II SA/Wa 2411/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 144 w związku z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku G. B., dalej także "skarżący", z dnia [...] marca 2021 r. o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...], utrzymanego w mocy decyzją [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] o zwolnieniu ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r., Nr 43, poz. 277 z późn. zm.). Skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2021 r., wnosząc o stwierdzenie nieważności przedmiotowych rozstrzygnięć podał, że Komendant Miejski Policji w [...] wydając decyzję zwolnieniową dokonał ustaleń w sprawie jedynie na podstawie materiałów przesłanych ze śledztwa o sygn. [...], prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...]. Natomiast, zgodnie z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a., był zobowiązany do zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu badań DNA i osmologii w celu zebrania pełnego materiału dowodowego i wyczerpania wszystkich środków dowodowych. Zdaniem skarżącego, poprzez zaniechania w tym względzie organ w sposób rażący naruszył przepisy kodeksu postępowania karnego, co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podał, że w rozpatrywanej sprawie zachodziła "inna uzasadniona przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.) w postaci wcześniejszego rozstrzygnięcia tej sprawy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Organ wyjaśnił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji nie może być wszczęte, ponieważ decyzja ta została już skontrolowana przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 146/15 oddalił skargę G. B. na tę decyzję, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1028/16 oddalił skargę kasacyjną skarżącego od tego wyroku. Minister wyjaśnił, że z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", wynika, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Zgodnie z art. 170 tej ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prawomocny wyrok Sądu ma zatem powagę rzeczy osądzonej w przedmiocie rozstrzygnięcia, co oznacza, że nie można skutecznie wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie i miedzy tymi samymi stronami. Ocena prawna wyrażona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 146/15 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1028/16 jest wiążąca dla organów Policji. Stanowiła ona bezpośrednią przyczynę wydania postanowienia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2017 r. utrzymanego w mocy postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r., postanowienia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymanego w mocy postanowieniem nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r., postanowienia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymanego w mocy postanowieniem nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r., postanowienia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2019 r. utrzymanego w mocy postanowieniem nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2019 r., postanowienia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2019 r. utrzymanego w mocy postanowieniem nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2019 r., a także postanowienia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2019 r. utrzymanego w mocy postanowieniem nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2020 r. oraz postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymanego w mocy postanowieniem nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2020 r., jak również postanowienia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2021 r. Dokonanie przez stronę innej oceny (z uwzględnieniem istotnych jej zdaniem okoliczności), zbadanych przez sąd kwestii, nie może, bowiem pozbawić prawomocnego wyroku mocy wiążącej. Zarówno analiza wniosku strony z dnia [...] marca 2021 r., jak również poprzedzających go wniosków, wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że dotyczą one tej samej sprawy w rozumieniu art. 1 k.p.a. Organ stwierdził, że ponowny wniosek strony oparty na tych samych podstawach faktycznych i prawnych nie może być rozpoznany w sposób odrębny, bowiem sprawa ta zawisła już przed organem i została rozstrzygnięta. Wydano postanowienie mające charakter ostateczny. Funkcjonuje ono w obrocie prawnym i przysługuje mu domniemanie legalności (prawidłowości). Podniósł, że żądanie strony dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie przeszkody czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym (uchwała NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09). Wyrok, którego mocą prawomocnie oddalono skargę, zamyka stronie drogę do stwierdzenia nieważności, poddanej uprzednio takiej kontroli decyzji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 947/10). Organ wyjaśnił, że przywołana przez skarżącego uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 potwierdza poprawność podjętego przez Komendanta Głównego Policji w postanowieniu nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z tezą przedmiotowej uchwały: "Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a." W zakresie zaś podnoszonych przez G. B. okoliczności związanych z konicznością oceny zebranego w toku postępowania karnego materiału dowodowego, to zasadnie organ I instancji wskazał, że nie podlegają one odrębnej analizie w toku postępowania, bowiem stanowiłyby wyjście poza granicę sprawy administracyjnej wytyczoną normą prawną - art 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji oraz bezzasadną ingerencję w kompetencje zastrzeżone dla innego organu. G. B. pismem z dnia 27 czerwca 2021 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. W