2018 Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. (Komendant)
z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego
za niewykorzystane urlopy wypoczynkowy i dodatkowy, utrzymał w mocy decyzję objętą odwołaniem.
Wydaniu powyższych decyzji towarzyszył następujący stan sprawy.
Pismem z [...] listopada 2018 r. A. R. zwrócił się do Komendanta
o ponowne naliczenie i wypłatę "brakującej części przysługującego mi ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 106 dni wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia [...] stycznia 2015 r." Powołał się przy tym na art. 145a Kpa. oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15.
Pismem z [...] grudnia 2018 r. [...] Komendant odmówił wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Jak wskazał Komendant,
z informacji będących w posiadaniu organu wynika, iż przedmiotowe pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] grudnia 2018 r.
Jednocześnie Komendant pismem z [...] grudnia 2018 r. zwrócił się
do skarżącego o wskazanie decyzji ostatecznej w przedmiocie przyznania mu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
Następnie w dniu [...] lutego 2020 r. (data stempla pocztowego) reprezentujący skarżącego adwokat skierował do Komendanta wniosek o wznowienie postępowania i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby.
Komendant pismem z [...] marca 2020 r. wezwał pełnomocnika skarżącego
do sprecyzowania żądania poprzez wskazanie, czy domaga się wznowienia postępowania administracyjnego (w takim przypadku zwrócono się o wskazanie decyzji ostatecznej w przedmiocie przyznania ekwiwalentu), czy też żąda dokonania wypłaty wyrównania ekwiwalentu.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Komendanta, pismem z [...] kwietnia
2020 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarżący domaga się wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy
i w konsekwencji wnosi o wydanie stosownej decyzji administracyjnej
w przedmiotowej sprawie.
Pismem z [...] maja 2020 r. Komendant poinformował pełnomocnika skarżącego, że w sprawie została wydania decyzja z [...] grudnia 2018 r. [...] , zatem niemożliwe jest zadośćuczynienie powyższemu żądaniu. Jednocześnie Komendant przesłał własne postanowienie z [...] maja 2020 r., którym uzupełnił decyzję administracyjną Komendanta z [...] grudnia 2018 r. w zakresie pouczenia o przysługującym środku odwoławczym, nadając mu brzmienie:
"Pouczenie: Zgodnie z art. 127 § 1 i 2 w zw. z art. 144 k.p.a. stronie przysługuje prawo do złożenia odwołania za pośrednictwem Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. do Komendanta Głównego Policji w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. W trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna. Nie jest możliwe skuteczne cofnięcie oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania".
Jak wynika z akt sprawy, ww. pismo Komendanta oraz postanowienie
z [...] maja 2020 r. zostały doręczone ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi
w dniu [...]maja 2020 r.
W dniu [...] czerwca 2020 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie od decyzji Komendanta z [...] grudnia 2018 r. l.dz. [...] , wnosząc o jej uchylenie w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy "poprzez ponowne obliczenie oraz wypłatę brakującej części ekwiwalentu
za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 106 dni wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia [...] stycznia 2015 r., przysługujący Panu A.R.". Decyzji tej zarzucił naruszenie prawa materialnego,
a mianowicie art. 115a ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 r. (Dz.U. nr 30,
poz. 179 ze zm.), poprzez uznanie, iż przepis ten nie daje w obecnym stanie prawnym podstaw do ponownego obliczenia oraz wypłaty brakującej części ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, podczas gdy jest to możliwe, na co wprost wskazuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia
30 października 2018 r. w sprawie o sygn. akt K 7/15.
W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji KGP wyjaśnił, odwołując się
do treści art. 107 § 1 Kpa., że decyzja administracyjna winna spełniać wymogi wskazane w tym przepisie, co nie oznacza jednak, iż decyzja niespełniająca wszystkich wymogów formalnych nie wchodzi do obrotu prawnego. Decyzja administracyjna jest aktem administracyjnym jeśli spełnia minimalne kryteria odnoszące się do takich elementów jak: oznaczenie organu, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie dotyczące istoty sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (piastuna) (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1981 r., sygn. akt SA 1163/81, z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 34/11 i z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK1908/17).
Nie ulega zatem wątpliwości, jak stwierdził KGP, że pismo Komendanta
z [...] grudnia 2018 r., l.dz. [...] zawierające wszystkie niezbędne elementy decyzji, tj. oznaczenie organu, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie dotyczące istoty sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (piastuna), stanowi
w istocie decyzję administracyjną.
Ponadto organ wskazał, że Komendant w decyzji z [...] grudnia 2018 r., l.dz. [...] nie pouczył strony o przysługujących jej środkach odwoławczych,
a także mając na względzie treść art. 112 Kpa., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 Kpa. nie może wywołać dla niej negatywnych skutków procesowych, co oznacza, że w takiej sytuacji odwołanie to powinno być przez KGP rozpoznane co do meritum. Organ stanął na stanowisku, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony. Stwierdził, że wniesienie przez pełnomocnika skarżącego odwołania w terminie określonym w art. 111 § 2 Kpa. należy uznać za działanie uzasadnione i prawidłowe, mimo wydania przez Komendanta postanowienia
z 15 maja 2020 r. z naruszeniem przepisu art. 111 § 1a Kpa..
Przechodząc do analizy sprawy w postępowaniu odwoławczym KGP wskazał, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3. Sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określa art. 115a ustawy o Policji, który do dnia 5 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego
na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego
na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Organ podał, że w dniu 6 listopada 2018 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 2102) ogłoszony został wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, w którym orzeczono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie,
w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wspomniany wyrok spowodował zmianę treści przepisu art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną
do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. W konsekwencji powstała luka w systemie prawnym, która wobec obowiązku działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa.), uniemożliwia ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego.
Zdaniem KGP sytuacja taka (brak podstaw prawnych do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego) będzie miała miejsce aż do czasu wejścia w życie przepisu prawa, w którym wskazane zostanie, jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy (koniecznym będzie przyjęcie danego wskaźnika tych przeliczeń). Ponadto istotne znaczenie będzie miało brzmienie wprowadzonych przez ustawodawcę przepisów przejściowych, rozstrzygających, do jakich zdarzeń prawnych bądź też podmiotów nowe przepisy prawa znajdą zastosowanie, co w konsekwencji może skutkować koniecznością ponownego ustalenia wysokości omawianego ekwiwalentu i wypłaty różnicy w jego wysokości osobom, które taki ekwiwalent otrzymały na podstawie zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny regulacji. W tym kontekście nie jest wprawdzie jednoznaczne, czy organ rozpatrując omawiane żądanie wypłaty ekwiwalentu powinien wstrzymać się z oceną możliwości jego spełnienia i dopiero
po wejściu w życie stosownych regulacji dokonać czynność materialno-technicznej wypłaty żądanego ekwiwalentu albo wydać decyzję o odmowie wypłaty żądanej należności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2050/13), czy też bez oczekiwania na wprowadzenie rozwiązań prawnych determinowanych wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego orzekać o odmowie wypłaty. Nie budzi jednak wątpliwości, jak uznał KGP, że wobec aktualnego braku przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę wypłaty przedmiotowego ekwiwalentu w innej niż dotychczas wysokości, organ administracji, decydując się na rozpatrzenie wniosku, nie ma możliwości rozstrzygnięcia w inny sposób niż poprzez odmowę uwzględnienia zgłoszonego w tym zakresie żądania. Odmowa taka następuje w formie decyzji administracyjnej, bowiem zgodnie
z przyjętym w orzecznictwie poglądem, odmowa dokonania czynności materialno-technicznej winna być dokonana w drodze decyzji, gdyż jest to negatywne rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej, o której załatwienie zwróciła się strona mająca w tym interes prawny.
W świetle przedstawionych okoliczności KGP stwierdził, że decyzji Komendanta nie można uznać za wadliwą.
Skarżący, reprezentowany przez adwokata, wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję KGP z [...] sierpnia 2020 r., zaskarżając ją w całości. Zarzucił naruszenie przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2
w zw. z art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez ich bezpodstawne niezastosowanie w niniejszej sprawie co
w konsekwencji skutkowało niewypłaceniem skarżącemu należnego mu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 106 dni w związku ze zwolnieniem ze służby.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu, jak również poprzedzającej ją decyzji Komendanta i zobowiązanie do wydania decyzji nakazującej wypłatę na rzecz skarżącego brakującej części ekwiwalentu
za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 106 dni wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia [...] stycznia 2015 r., ponadto wniósł
o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że wyeliminowanie z obrotu prawnego przepisu art. 115 a ustawy o Policji nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu
i zakończeniu postępowania w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.
Skarżący wskazał, że stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte
w wyroku w sprawie K 7/15 znalazło odzwierciedlenie w ugruntowanej już linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Dla przykładu, w wyroku WSA w Krakowie
z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1366/19, Sąd stwierdził, że całkowite wyliczenie należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w wysokości uwzględniającej treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) nie wymaga regulacji ustawowej, skoro Trybunał uznał, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Z kolei, jak stwierdził WSA
w Białymstoku w wyroku z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 848/19, przyszła ewentualna zmiana przepisów prawa w zakresie ustalenia wskaźnika niezbędnego do określenia wysokości należnego ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu
art. 97 § 1 pkt 4 Kpa., a w konsekwencji również przeszkody do wydania decyzji
w przedmiocie przyznania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop
w związku ze zwolnieniem ze służby.
Skarżący stanął na stanowisku, że jak wskazują przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych, oczekiwanie przez organ administracyjny - Komendanta Głównego Policji na wydanie nowych przepisów ustawowych jest działaniem nieuzasadnionym i bezprawnym. Aktualnie obowiązujące przepisy stanowią wystarczają podstawę prawną do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wypłaty
na rzecz skarżącego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy
i dodatkowy w wymiarze 106 dni wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie
od dnia [...] stycznia 2015 r. do dnia zapłaty w oparciu o definicję, którą TK wyinterpretował z treści art. 66 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 25 sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko.
Sąd postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja KGP w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy. Sąd przywołał art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 866/20, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "Czy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r."
Sąd pytający zwrócił uwagę, że art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, uchwalony w wyniku wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, i określający zasady obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy, może różnicować funkcjonariuszy Policji w zależności od daty zwolnienia ich ze służby. W odniesieniu do policjantów, którzy zostali zwolnieni ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. stosuje się bowiem rozwiązania prawne korzystniejsze, aniżeli zasady obowiązujące funkcjonariuszy zwolnionych przed tą datą. Zróżnicowanie takie budzi, w ocenie Sądu pytającego, wątpliwości w zakresie jego zgodności z normami konstytucyjnymi, zwłaszcza w kontekście wydanego już i przywołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Sprawa w Trybunale Konstytucyjnym została zarejestrowana pod sygn. akt P 7/21.
Zdaniem Sądu udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie prawne ma zatem znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, w której przyczyną uzasadniającą odmowę wyrównania ekwiwalentu stronie skarżącej był brak podstaw prawnych do ustalenia jego wysokości, a wydany akt prawny regulujący tę kwestię został zakwestionowany w ww. pytaniu prawnym do Trybunału.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie z dnia [...] sierpnia
2021 r.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1120/21, uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał między innymi, że niezbędność zawieszenia postępowania, na podstawie art. 125
§ 1 pkt 1 p.p.s.a., występuje tylko wtedy, gdy wynik innego toczącego się postępowania przed organem administracji publicznej lub sądem będzie miał bezpośredni, ścisły i faktyczny wpływ na wynik zawieszonego postępowania, a sąd administracyjny nie posiada środków prawnych, które w skuteczny sposób pozwoliłyby wydać mu orzeczenie bez oczekiwania na wynik takiego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt I GSK 56/18, a także K. Celińska-Grzegorczyk, R. Hauser [w:] System Prawa Administracyjnego, tom 10 - Sądowa Kontrola Administracji Publicznej, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Legalis 2018, teza 37). Zdaniem NSA taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje.
NSA zwrócił uwagę że zaskarżona decyzja została wydana [...] sierpnia
2020 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1610). Zgodnie z art. 48 tej ustawy weszła ona w życie 1 października 2020 r. z wyjątkami podanymi w punktach 1) i 2) tego przepisu. Sąd administracyjny bada zaś legalność zaskarżonego aktu według stanu prawnego obowiązującego w dniu jego wydania.
Z oczywistych względów, jak stwierdził NSA, podstawą zaskarżonego orzeczenia nie była ani ww. ustawa, ani jej art. 9 ust. 1, będący przedmiotem pytania prawnego
do Trybunału Konstytucyjnego. Rozstrzygnięcie tego pytania prawnego byłoby przydatne dla ewentualnych wytycznych sądu dla organu, w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, jednakże nie jest to wystarczająca przesłanka do zawieszania postępowania sądowoadministracyjnego. Dla zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie jest niezbędne rozstrzygnięcie ww. pytania prawnego, tym bardziej, że przyczyną uzasadniającą odmowę wyrównania ekwiwalentu stronie skarżącej był brak podstaw prawnych do ustalenia jego wysokości (brak możliwości jego ustalenia), nie zaś kwestie poruszane w ww. pytaniu prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. Na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, mając na względzie wskazane kryterium legalności stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W świetle stanowisk prezentowanych przez strony niniejszego postępowania tut. Sąd rozstrzygając spór musiał zbadać to, czy istnieje możliwość przeliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. w sposób zgodny z wyrokiem Trybunału, jak chce tego skarżący, czy też brak jest podstaw prawnych do przeliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z zastosowaniem przelicznika 1/21.
Pochylając się nad powyższym problemem, tut. Sąd stwierdził, że istnieje możliwość ponownego wyliczenia należnej kwoty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, ponieważ na sposób wyliczenia tej kwoty wskazuje wprost uzasadnienie powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Wyjaśniając motywy powyższego wniosku w pierwszej kolejności zasadnym jest wskazanie, iż wyrokiem z dnia 30 października 2018 r., (sygn. akt K 7/15, ogłoszonym w Dzienniku Ustaw w dniu 6 listopada 2018 r., poz. 2102) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem wyroku była utrata z dniem
6 listopada 2018 r. (data publikacji w Dzienniku Urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji, w części, w jakiej określał współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia funkcjonariusza, jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.
Dalej podkreślić należało, iż ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, lub za niewykorzystany czas wolny od służby powinien stanowić równowartość niewykorzystanych urlopów, a więc zgodnie
z uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest to "zastępcza forma" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną
i faktyczną niemożność realizacji tego świadczenia w naturze. Podstawową formą realizacji prawa do wypoczynku, gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji, jest faktyczne wykorzystanie urlopu czy czasu wolnego od służby, jednak ze względu na wykonywanie obowiązków służbowych, a więc okoliczności od funkcjonariusza niezależnych, może dojść do sytuacji, że nie wykorzysta on przysługującego mu urlopu czy czasu wolnego przed ustaniem stosunku pracy. Wtedy jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu czy niewykorzystanego czasu wolnego, jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny.
Prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, lub za niewykorzystany czas wolny od służby nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby i nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ww. ekwiwalentu wynika wprost z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia – w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13, CBOSA). Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu lub za niewykorzystany czas wolny od służby jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu czy czasu wolnego wynika
z faktu, że urlop wypoczynkowy i tzw. czas wolny od służby liczony jest wyłącznie
w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy
o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu czy czasu wolnego powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze.
Z uzasadnienia przywołanego wyroku TK wynika wprost sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (czy czas wolny), którym jest - na dzień zwolnienia ze służby - ilość dni niewykorzystanego urlopu czy czasu wolnego przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Oznacza to, że
w niniejszej sprawie należy po wyliczeniu ilości dni urlopu i czasu wolnego przysługującego skarżącemu, tę ilość pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego skarżącemu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby obliczonego w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Ilość należnego
i niewykorzystanego urlopu i czasu wolnego należy więc pomnożyć przez "wycenę" (dokonaną zgodnie z uzasadnieniem TK) ostatniego jednego dnia roboczego przysługującego skarżącemu na dzień zwolnienia ze służby.
Mając na względzie powyższy sposób wyliczenia, przyjęty przez Trybunał Konstytucyjny, należy podkreślić, że całkowite wyliczenie należnego skarżącemu
na dzień [...] stycznia 2015 r. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop nie powinno powodować jakichkolwiek trudności, a tym bardziej wymagać regulacji ustawowej, skoro przyjmuje się, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.
|Zdaniem Sądu w zaistniałych okolicznościach brak interwencji ustawodawcy |
|w zakresie zastąpienia "niekonstytucyjnego" współczynnika ułamkowego 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta nową regulacją wskazującą |
|sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, w żaden sposób nie uniemożliwia wyliczenia i wypłacenia |
|takiego świadczenia skarżącemu. Innymi słowy, brak nowych przepisów zastępujących niekonstytucyjny przelicznik 1/30 uposażenia innym |
|przelicznikiem w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, nie stanowi przeszkody do|
|wyliczenia i wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. |
|Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją RP przepisu |
|art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu |
|wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Wyrok Trybunału nie dotyczy jednak przepisu art. 114 |
|ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji i wynikającego |
|z jego treści uprawnienia zwalnianego policjanta do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub |
|dodatkowe. Trybunał orzekł o zakresowej niekonstytucyjności sposobu naliczania ekwiwalentu, przy czym z uzasadnienia wyroku wprost |
|wynika sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni |
|niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień |
|zwolnienia ze służby. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest, jak już wspomniano powyżej, wynagrodzenie za jeden|
|dzień roboczy (a nie jeden dzień kalendarzowy miesiąca), gdyż urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. |
|Pogląd o możliwości przyznania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy bez konieczności podejmowania |
|przez ustawodawcę działań o charakterze legislacyjnym na skutek cyt. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, prezentowany jest w |
|orzecznictwie sądów administracyjnych |
|(por. m.in. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 23 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 189/19, III SA/Gd 204/19, III SA/Gd 218/19; wyroki WSA w |
|Olsztynie z dnia 30 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 314/19,z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 313/19; wyrok WSA w Białymstoku |
|z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. II SA/Bk 773/19, dostępne w CBOSA). Stanowisko to podziela Sąd orzekający w tej sprawie |
|i przyjmuje za własne. Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest utrata |
|z dniem 6 listopada 2018 r. mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji, ale tylko |
|w zakresie, w jakim ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w |
|wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jako orzeczenie zakresowe nie powoduje utraty mocy |
|obowiązującej całego art. 115a ustawy o Policji. Przepis ten nadal obowiązuje z tym, że należy traktować go jako pozostający |
|w sprzeczności z Konstytucją RP, ale tylko w granicach określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W pozostałym zakresie przepis |
|należy stosować |
|i interpretować zgodnie ze wskazówkami przedstawionymi przez Trybunał Konstytucyjny. |
|Uwzględniając zatem, że z uzasadnienia przywołanego wyroku Trybunału wynika wprost sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu |
|za niewykorzystany urlop, całkowite wyliczenie należnego skarżącemu ekwiwalentu nie powinno nastręczać jakichkolwiek trudności, a tym |
|bardziej wymagać nowej regulacji ustawowej, skoro przyjmuje się, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu |
|funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest bowiem okolicznością |
|faktyczną, możliwą do ustalenia w oparciu o kalendarz na dany rok, |
|w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. z 20151 r. poz. 90), z kolei pobierane przez |
|funkcjonariusza wynagrodzenie |
|w danym roku kalendarzowym należy do danych posiadanych przez organ policyjny. |
|W konsekwencji przyjąć należy, że w obecnym stanie prawnym brak jest jakichkolwiek przeszkód do merytorycznego rozpoznania sprawy o |
|przyznanie byłemu policjantowi ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w oparciu o art. 115a ustawy o|
|Policji interpretowany |
|w zgodzie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. |
|Jedynie ubocznie Sąd zauważa, że powyższe skutkuje brakiem podstaw |
|do zawieszenia prowadzonego w tym zakresie postępowania i oczekiwania |
|na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez ustawodawcę w zakresie ukształtowania nowego stanu prawnego, na co zresztą zwrócił uwagę|
|Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1120/21, uchylając wydane w niniejszej |
|sprawie postanowienie Sądu o zawieszeniu postępowania. |
Mając na względzie naruszenie przez organy Policji obu instancji przepisów prawa materialnego, tj. przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej,
w szczególności art. 66 ust. 2 i art. 190 ust. 4 oraz art. 115a ustawy o Policji
poprzez ich błędną wykładnię w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. i zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w wysokości 480 złotych (tytułem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego), ustalonego
na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło