II SA/Wa 24/22
WyrokWSA w Warszawie2022-05-04
Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Andrzej Wieczorek, Izabela Głowacka-Klimas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uczestnictwo policjanta w kursie na prawo jazdy podczas zwolnienia lekarskiego, pomimo zaleceń psychiatrycznych wskazujących na korzyści terapeutyczne z takich aktywności, stanowi nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego skutkujące utratą prawa do uposażenia?Ratio decidendi
Uczestnictwo policjanta w kursie na prawo jazdy podczas zwolnienia lekarskiego, nawet jeśli lekarz psychiatra zalecił aktywności intelektualne dla celów terapeutycznych, nie może być oceniane abstrakcyjnie. Organy Policji, ignorując zalecenia lekarskie i stan zdrowia policjanta, arbitralnie uznały takie zachowanie za nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia. Naruszyło to zasady postępowania administracyjnego, w tym obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i uwzględnienia dowodów.Stan faktyczny
Policjant M. L. został pozbawiony prawa do uposażenia za okresy zwolnienia lekarskiego z powodu rzekomego nieprawidłowego wykorzystania tego zwolnienia, polegającego na udziale w kursie na prawo jazdy. Organy Policji uznały, że aktywność ta nie mieści się w ramach "zwykłych czynności dnia codziennego" i nie sprzyja powrotowi do służby. Policjant podnosił, że zgodnie z zaleceniami lekarzy psychiatrów, takie aktywności były wskazane terapeutycznie i sprzyjały powrotowi do zdrowia. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów k.p.a. i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. L. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia prawa do uposażenia zasadniczego uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...].
M. L. wniósł skargę na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] grudnia 2021r., Nr [...], w przedmiocie pozbawienia prawa do uposażenia zasadniczego.
Komendant Miejski Policji w [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...].10.2021 roku, działając na podstawie art. 121 e ust. 3 Ustawy z dnia 06.04.1990 roku o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 - ze zm.) stwierdził utratę prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego od dnia [...].12.2020 roku do dnia [...].01.2021 roku, od dnia [...].01.2021 roku do dnia [...].02.2021 roku, od dnia [...].02.2021 roku do dnia [...].02.2021 roku, od dnia [...].02.2021 roku do dnia [...].07.2021 roku w związku z ustaleniem nieprawidłowego wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez [...]. M. L. Decyzji na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Przedmiotową decyzję doręczono wymienionemu w dniu [...].10.2021 roku. W dniu [...].11.2021 roku (data stempla pocztowego) [...] M. L. wniósł odwołanie od rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...].10.2021 roku.
Wymieniony m.in. zarzucał decyzji naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. ustawy o Policji, a także przepisów innych ustaw mających wpływ na wynik postępowania.
Organ odwoławczy stwierdził, że funkcjonariusz otrzymał zwolnienie lekarskie po to, aby przebyć niezbędną rekonwalescencję i powrócić w pełni sprawnym do służby. Nie ulega wątpliwości, że podczas zwolnienia lekarskiego policjant zwolniony jest z obowiązku świadczenia służby oraz wykonywania innych związanych z nią czynności. Adnotacja na zaświadczeniu lekarskim o treści "chory może chodzić" oznacza, iż choroba nie wymaga leżenia w łóżku. Taki zapis upoważnia go jedynie do wykonywania zwykłych czynności życia codziennego, np. poruszania się po mieszkaniu, udania się na zabieg, czy kontrolę lekarską (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] listopada 2002 r., sygn. akt [...]).
Zdaniem organu, udział w szkoleniu podstawowym dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii C, CE w żaden sposób nie wpisuje się w czynności życia codziennego. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...].07.2021 roku, które wymieniony dostarczył dopiero po uzyskaniu informacji o przeprowadzonej kontroli wynika że: "...W zaburzeniach psychicznych, w tych także, które zdiagnozowano u pacjenta, ważne jest angażowanie się przez pacjenta w aktywności sprzyjające powrotowi do zdrowia, rehabilitacji psychiatrycznej, angażujące pacjenta intelektualnie, ponoszące jego kwalifikacje, co sprzyja podniesieniu jego pewności siebie i poczucia własnej wartości, a takim zajęciem jest kurs na prawo jazdy".