uzasadnieniu skargi wskazał że nadal podtrzymuje swoje tezy zawarte we wniosku z dnia [...] marca 2021 r. oraz w zażaleniu skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na postanowienie Komendanta Głównego Policji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga jest nieuzasadniona. Z przepisu art. 61a § 1 k.p.a., który był podstawą materialnoprawną wydania tego postanowienia, wynika, że gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn jego wszczęcie jest niedopuszczalne, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w postępowaniu administracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2159/12 i z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1635/14). Zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone do sytuacji, gdy stwierdzenie przesłanek wymienionych w tym przepisie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przed wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego, a zatem nie rozpatruje sprawy merytorycznie. W związku z tym w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum sprawy. Odmowa wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 453/16, wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). W rozpoznawanej sprawie, organ wychodząc z tych niekwestionowanych założeń, prawidłowo przyjął, że zachodziła "inna uzasadniona przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.) w postaci wyroku prawomocnego, istniejącego w obrocie prawnym, wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w dniu 4 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 146/15 oddalającego skargę G. B. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Po pierwsze, zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Po drugie, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 przyjął, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali istnienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody czyniącej rozpoznanie tego żądania niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że wyrok prawomocny oddalający skargę na decyzję nie stanowi automatycznie przeszkody do wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie, jeżeli występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wykaże, że zachodzą okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, ponieważ nie mogły być one znane sądowi lub gdy powodem oddalenia skargi był brak interesu prawnego skarżącego (por. np. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2572/14). Kierując się tymi wskazaniami, należy przyjąć, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 146/15 (prawomocny w związku z oddaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1028/16 skargi kasacyjnej skarżącego) stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Należy podkreślić, że skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która została skontrolowana przez sąd administracyjny obu instancji, ani w zażaleniu na postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, ani też w skardze do Sądu, nie podniósł żadnych nowych okoliczności, które nie były znane Sądowi rozpoznającemu jego skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Skarżący we wniosku z dnia [...] marca 2021 r., a następnie w zażaleniu z dnia [...] maja 2021 r., podnosił, że organ wydając decyzję o jego zwolnieniu ze służby nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, w szczególności zaniechał przeprowadzenia dowodu z opinii z zakresu badania DNA i osmologii. W tym względzie należy podzielić stanowisko organu, że wskazywane przez skarżącego okoliczności nie mogą podlegać w postępowaniu z wniosku o stwierdzenie nieważności odrębnej analizie, bowiem stanowiłyby wyjście poza granice sprawy administracyjnej rozstrzyganej w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Fakt, że w sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 4 listopada 2015 r. Sąd nie odnosił się do powyższych dowodów, nie oznacza jednak, że nie dokonał kontroli postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie przez organy Policji. Sąd, w ramach badania legalności zaskarżonej decyzji, odniósł się do istotnych, z punktu widzenia mającej zastosowanie w sprawie normy prawa materialnego, ustaleń faktycznych i ocenił, że organy wyjaśniły wszystkie okoliczności sprawy, dokonując ustaleń w tym zakresie w ramach swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Sądu, poczynione w sprawie ustalenia pozwoliły na przyjęcie, że orzeczenie o zwolnieniu skarżącego ze służby nie nosi znamion dowolności (...). Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2017 r., po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, stwierdził, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, istniały podstawy do przyjęcia, że skarżący dopuścił się przypisywanego mu czynu o znamionach przestępstwa. Ponadto sąd kasacyjny, uznając za niezasadny zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., wskazał, że stan faktyczny w sprawie został ustalony i oceniony w sposób prawidłowy, przy uwzględnieniu stosownego przepisu prawa materialnego. Organy w postępowaniu administracyjnym ustaliły okoliczności istotne z punktu widzenia normy prawa materialnego i prawidłowo je oceniły. Uwzględniając powyższe przyjąć należy, że wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2021 r. o wszczęcie postępowania nieważnościowego nie zawiera okoliczności, które byłyby poza zakresem kontroli sądów i nie były objęte powagą rzeczy osądzonej. Prowadzi to do wniosku, że zaskarżone postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] października 2014 r. oraz utrzymującej go w mocy decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby, nie narusza prawa. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 tej ustawy.