Organ wskazuje, że wymienione zaświadczenie lekarskie wystawił ten sam lekarz, który potwierdził niezdolność policjanta do służby w okresie od dnia [...].02.2021 roku do dnia [...].07.2021 roku. W tym okresie wymieniony w dniach [...].02.2021 roku, [...].03.20021 roku oraz [...].03.2021 roku przystępował do egzaminu na prawo jazdy, nie uczestniczył już w szkoleniu podstawowym dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii C, CE. Zaświadczenia z Ośrodka Szkolenia Kierowców z dnia [...].07.2021 roku potwierdza, że [...] M.L. uczestniczył w szkoleniu podstawowym dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii C, CE w okresie [...].06.2020 roku do dnia [...].02.2021 roku. Policjant nie przedłożył dowodu potwierdzającego, że lekarz stwierdzający niezdolność do służby we wskazanym okresie (obejmujący czas szkolenia) zalecił policjantowi uczestnictwo w jakichkolwiek szkoleniach. Zaświadczenie lekarskie z dnia [...].07.2021 roku wystawił (na kilka miesięcy po odbytym szkoleniu) inny lekarz, niż lekarz stwierdzający niezdolność do służby. Zatem w ocenie organu, w aktach postępowania administracyjnego nie ma dokumentu, który można uznać za dowód, z którego wynikałoby, że policjantowi zalecono udział w szkoleniu podstawowym dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii C, CE podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia [...].12.2020 roku do dnia [...].01.2021 roku, od dnia [...].01.2021 roku do dnia [...].02.2021 roku, od dnia [...].02.2021 roku do dnia [...].02.2021 roku.
W trakcie przeprowadzka kontroli ustalono, że [...] M. L. w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim uczestniczył w kursie na prawo jazdy, tj. w dniach: [...].01.2021 roku, [...].01.2021 roku, [...].01.2021 roku, [...].01.2021 roku, [...].01.2021 roku, [...].01.2021 roku, [...],01.2021 roku, [...].01.2021 roku, [...].01.2021 roku, [...].02.2021 roku. Ponadto w dniu [...].02.2021 roku zdał wewnętrzny egzamin teoretyczny i praktyczny w Ośrocku Szkolenia Kierowców [...]. Jak poinformował Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w [...] [...] M.L. przystąpił do państwowego egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kat C w dniu [...].02.2021 roku oraz praktycznego - w dniu [...].03.2021 roku. Ponadto, wymieniony w dniu [...].03.2021 roku przystąpił do egzaminu państwowego praktycznego na prawo jazdy kategorii C+E.
W ocenie organu, sama aktywność funkcjonariusza przebywającego na zwolnieniu lekarskim nie stanowi przeciwwskazań medycznych, a nawet sprzyja procesowi leczenia, jest z punktu widzenia omawianych regulacji obojętna. Istotne jest bowiem to, czy aktywność ta mieści się w ramach dopuszczalnych czynności funkcjonariusza podczas korzystania ze zwolnienia lekarskiego. Innymi słowy rzecz ujmując, pewne zachowania mogą być niezgodne z celem zwolnienia lekarskiego, mimo tego, że pozostają w zgodzie z procesem leczenia. Okres spowodowanej chorobą niezdolności do służby ma przede wszystkim służyć leczeniu. W wielu przypadkach dopuszczalne jest wychodzenie z domu, czy wykonywanie drobnych prac domowych, jeżeli nie koliduje to z procesem rekonwalescencji pacjenta. Jednak podejmowanie się innych zajęć, nie związanych z leczeniem należy traktować jako korzystanie ze zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem. Czas zwolnienia lekarskiego nie może być zatem traktowany jako równoważny okresowi urlopu wypoczynkowego, urlopu bezpłatnego, czy innych diii wolnych od służby, w których to okresach policjant decyduje o sposobie spędzenia wolnego czasu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2017 roku sygn. akt II SA/Wa 1687/16). Każdy pracownik, a więc i policjant, gdy przebywa na zwolnieniu lekarskim powinien podejmować jedynie taką aktywność, która jest potrzebna do jego codziennego funkcjonowania. Wychodzenie poza te ramy nasuwa przypuszczenie, że zwolnienie zostało nadużyte. Działania strony nie zmierzały do jak najszybszego powrotu do zdrowia, a co za tym idzie do służby i stanowiły nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, co skutkowało pozbawieniem prawa do uposażenia za wskazany w decyzji okres.
Wobec powyższych okoliczności Komendant Wojewódzki Policji w [...] stwierdził, że organ I instancji prawidłowo wydał rozkaz personalny nr [...] z dnia [...].10.2021 roku.
M. L. wniósł skargę na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...], w przedmiocie pozbawienia prawa do uposażenia zasadniczego.
Zaskarżonej decyzji zarzucał:
1. naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. - poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, co doprowadziło do uznania przez organ, że skarżący nieprawidłowo wykorzystał zwolnienie lekarskie, w szczególności dokonanie własnej interpretacji zwolnienia lekarskiego z pominięciem obowiązku weryfikacji, czy czynności wykonywane w trakcie zwolnienia były elementem zaleconym w ramach terapii;
2. naruszenie art. 8 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa prawa, z uwagi na zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przy uwzględnieniu wyłącznie jednego interesu, a także z uwagi na nieustosunkowanie się do zgłoszonych przez stronę skarżącą twierdzeń;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121e ustawy o Policji - poprzez uznanie, że skarżący wykorzystał zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego celem, podczas gdy w wystawionych zaświadczeniach lekarskich (dwóch niezależnych lekarzy psychiatrów) były zawarte zalecenia uczestnictwa w zajęciach hobbystycznych, w tym szkoleniach i kursach angażujące pacjenta intelektualnie, które wpisywały się w część leczenia i terapii oraz były wskazane i konieczne do uzyskania pełnej remisji objawów i powrotu do zdrowia.
Skarżący podnosił, iż dnia 17 sierpnia 2021r. wniósł do protokołu kontroli uwagi oraz załączył zaświadczenia lekarskie lek. M. T. z dnia [...] lipca 2021r., w których wskazano, że dokończenie między innymi rozpoczętego przed chorobą kursu na prawo jazdy było przez nią wskazane jako jedna z form terapii, ponadto załączono zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2021, w którym lek. [...] B. Z. wskazuje brak przeciwskazań do robienia wszelkich kursów, w tym kursu na praw jazdy, które pomagają pacjentowi w powrocie do zdrowia i jest z nią konsultowane i zlecane. Mimo posiadanych zaświadczeń lekarskich w uzasadnieniu rozkazu personalnego z dnia [...] października 2021r. nr [...] Komendant Miejski Policji w [...] wbrew przy wdanym zaświadczeniom twierdzi, że "W okolicznościach niniejszej sprawy sytuacja, w której wymieniony policjant przebywający na zwolnieniu lekarskim, wykonuje czynności ewidentnie nie mające nic wspólnego z działaniem umożliwiającym mu jak najszybszy powrót do zdrowia, a tym samym do służby uzasadnia, że policjant ten wykorzystywał zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego celem". W tym miejscu warto zaznaczyć, że Komendant Wojewódzki Policji z/s w [...] nie tylko nie ustosunkował się do powstałych rozbieżności zawartych w odwołaniu z dnia [...] listopada 2021 roku, ale dodatkowo podniósł fakt, że zaświadczenia z dnia [...] lipca 2021r. lek. [...] B. Z. nie ma w aktach postępowania administracyjnego, co leży w rażącej kolizji z faktem, że omawiane zaświadczenie tam się znajduje k-42 i jest wymienione w przeglądzie akt pod poz.37.
Skarżący wskazuje, że o ile oczywiste jest, że pacjent podczas zwolnienia lekarskiego nie powinien podejmować się czynności, które nie sprzyjają leczeniu, utrudniają powrót do zdrowia i przedłużają czas rekonwalescencji, o tyle nie sposób jednocześnie ocenić takich czynności abstrakcyjnie, bez odwołania się do charakteru schorzenia (wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2019rokusygn., akt IOSK 11095/18). W tej sytuacji, ogromnie istotne jest to, że prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego powinna być oceniana w kontekście treści tego zwolnienia, zaleceń lekarskich i stanu zdrowia pacjenta, nie zaś z punktu widzenia potencjalnych przeświadczeń postronnych obserwatorów, współpracowników, czy też przełożonych.
Kwestią sporną pozostaje natomiast to, czy wskazywaną wyżej aktywność podejmowaną przez skarżącego w trakcie przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim należało uznać za wykorzystywanie tego zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem, a tym samym, czy skarżącego policjanta należało pozbawić prawa do uposażenia za wspomniane okresy zwolnienia lekarskiego.
Zarówno Komendant Miejski Policji w [...], jak i Komendant Wojewódzki Policji z/s w [...], wydając obie sporne decyzje administracyjne, nie ustosunkowali się w żaden sposób do treści zaświadczeń lekarzy-specjalistów z zakresu psychiatrii, arbitralnie uznając, wbrew stanowisku tych lekarzy, iż skarżący wykorzystywał wskazane zwolnienia lekarskie niezgodnie z ich celem. Co więcej, organy te, nie wyjaśniając przyczyn takiego stanu rzeczy, posunęły się do całkowitego zanegowania właściwości terapeutycznych szkoleń i kursów, pomimo wiedzy o stanowisku lekarzy psychiatrów w tym zakresie.
Powyższe oznacza, że organy Policji obu instancji, wydając sporne rozstrzygnięcia, nie wykazały w sposób właściwy, dlaczego - ignorując ocenę lekarzy psychiatrów - zakwalifikowały udział skarżącego w kursach i szkoleniach, jako przejaw działań dających jednoznaczną podstawę do postawienia zarzutu nieprawidłowego wykorzystania wspomnianych wyżej zwolnień lekarskich.
Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] wnosił o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony rozkaz personalny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.
Zgodnie z art. 121e ust. 1 ustawy o Policji, prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego, spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz oświadczenie policjanta, o którym mowa w art. 121c ust. 1 pkt 3, może podlegać kontroli. Przepis ten w ust. 2 pkt 2 stanowi, że kontrolę przeprowadza przełożony policjanta właściwy w sprawach osobowych - w zakresie prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego i spełnienia wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz w zakresie oświadczenia policjanta, o którym mowa w art. 121c ust. 1 pkt 3. Zgodnie zaś z ust. 3 cytowanego przepisu prawa, jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, policjant traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia. Kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy policjant w okresie orzeczonej niezdolności do służby, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej (art. 121e ust. 7 ustawy o Policji). W razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że policjant wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie lekarskie w inny sposób niezgodny z jego celem, osoba kontrolująca sporządza protokół, w którym podaje, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego (art. 121 ust. 10 ustawy o Policji). Protokół przedstawia się policjantowi w celu wniesienia do niego ewentualnych uwag. Wniesienie uwag policjant potwierdza własnoręcznym podpisem (art. 121e ust. 12 ustawy o Policji). Na podstawie ustaleń zawartych w protokole przełożony stwierdza utratę prawa do uposażenia za okres, o którym mowa w ust. 3 lub 4. Przepis stosuje się odpowiednio w przypadku zawiadomienia przez komisję lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w wyniku przeprowadzenia przez tę komisję kontroli o nieprawidłowościach w wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego (art. 121 ust. 13 ustawy o Policji).
W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, iż w świetle art. 121e ust. 1 ustawy o Policji, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego może podlegać kontroli, co wynika wprost z przytoczonej regulacji. Jednocześnie, wskazać należy, że wykładnia celowościowa przepisu art. 121e ust. 1 ustawy o Policji nie może prowadzić do tezy, że weryfikacja ta może być prowadzona w sposób władczy, a taką cechę miałaby kontrola pozbawiona realistycznych przesłanek i indywidualnego charakteru, pozbawiona odniesienia do rodzaju schorzenia i zaleceń lekarza. Inny może być powód udzielenia zwolnienia lekarskiego osobie przebywającej na zwolnieniu lekarskim z powodu zaburzeń psychicznego (w tym nerwicowych), a inny osobie dotkniętej schorzeniem związanym z konkretną jednostką chorobową (np. przeziębienia, schorzenia ortopedyczne czy też choroby innych organów), inne też mogą być zalecenia i warunki powrotu do zdrowia. Warto podkreślić ponadto, że dokonując kontroli, organy Policji winny mieć na względzie również to, iż - wbrew pozorom - kategoria "zwykłych czynności dnia codziennego" nie jest określeniem precyzyjnym, o zamkniętym zakresie znaczeniowym i zawsze ustalenia w tym zakresie należy dokonywać odnosząc je do konkretnego stanu faktycznego.
Zdaniem Sądu, z dotychczasowego orzecznictwa sądowego wynika jednoznacznie, że celem zwolnienia lekarskiego jest uzyskanie przez chorego pełnej zdolności do służby. Samo bowiem zwolnienie lekarskie przesądza o niezdolności do służby w okresie w nim wskazanym (por.m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1687/16; podobnie wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 511/18 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
Zaznaczyć zatem należy, że czym innym jest okoliczność potwierdzenia niezdolności chorego do służby - poprzez wystawienie zaświadczenia lekarskiego (zwolnienia lekarskiego), czym innym natomiast sama diagnoza lekarska dokonana przez lekarza, jak również zalecony proces leczenia. W tym kontekście, samo zwolnienie lekarskie nie stanowi metody leczenia, lecz ma sprzyjać, obok zaleconego procesu leczenia, powrotowi funkcjonariusza do służby. Ratio legis omawianej regulacji - jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o Policji (...) (Dz. U. z 2014 r. poz. 502) - było ograniczenie absencji funkcjonariuszy służb mundurowych. Zadaniem organu jest zatem wyłącznie dokonanie kontroli tego, w jaki sposób realizowane jest zwolnienie lekarskie w celu uzyskania pełnej zdolności do służby. Natomiast nie może być kwestionowane, iż w toku kontroli organ nie ustala stanu zdrowia policjanta, ani nie ocenia prawidłowości realizacji przez niego procesu leczenia (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 października 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 641/20, CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku z dnia 2 marca 2018r., wydanego w sprawie sygn. akt I OSK 2071/17 (CBOSA) wskazał, że przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 121e ustawy o Policji jest wyłącznie ustalenie prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego, a nie wpływu ustalonej aktywności fizycznej na szybkość powrotu do stanu zdrowia umożliwiającego powrót do służby. Organ nie musi ustalić tego, czy czynności podejmowane przez funkcjonariusza przyczyniły się do przedłużenia okresu jego powrotu do zdrowia i w konsekwencji do służby, a więc w istocie, czy działania podejmowane przez niego w trakcie trwania zwolnienia lekarskiego przyczyniły się do pogorszenia jego stanu zdrowia. Z kolei, w uzasadnieniu do wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 409/17 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny podniósł także, że organy Policji nie muszą badać, czy zwolnienie lekarskie zawiera jakieś szczegółowe zasady dotyczące wykorzystania zwolnienia lub dozwolonego wysiłku fizycznego.
Oznacza to zatem, iż sama okoliczność, że aktywność funkcjonariusza przebywającego na zwolnieniu lekarskim nie stanowi przeciwskazań medycznych, a nawet sprzyja procesowi leczenia, jest z punktu widzenia omawianych regulacji obojętna. Istotne jest bowiem to, czy aktywność ta mieści się w ramach dopuszczalnych czynności funkcjonariusza podczas korzystania ze zwolnienia lekarskiego. Przyjąć zatem należy, iż pewne zachowania mogą być niezgodne z celem zwolnienia lekarskiego, mimo tego, że pozostają w zgodzie z procesem leczenia. Powyższe nie oznacza jednak, wykluczenie każdej aktywności fizycznej i umysłowej.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie - zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych - zgodnie z którym, w czasie niezdolności do służby funkcjonariusz nie może podejmować każdej aktywności, bowiem okresu zwolnienia lekarskiego nie można traktować jako czasu wolnego od służby. Orzeczona niezdolność do służby z możliwością poruszania się stanowi o możliwości wykonywania przez policjanta zwykłych czynności dnia codziennego: dokonania zakupów żywnościowych, leków, materiałów medycznych; udania się na wizytę do lekarza, na zabiegi medyczne; poruszania się po mieszkaniu; spacerów w celach rekonwalescencji. Dodać należy, iż zakres dopuszczalnego poruszania się funkcjonariusza w przypadku orzeczenia o czasowej niezdolności do służby zawierającego określenie "chory może chodzić" winien - co do zasady - ograniczać się do najbliższych okolic jego miejsca zamieszkania i tylko dla załatwienia podstawowych potrzeb życiowych (tak m.in. WSA w Białymstoku, wyrok z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 389/21, CBOSA). Za niezgodne z celem zwolnienia uznaje się zaś takie postępowanie, które w powszechnym odczuciu jest nieodpowiednie dla osoby chorej i może nasuwać wątpliwości, co do jej rzeczywistego stanu zdrowia. Oczywiste jest przy tym, że pacjent nie powinien podejmować się czynności, które nie sprzyjają leczeniu, utrudniają powrót do zdrowia i przedłużają czas rekonwalescencji. (por.m.in. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2019 r., I OSK 11095/18, CBOSA). Zamieszczenie na druku zaświadczenia lekarskiego oznaczenia wskazującego, że chory może chodzić, nie oznacza, że policjant przebywający na zwolnieniu lekarskim może traktować okres zwolnienia lekarskiego jako czas wolny od służby, którym może dowolnie dysponować, a zwłaszcza podejmować się zajęć lub działalności nie ukierunkowanej na zaspokojenie własnych potrzeb życiowych.
Niemniej, należy jednocześnie stanowczo podkreślić, że warto z dużą ostrożnością podchodzić do generalnej zasady, że chory - mogący chodzić - uprawniony jest właściwie wyłącznie do robienia zakupów i wyjść na wizyty lekarskie, tym bardziej, że - jak podkreślono już wcześniej - kategoria "zwykłych czynności dnia codziennego" nie jest określeniem precyzyjnym, o zamkniętym zakresie znaczeniowym.
W ocenie Sądu, niezmiernie ważne w tego typu sprawach jest również to, że o ile oczywiste jest, że pacjent podczas zwolnienia lekarskiego nie powinien podejmować się czynności, które nie sprzyjają leczeniu, utrudniają powrót do zdrowia i przedłużają czas rekonwalescencji, o tyle nie sposób jednocześnie ocenić takich czynności abstrakcyjnie, bez odwołania się do charakteru schorzenia. W tej sytuacji, ogromnie istotne jest to, że prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego powinna być oceniana w kontekście treści tego zwolnienia, zaleceń lekarskich i stanu zdrowia pacjenta, nie zaś z punktu widzenia potencjalnych przeświadczenia postronnych obserwatorów, współpracowników, czy też przełożonych.
W tej sytuacji, mając na względzie argumenty strony skarżącej podniesione zarówno w toku postępowania, jak i w samej skardze, należy wyraźnie stwierdzić, że sporne postępowanie administracyjne w sprawie utraty przez skarżącego prawa do uposażenia z tytułu nieprawidłowego wykorzystania zwolnień lekarskich nie zostało przeprowadzone w niniejszej sprawie z poszanowaniem wszelkich reguł wynikających z k.p.a., w konsekwencji czego nie sposób przyjąć, iż organy Policji obu instancji ustaliły prawidłowo stan faktyczny sprawy, co tym samym przekłada się na prawidłowość wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć.
Skarżący podnosił, iż dnia 17 sierpnia 2021r. wniósł do protokołu kontroli uwagi oraz załączył zaświadczenia lekarskie lek. M. T. z dnia [...] lipca 2021r., w których wskazano, że dokończenie między innymi rozpoczętego przed chorobą kursu na prawo jazdy było przez nią wskazane jako jedna z form terapii, ponadto załączono zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2021, w którym lek. [...] B. Z. wskazuje brak przeciwskazań do robienia wszelkich kursów, w tym kursu na praw jazdy, które pomagają pacjentowi w powrocie do zdrowia i jest z nią konsultowane i zlecane. Mimo posiadanych zaświadczeń lekarskich w uzasadnieniu rozkazu personalnego z dnia [...] października 2021r. nr [...] Komendant Miejski Policji w [...] wbrew przy wdanym zaświadczeniom twierdzi, że "W okolicznościach niniejszej sprawy sytuacja, w której wymieniony policjant przebywający na zwolnieniu lekarskim, wykonuje czynności ewidentnie nie mające nic wspólnego z działaniem umożliwiającym mu jak najszybszy powrót do zdrowia, a tym samym do służby uzasadnia, że policjant ten wykorzystywał zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego celem". Ponadto, skarżący zaznacza, iż Komendant Wojewódzki Policji z/s w [...] nie tylko nie ustosunkował się do powstałych rozbieżności zawartych w odwołaniu z dnia [...] listopada 2021 roku, ale dodatkowo podniósł fakt, że zaświadczenia z dnia [...] lipca 2021r. lek. [...] B. Z. nie ma w aktach postępowania administracyjnego, co leży w rażącej kolizji z faktem, że omawiane zaświadczenie tam się znajduje k-42 i jest wymienione w przeglądzie akt pod poz.37.
W ocenie Sądu, organy obu instancji nie odniosły się do tych kwestii i wątpliwości skarżącego. Kwestią sporną pozostaje zatem to, czy wskazywaną wyżej aktywność podejmowaną przez skarżącego w trakcie przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim należało uznać za wykorzystywanie tego zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem, a tym samym, czy skarżącego policjanta należało pozbawić prawa do uposażenia za wspomniane okresy zwolnienia lekarskiego. Tymczasem, już w samym zaświadczeniu lekarza psychiatry z dnia [...] lipca 2021r. widnieje zapis, iż: " (...) W zaburzeniach psychicznych, w tych także, które zdiagnozowano u pacjenta, ważne jest angażowanie się przez pacjenta w aktywności sprzyjające powrotowi do zdrowia, rehabilitacji psychiatrycznej, angażujące pacjenta intelektualnie, podnoszące jego kwalifikacje, co sprzyja podniesienie jego pewności siebie i poczucia własnej wartości, a takim zajęciem jest kurs na prawo jazdy."
Wojewódzki Policji, jak i Komendant Miejski Policji, wydając obie sporne decyzje administracyjne, nie wzięli pod uwagę tego aspektu wskazanych zaleceń lekarza-specjalisty z zakresu psychiatrii, arbitralnie i jednostronnie uznając, iż skarżący wykorzystywał wskazane zwolnienia lekarskie niezgodnie z ich celem. Nie budzi wprawdzie wątpliwości Sądu, jak słusznie wskazały organy Policji obu instancji, że celem zwolnienia lekarskiego jest uzyskanie przez chorego pełnej zdolności do służby, a więc wykonywanie jakichkolwiek czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do pracy lub służby zawsze stanowi wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem, w szczególności, gdy zachowania chorego utrudniają proces leczenia i rekonwalescencję. Niemniej, uznać należy jednocześnie, że nie sposób ocenić takich czynności abstrakcyjnie, jak dokonały tego organy Policji, bez odwołania się do charakteru schorzenia. Nie ulega również wątpliwości to, że prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego powinna być oceniana w kontekście nie tylko treści tego zwolnienia, ale przede wszystkim zaleceń lekarskich i stanu zdrowia pacjenta, nie zaś z punktu widzenia przeświadczenia przełożonych skarżącego funkcjonariusza.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że okoliczność zamieszczenia na druku zaświadczenia lekarskiego cyfry "2", oznaczającej, iż "chory może chodzić", nie oznacza, że policjant przebywający na zwolnieniu lekarskim może traktować okres zwolnienia lekarskiego, jako czas wolny od służby, którym może swobodnie dysponować. Jednocześnie, nie można abstrakcyjne stawiać tezy, iż orzeczona niezdolność do służby z możliwością poruszania się stanowi wyłącznie o możliwości wykonywania przez policjanta jedynie takich zwykłych czynności dnia codziennego, jak dokonywanie zakupów żywności, zakupu leków, czy też udania się na wizytę do lekarza. Takie podejście stanowiłoby bowiem przykład dowolnej, abstrakcyjnej i arbitralnej zarazem oceny prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego.
Według Sądu, powyższe oznacza, że organy Policji obu instancji, wydając sporne rozstrzygnięcia, nie wykazały w sposób właściwy, dlaczego - mając na uwadze zalecenia lekarza psychiatry - uznały przystąpienie do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kat .C oraz do egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat, C+E,, jako przejaw działań dających jednoznaczną podstawę do postawienia zarzutu nieprawidłowego wykorzystania zwolnienia lekarskiego, z podkreśleniem, że skarżący powinien przewidzieć taką sytuację.
Wobec powyższego, stwierdzić trzeba, że zarówno Komendant Wojewódzki Policji, wydając zaskarżoną decyzję, a wcześniej - Komendant Miejski Policji, wydając sporną decyzję uchybili obowiązkom wynikającym z normom prawnym wyrażonym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem nie podjęli wszelkich możliwych i niezbędnych zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Ponadto, poprzez niepełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne i prawne swoich rozstrzygnięć, organy Policji obu instancji naruszyły normę postępowania administracyjnego wskazaną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Jednocześnie, stwierdzić należy, iż organy Policji dopuściły się również w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego państwa, wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście regulacji prawnych zwartych w przepisach art. 121e ust. 3, ust. 7 i ust. 13 ustawy o Policji, wszechstronnie nie wyjaśniły wszelkich istotnych okoliczności dotyczących analizowanej sprawy, jak również nie wyjaśniły w sposób precyzyjny, dlaczego - w świetle powołanych wyżej przepisów - podnoszone przez skarżącego argumenty, nie dawały jednak podstaw do ich uwzględnienia przy wydawaniu rozstrzygnięć pozbawiających skarżącego prawa do uposażenia za okres nieprawidłowo wykorzystanego zwolnienia lekarskiego.
Rozpatrując sprawę ponownie, właściwy organ Policji zobowiązany będzie zastosować się do wskazanych przez Sąd zaleceń, dokonując wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego rzeczywiście stanowiły przypadek nieprawidłowego wykorzystania zwolnienia lekarskiego, a następnie wyda należycie i przekonująco umotywowaną decyzję administracyjną, w oparciu o kryteria, którymi organy kierują się kontrolując prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby, w rozumieniu art. 121e stawy o Policji.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje obu instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło