II SA/Wa 3056/21
WyrokWSA w Warszawie2022-02-09
Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Piotr Borowiecki, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (art. 15c, 22a, 24a) w przypadku funkcjonariusza, który pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego, mimo że spełniona została przesłanka rzetelnego wykonywania obowiązków po 12 września 1989 r., a okres służby przed 31 lipca 1990 r. stanowił ok. 18% całego okresu służby?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nieprawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, ponieważ nie wykazał, że służba funkcjonariusza na rzecz państwa totalitarnego charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a jedynie opierał się na domniemaniach i nie uwzględnił wiążącej oceny prawnej sądu administracyjnego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ naruszył przepisy postępowania i prawa materialnego, nie wywiązując się z zaleceń zawartych w poprzednich wyrokach sądowych.Stan faktyczny
Skarżący wystąpił o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, argumentując, że jego służba na rzecz państwa totalitarnego była krótkotrwała (ok. 18% całego okresu służby) i miała charakter administracyjny, a nie operacyjny. Po wcześniejszych postępowaniach sądowych i administracyjnych, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie odmówił wyłączenia stosowania przepisów, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego nie był krótkotrwały i że skarżący był zaangażowany w działalność charakterystyczną dla ustroju totalitarnego. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niewzięcie pod uwagę wiążącej oceny prawnej sądów z poprzednich postępowań.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. Zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego Z. S. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego Z. S. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Z. S. (zwany dalej także jako: "Strona"; "Skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika, wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej także jako: "Minister", "Organ") o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723 ze zm. - zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową").
W uzasadnieniu wniosku Skarżący przedstawił przebieg służby. Podkreślił, że bardzo dobrze wykonywał powierzone mu obowiązki służbowe, był skrupulatny
i sumienny, a o przedmiotowej postawie ww. świadczą liczne pozytywne opinie służbowe. We wniosku wskazał również, że jego służba na rzecz totalitarnego państwa stanowi jedynie około 17 % całego okresu służby, co świadczy o jej krótkotrwałości. Skarżący stwierdził, że nigdy nie wykonywał czynności operacyjnych, czy też operacyjno-technicznych dla Służby Bezpieczeństwa. Ponadto zwrócił uwagę, że przeszedł pozytywnie proces kwalifikacyjny do Policji, nigdy nie był karany dyscyplinarnie, zawsze pracował uczciwie i odpowiedzialnie, a wieloletnia służba
w Policji miała znaczący wpływ na jego zdrowie.
Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Wymieniona decyzja została doręczona pełnomocnikowi Strony [...] czerwca 2019 r., który w dniu [...] lipca 2019 r. wniósł skargę na wymienioną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 listopada 2019r., sygn. akt II SA/Wa 1711/19 oddalił skargę Z. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. uznając, że Organ prawidłowo ustalił, iż służba Skarżącego (od lipca 1986r. do 31 lipca 1990r.) na rzecz totalitarnego państwa nie była służbą krótkotrwałą, a zatem nie spełniono przesłanki z art. 8a pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wyroku wywiódł Skarżący, zaskarżając ten wyrok w całości i wniósł, w szczególności, o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi, tj. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, że służba skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r., trwająca de facto 4 lata i 1 miesiąc, nie miała przymiotu krótkotrwałości, podczas gdy w stosunku do całkowitego okresu jego służby. Powyższy okres stanowił jedynie ok. 17% całokształtu służby, a zakres jego obowiązków sprowadzał się do wykonywania pracy typowo administracyjnej, związanej z archiwizacją, składowaniem i przeglądem dokumentów, a także realizowaniem zadań związanych z wyłączaniem akt z układu numerycznego osób ubiegających się o wydanie [...] oraz włączaniem tych akt do układu po załatwianiu spraw. Tym samym dokonano błędnej wykładni art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, że skarżący pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego, podczas gdy skarżący nie wypełniał zadań wywiadowczych i kontrwywiadowczych, a zakres jego obowiązków sprowadzał się do wykonywania pracy typowo administracyjnej, związanej z archiwizacją, składowaniem i przeglądem dokumentów.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także: "NSA") wyrokiem z 5 listopada 2020r., w sprawie I OSK 797/20, z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez dokonanie jego błędnej wykładni z pominięciem przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" oraz błędnej wykładni ujętej w punkcie pierwszym tego przepisu przesłanki "krótkotrwałości" pełnienia służby, uchylił zaskarżony wyrok w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Jednocześnie NSA zobowiązał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie aby ponownie rozpoznając sprawę, uwzględnił dokonaną przez sąd kasacyjny ocenę prawną i zgodnie z nią dokonał kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zaistnienia w realiach tej sprawy przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" - w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w związku z pozostałymi przesłankami wymienionymi w tym przepisie i uwzględniając ich omówiony wyżej charakter.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także: "WSA w Warszawie") wyrokiem z dnia 5 stycznia 2021r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2356/20 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z dnia [...] czerwca 2019r., nr [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podniósł, powołując się na dokonaną przez NSA ocenę prawną, że aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.
W odniesieniu do kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", należy stwierdzić, że kryterium to należy rozumieć w sposób standardowo przyjęty w języku polskim. Rzetelnie działanie to działanie, które powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków.
Ponieważ w rozstrzyganej sprawie ocen takich zabrakło, a mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy w kontekście powoływanej przez organ przesłanki wynikającej z art. 8a "szczególnie uzasadnionego przypadku" Sąd uznał, że Minister wydając zaskarżoną decyzję dokonał nieprawidłowej wykładni art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz nie ocenił właściwie okoliczności sprawy z punktu widzenia zastosowania tego przepisu i w ten sposób naruszył w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., jak również art. 8 i art. 11 k.p.a.
WSA w Warszawie uchylił zatem zaskarżoną decyzję oraz zobowiązał Ministra aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wadliwości te naprawić, po to by nie narażać się na zarzut przeprowadzenia postępowania w sposób stronniczy, pod z góry przyjętą tezę.
Przedmiotowy wyrok wraz z aktami sprawy oraz uzasadnieniem i stwierdzeniem jego prawomocności, wpłynął do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji
w dniu [...] czerwca 2021 r.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku, Minister decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ponownie odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że Skarżący został zwolniony ze służby
w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] w dniu [...] kwietnia 2008 r., ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono
z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.
Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu uznał służbę Skarżącego za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, okres od dnia [...] lipca 1986 r. do dnia
31 lipca 1990 r., tj. okres 4 lat i 1 miesiąca. Organ ustalił, że całkowity okres służby Skarżącego wynosi 21 lat, 9 miesięcy i 15 dni (od dnia [...] lipca 1986 r. do dnia
[...] kwietnia 2008 r.). Dodatkowo do wysługi emerytalnej doliczono okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 1 rok, 11 miesięcy i 20 dni (od dnia [...] października
1983 r. do dnia [...] października 1985 r.).
Jednocześnie Organ stwierdził, że z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych w dniu [...] marca 2018 r. i z dnia [...] marca 2021 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby Skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Ponadto z pisma Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2018 r. znak [...] wynika, że Skarżący po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w trakcie służby w Policji, zajmował kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższane uposażenie zasadnicze oraz dodatek służbowy, był awansowany w stopniu służbowym, otrzymywał nagrody finansowe, a także pozytywnie go opiniowano. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec niego karach dyscyplinarnych. Ponadto w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział Skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia.
Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny, Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:
1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz
2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Analizując pierwszą z powyższych przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa.
Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością, co potwierdza również słownik wyrazów bliskoznacznych, w którym można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Minister podniósł też, że druga z przesłanek - rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia -ma charakter nieostry i powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Pojęcie rzetelności w ujęciu językowym określa postawę i jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy tego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały". Rzetelne zatem wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy i realizowanie obowiązków dodatkowych. Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Przedstawiając powyższe przesłanki, Minister podkreślił, że zadaniem organu jest stwierdzenie czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki te można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Dokonując takiej oceny na gruncie przedmiotowej sprawy organ wskazał, że całkowity okres pełnionej przez Skarżącego służby wynosi 21 lat, 9 miesięcy i 15 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa to okres 4 lat i 1 miesiąca, co stanowi około 18% ogółu służby.
W ocenie Ministra, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby.
W związku z powyższym Organ uznał, że nie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, Minister stwierdził, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Skarżącego po w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.
Tym samym stwierdził, że w sprawie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Na marginesie zauważył, że świadczenie emerytalne wypłacane Skarżącemu nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1611).
Minister, odnosząc się do przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, podał, że Skarżący był świadomy przyjęcia do struktur państwa totalitarnego, o czym świadczy podanie z dnia [...] marca 1986 r., w którym ww. stwierdził: "Uprzejmie zwracam się do Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z prośbą o wcielenie mnie w poczet członków Służby Bezpieczeństwa.". W konsekwencji Skarżący został umieszczony na etacie [...] Wydziału [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...].
Minister zaznaczył, że Wydział [...] przynależał do Biura [...] i [...] MSW - od kwietnia 1964 r. w strukturach Służby Bezpieczeństwa. Z dniem [...] kwietnia 1967 r., na mocy Zarządzenia organizacyjnego nr [...]. Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1967 r., Biuro [...] zostało przemianowane na Biuro [...] i [...]. Z dniem 1 stycznia 1975 r. ponownie przekształcone w Biuro [...]. Do głównych zadań tej jednostki należała ochrona obywateli PRL przed działalnością obcych służb specjalnych, wstępne rozpoznanie cudzoziemców przebywających w PRL oraz zapobieganie niepożądanym przyjazdom. W swojej pracy wykorzystywało dokumenty zgromadzone w elektronicznym systemie przetwarzania danych [...] oraz Departamencie [...]. Współpracowało również m.in. z Departamentem [...] i Biurem Śledczym. Do pionu [...] należało prowadzenie bieżącej analizy i selekcji wyjazdów do krajów kapitalistycznych, co miało zapewnić maksymalną ochronę tajemnicy państwowej i służbowej, uniemożliwienie wyjazdów osób mogących poza granicami kraju podejmować działalność polityczna godzącą w interesy PRL oraz osób znanych z działalności przemytniczej i nielegalnego handlu. Wykorzystując posiadane środki pracy operacyjnej w stosunku do cudzoziemców z krajów kapitalistycznych, pion [...] miał ujawniać faktyczne przyczyny ich pobytu, przeciwdziałać uzyskiwaniu przez nich wiadomości interesujących obce służby specjalne i zachodnie "ośrodki dywersji ideologicznej", typować określone osoby do dalszego rozpracowania przez pion [...]. Funkcjonariusze pionu [...] prowadzili również rozmowy profilaktyczno- rozpoznawcze z obywatelami polskimi wyjeżdżającymi do krajów kapitalistycznych, którzy mogliby wzbudzić zainteresowanie tamtejszych służb specjalnych. Często rozmowy te przeprowadzali inspektorzy wydziałów II komend wojewódzkich MO, przy wydziałach [...] funkcjonował również na stałe rzecznik wydziału [...]. W przypadku wyjazdów osób duchownych współpracowano również ściśle z pionem [...]. W pracy operacyjnej wykorzystywano tajnych współpracowników werbowanych w środowiskach, którymi interesował się pion [...], między innymi pracowników biur turystycznych oraz pilotów wycieczek zagranicznych.
Uzależnienie wydawania [...] w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej poprzez wprowadzenie ścisłej reglamentacji stanowiło wówczas istotne narzędzie SB, dające tej formacji szereg możliwości kontrolowania przez państwo wszystkich aspektów życia społecznego, w tym w szczególności wywierania na obywatelach presji. Poprzez okazję do załatwiania spraw [...], umożliwiających niezwykle atrakcyjny wówczas wyjazd za granicę, często werbowano ludzi do współpracy z SB. Problemy z wyjazdem z kraju spotykało właściwie każdą osobę krytycznie nastawioną i otwarcie wyrażającą swój negatywny stosunek wobec komunistycznych ideologii. Były ponadto kategorie osób (np. księża katoliccy oraz osoby związane z działalnością opozycyjną), wobec których represja polegająca na odmowie wydania [...] była stosowana zdecydowanie częściej niż w stosunku do innych grup społecznych.
Zdaniem Organu, materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie pozwala na domniemanie, że Skarżący był zaangażowanym pracownikiem w czasie służby na rzecz totalitarnego państwa. W trakcie realizacji zadań w Służbie Bezpieczeństwa Skarżący został skierowany na egzamin [...], o czym świadczy Arkusz słuchacza nr [...] z dnia [...] kwietnia 1987 r. W ww. dokumencie wskazano, że ww.: "Jest pracownikiem sumiennym, pracowitym i koleżeńskim z zadań służbowych wywiązuje się bez zastrzeżeń. Posiada odpowiednie wysokie kwalifikacje zawodowe co w znacznym stopniu ułatwia mu realizację nałożonych na niego obowiązków. Strona etyczno - moralna i społeczno - polityczna nie budzi żadnych zastrzeżeń.".
Minister zwrócił uwagę, że w trakcie służby na rzecz totalitarnego państwa Skarżący został awansowany na stopień [...] (Wniosek o nadanie stopnia Milicji Obywatelskiej z dnia [...] czerwca 1987 r. karty: 0039 - 0040 sygn. akt [...]).
W uzasadnieniu powyższego dokumentu jest napisane: "[...] S. od chwili przyjęcia do Wydziału [...] zatrudniony jest w składnicy akt [...]. Swoje obowiązki służbowe wykonuje prawidłowo i z dużym zaangażowaniem.
Jest funkcjonariuszem zdyscyplinowanym i chętnie wykonującym zlecane dodatkowo zadania. W pracy bieżącej umiejętnie organizuje sobie pracę i orientuje się odnośnie składowania konkretnych akt. W kwietniu br. zdał egzamin na stopień [...]. W pełni zasługuje na mianowanie na [...] stopień [...].".
Minister wskazał, że z akt sprawy wynika ponadto, że w trakcie służby na rzecz totalitarnego państwa Stronie postępowania wielokrotnie zwiększano parametry uposażenia.
W ocenie Ministra nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że Skarżącego w trakcie służby w Wydziale [...] WUSW [...] mianowano na stanowisko [...] i podwyższono dodatek z sumy 500 zł do 1500 zł oraz mianowano funkcjonariuszem stałym w V kategorii dodatku służbowego (wniosek personalny z dnia [...] maja 1989 r. oraz wniosek personalny z dnia [...] lipca 1989 r.).
W ww. dokumentach wskazano, że Skarżący: "Aktualnie pracuje na odcinku związanym z bezpośrednim styku z interesantami, wydając [...] na wyjazd prywatno - czasowe do KK i KDL. (...) Jest pracownikiem skromnym, zaangażowanym i zdyscyplinowanym. (...) W pełni zasługuje na mianowanie młodszym inspektorem i podwyższenie dodatku specjalnego" oraz, że "jest funkcjonariuszem zdyscyplinowanym i sumiennym. Obowiązki służbowe wykonuje z dużym osobistym zaangażowaniem. Wymienionego cechuje dobra znajomość metodyki pracy, odpowiedzialność oraz kultura zawodowa. Nie stwarza żadnych kłopotów zawodowo - dyscyplinarnych. (...) W związku z upływem trzyletniego okresu pracy w resorcie spraw wewnętrznych, biorąc pod uwagę dotychczasową, nienaganną postawę i dobre efekty pracy zawodowej, wnoszę o przeszeregowanie wymienionego do grupy stałych funkcjonariuszy resortu spraw wewnętrznych.".
Zdaniem Ministra kolejnym dokumentem potwierdzającym zaangażowanie Skarżącego w służbę na rzecz totalitarnego państwa jest wniosek personalny z dnia [...] grudnia 1989 r. akt [...]. W dokumencie wskazano, że: "Od momentu zatrudnienia pracuje [...] awansując na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Wymieniony jest funkcjonariuszem zdyscyplinowanym i sumiennym. Obowiązki zawodowe wykonuje rzetelnie i z dużym osobistym zaangażowaniem. Posiada dobrze opanowany warsztat zawodowy. Samodzielny nie wymaga kurateli i szczególnego nadzoru. Wobec interesantów rzeczowy i taktowny. Lubiany w kolektywie pracowniczym ceniony przez przełożonych. Zasługuje na awansowanie na stanowisko [...].".
W ww. dokumentacji znalazło się też świadectwo ukończenia przez Skarżącego postępowania szkolenia politycznego funkcjonariuszy resortu spraw wewnętrznych
w pierwszym roku służby przygotowawczej.
W opinii służbowej z dnia [...] sierpnia 1987 r. wskazano, że Skarżący: "(...) pomimo stosunkowo krótkiego okresu pracy w Wydziale [...], dobrze poznał zakres obowiązków na swoim stanowisku i zadania służbowe wykonuje prawidłowo. Na co dzień umiejętnie organizuje sobie bieżącą pracę i przejawia własna inicjatywę. Jest funkcjonariuszem wydajnym o dużym poczuciu odpowiedzialności za prawidłowy i terminowy obrót akt w składnicy."
Minister zwrócił uwagę, że następna opinia służbowa za okres od dnia [...] lipca 1986 r. do dnia [...] kwietnia 1989 r. ponownie podkreśla zaangażowanie strony w służbę w Służbie Bezpieczeństwa. O powyższym świadczą następujące fragmenty ww. dokumentu: "Wyróżniany za pracę i zaangażowanie premiami kwartalnymi", "(...) wykazuje na zajmowanym stanowisku dobre przygotowanie ogólne i zawodowe. Systematycznie bezpośrednio w pracy pogłębia i doskonali swoją wiedzę i umiejętności zawodowe" oraz "(...) jest funkcjonariuszem pracowitym, wyróżniającym się dużym osobistym zaangażowaniem. Umiejętnie i samodzielnie organizuje swój warsztat pracy. Chętny do bezinteresownej pomoc, zainteresowany dalszym podnoszeniem kwalifikacji i awansem zawodowym." Podkreślono też, że "Wyróżnia się postawą, zaangażowaniem, kulturą, taktem, zdyscyplinowaniem i bezinteresownością" oraz, że "Postawa ideowo - polityczna bez zastrzeżeń. Politycznie i światopoglądowo jest funkcjonariuszem ukształtowanym. Aktywny i zaangażowany w życiu społeczno - politycznym. Pełni funkcję [...] koła ZSMP przy Wydziale [...]."
Minister podkreślił przy tym, iż zakończenie powyżej wskazanego okresu pełnienia przez Skarżącego służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z jego woli lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce, zatem wykonywał obowiązki w ramach Służby Bezpieczeństwa do końca istnienia korzystając z uprzywilejowanej pozycji służbowej, którą zajmował.
Organ wskazał ponadto, że z dokumentacji przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że Skarżący był członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej oraz "pełnił nawet funkcję [...] koła ZSMP przy Wydziale [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]".
W ocenie Ministra pozostawanie zaangażowanym członkiem pełniącym konkretne funkcje w Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej było dowodem na zindywidualizowane zaangażowanie się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Zdaniem Organu skoro Skarżący prężnie działał w Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej, to niewątpliwie identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego.
Postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, w ocenie organu nie kwalifikują sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek, gdyż Skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu.
Organ zauważył też, że Skarżący nie został wyróżniony odznaczeniami resortowymi, jak również i państwowymi i zaznaczył, że zawarte w uzasadnieniu Strony argumenty dotyczące: zaangażowania w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, a także wskazanie na otrzymanie przez nią nagród, nie mają kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie w kontekście braku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku w związku z zaangażowaniem i świadomością uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa.
Dlatego też Organ uznał, że całokształt służby Skarżącego, a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., przyjęta przez niego określona postawa wobec ówczesnego sytemu państwowego i zaangażowanie w służbę na rzecz Służby Bezpieczeństwa oraz niespełnienie przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, przemawiają za uznaniem, że w przedmiotowej sprawie nie należy skorzystać z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika - działając za pośrednictwem organu - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r., zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 153 P.p.s.a poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do nieuwzględnienia w treści zaskarżonej decyzji wiążącej oceny prawnej opisanej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2021 r., sygn. akt: II SA/Wa 2356/20 w przedmiocie:
- pojęcia "państwa totalitarnego" jako świadomej służby na rzecz państwa o określonym ustroju, oznaczające zindywidualizowane zaangażowanie się w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie przez to państwo jego ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji,
- celem stwierdzenia krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r., do czego konieczne jest jej zestawienie do całego przebiegu służby,
- konieczności stwierdzenia krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. w przypadku potwierdzenia wykonywania pracy przez Skarżącego o charakterze standardowych czynności podejmowanych w służbie publicznej,
- do oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu
12 września 1989 roku nie jest konieczne wykazywanie się działaniem z narażeniem zdrowia i życia tudzież legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami,
- w konsekwencji w zaskarżonej decyzji dopuszczono się błędu w ustaleniach faktycznych, przyjmując brak szczególnie uzasadnionego przypadku występującego po stronie Skarżącego;
b) art. 190 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do wydania zaskarżonej decyzji sprzecznej z treścią wiążącej oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
5 listopada 2020 r., sygnatura akt: I OSK 797/20, a mianowicie:
- szczególnie uzasadniony przypadek oznacza, że treść kryteriów "krótkotrwałości służby" oraz "rzetelnego wykonywania służby" należy oceniać w tej perspektywie, a nie jako kryteria, których spełnienie oznacza automatycznie i zawsze zaistnienie przesłanki
- art. 8 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu stanowi instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza, w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowanych na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji,
- ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadkowi', którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów służby przed dniem 31 lipca 1990 roku oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 roku, w szczególności z narażeniem życia, co stanowi przykładowy katalog "szczególnie uzasadnionych przypadków",
- w konsekwencji w zaskarżonej decyzji dopuszczono się błędu w ustaleniach faktycznych, przyjmując, iż Skarżący nie spełnia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku";
c) art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020 r., poz. 256, dalej zwanej "K.p.a.") poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do braku zgromadzenia
i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, poprzestając na wystąpieniu o informacje do Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA, Komendanta Głównego Policji, Instytutu Pamięci Narodowej -Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - tymczasem celem przeanalizowania zasadności wniosku Skarżącego konieczne jest samodzielne przeanalizowanie przez organ całości służby Skarżącego, w tym dokumentów orzeczeń, opinii służbowych, rozkazów personalnych, wniosków o nadanie stopnia lub podania o przyjęcie do służby - organ błędnie nie dokonał samodzielnej analizy materiału dowodowego (bez ustalenia faktycznego charakteru służby), co należy ocenić jako niezupełność postępowania dowodowego, organ nie mógł i nie dokonać prawidłowej oceny służby Skarżącego ("Nie jest wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy o popatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy - co mogłaby sugerować bezrefleksyjna, wyłącznie językowa wykładnia art. 13b w związku z art. 13c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym,
- w konsekwencji organ dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, iż Skarżący miałby pełnić służbę na rzecz "totalitarnego państwa" w przypadku gdy w rzeczywistości nie można przypisać służbie Skarżącego charakteru służby na rzecz "totalitarnego państwa" opisanego w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej,
- w konsekwencji naruszono przepis prawa materialnego, a mianowicie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej zwanej: "Konstytucją RP") poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do naruszenia zasad demokratycznego państwa prawa, tj:
i. zasady ochrony praw słusznie nabytych - poprzez drastyczne obniżenie uprawnionemu uprawnień emerytalnych słusznie nabytych zarówno przed 1989 rokiem, jak i po 1990 roku;
ii. zasady sprawiedliwości społecznej - poprzez:
- obniżenie uposażenia emerytalnego Skarżącego poniżej limitu określonego w art. 15 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej,
- pozbawienie Skarżącego możliwości powiększenia swojej emerytury o współczynnik opisany w art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej w wysokości 2,6 % niezależnie od lat przepracowanych powyżej 15 lat poprzez wprowadzenie oczywiście niezgodnego z zasadami demokratycznego państwa prawa limitu wysokości emerytury określonego w art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej,
- obniżenie współczynnika naliczanych składek na ubezpieczenie społeczne do 0 % czyli poniżej poziomu gdyby Skarżący w ogóle nie wykonywał żadnej pracy - w związku z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu bezrobotnych zgodnie z art. 13 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych;
iii. zasady zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez niego prawa - poprzez:
- stosowanie przez państwo zasad odpowiedzialności zbiorowej,
- stosowanie opresji względem indywidualnie oznaczonej grupy osób bez rozpatrzenia służby w sposób indywidualny oraz rozpatrzenia ewentualnej winy funkcjonariusza w przewidzianym trybie przez Sąd Powszechny;
iv.zasady nieretroakcji prawa - poprzez stosowanie sankcji nieznanych ustawie karnej w postaci obniżania świadczeń emerytalnych, za służbę przed 31 lipca 1990 roku;
d) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a mianowicie:
- brak wskazania konkretnych czynności, które w ocenie organu miałyby stanowić "służbę na rzecz totalitarnego państwa"; w przypadku gdy Skarżący nie był w żaden sposób zaangażowana w struktury SB, nie uczestniczył i nie miał żadnej wiedzy o operacjach SB, nie podejmował czynności merytorycznych, wykonywał wyłącznie standardowe czynności administracji publicznej związane z zadaniami w Wydziale [...] WUSW,
- w konsekwencji organ I instancji nie przeanalizował przesłanek które by uzasadniały przyjęcie, iż Skarżący "służył na rzecz totalitarnego państwa" - organ pominął obowiązek, wynikający z zasady praworządności opisanej w art. 7 K.p.a., przeanalizowania całości okoliczności sprawy - "służby na rzecz totalitarnego państwa" nie można postrzegać wyłącznie w kategorii abstrakcyjnego pojęcia prawnego ale trzeba je analizować jako pewnego rodzaju fakt, który należy wykazać i ustalić (czego organ nie wykonał);
e) art. 80 K.p.a. poprzez błędną ocenę dokumentu informacji IPN, wyrażającą się w braku przeanalizowania prawidłowości wystawienia informacji IPN w perspektywie zasad demokratycznego państwa, zasad praworządności, zasad prawidłowego rozumowania, zasad logiki, tymczasem informacja IPN nie ma charakteru wiążącego dla organu w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej,
- w rzeczywistości organ administracji publicznej winien samodzielnie zweryfikować prawidłowość informacji IPN wydanej w trybie art. 13 a ust. 1 Ustawy zaopatrzeniowej w perspektywie całości materiału dowodowego, co jest wymagane Zgodnie z zasadami praworządności,
- w konsekwencji organ naruszył przepis postępowania mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 106 § 1 K.p.a. sprowadzającą się do przyjęcia, iż organ jest związany informacją IPN, w przypadku jak w rzeczywistości organ jest obowiązany zweryfikować prawidłowość stanowiska IPN, mogąc dokonać innych ustaleń
f) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do przekroczenia granic uznania administracyjnego i dokonanie oceny przesłanek z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dowolnie i bez należytego odniesienia się do celu wyłączenia stosowania12 art. 15c i art. 22a oraz art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, przyjmując konieczność kumulatywnego spełnienia przesłanki krótkotrwałości służby (bez jednoczesnego określenia obiektywnych ram tej "krótkotrwałości") oraz rzetelności służby po dniu 12 września 1989 roku - tymczasem wyłączenie stosowania przytoczonych przepisów jest możliwe w przypadku wystąpienia jakiegokolwiek szczególnego uzasadnionego przypadku (jedna przesłanka);
2) naruszenia naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, iż "krótkotrwała służba" oznacza możliwość dowolności organu w ocenach tego przedziału czasowego, bez zachowania obiektywnych ram, tymczasem organ był obowiązany przyjąć, iż w perspektywie całej służby Skarżącego okres 4 lat i 1 miesiąca stanowi krótkotrwałą służbę, przy uwzględnieniu, że okres całości służby wynosił 21 lat 9 miesięcy i 15 dni miesięcy — czyli poniżej 20 %,
b) art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez niewłaściwe zastosowanie pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", które wskazuje na obowiązywanie katalogu otwartego szczególnie uzasadnionych przypadków, które ustawodawca określił przykładowo jako rzetelne wykonywanie pracy lub krótki okres służby;
3) w konsekwencji doszło do dalszego naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 67 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu wniosku o wyłączenie stosowania wobec Skarżącego art. 15c oraz art. 22a oraz art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku gdy art. 15c oraz art. 22a oraz art. 24a ustawy zaopatrzeniowej stanowią ograniczenie słusznie nabytych praw do zabezpieczenia emerytalnego i rentowego Skarżącego, zgodnie z Uchwałą SN z dnia 19 lutego 2020 roku, sygnatura akt: III UZP 1/20, kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa" powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.
Podnosząc powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w przedmiocie wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy zaopatrzeniowej ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 – zwanej dalej jako: "ustawa covidowa"), wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny - co zasady - przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.
W niniejszej sprawie – po pouczeniu stron postępowania przez Przewodniczącego Wydziału II o możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym - skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w tym właśnie trybie, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a.").
Mianowicie, zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. złożył Organ (k. 40 akt sądowych), zaś skarżący nie zgłosili w tym zakresie sprzeciwu.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia).
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w nin. sprawie nie ma zastosowania).
W punkcie wyjścia rozważań podkreślenia wymaga, że sprawa była już przedmiotem sądowej kontroli zarówno przez NSA w Warszawie, który wyrokiem z 5 listopada 2020r., w sprawie I OSK 797/20, uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2019r., sygn. akt II SA/Wa 1711/19 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tut. Sądowi.
W wyniku powyższego, WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 5 stycznia 2021r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2356/20 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z dnia [...] czerwca 2019r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia przepisów ustawy zaopatrzeniowej i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia Ministrowi wskazując w szczególności, aby Organ analizując przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku" zbadał czy służba Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych.
W takim wypadku nawet przy przyjęciu przez organ, że służba Skarżącego na rzecz państwa totalitarnego nie miała charakteru krótkotrwałego, nie wpłynie to negatywnie na ocenę "szczególnie uzasadnionego przypadku", gdyż dopuszczalne jest bowiem przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.
W przypadku zaś ustalenia przez organ, że działalność Skarżącego w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio właściwą dla państwa totalitarnego, wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w stosunku do tego funkcjonariusza powinno być wykluczone.
W świetle powyższego, rozstrzygając nin. sprawę, Sąd działa, zgodnie z art. 190 p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a., w warunkach związania poglądem prawnym wyrażonym w przywołanym wyżej prawomocnym wyroku WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2356/20.
W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że myśl przywołanych wyżej przepisów, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Odstępstwo od zasady wyrażonej we wskazanym przepisie może dotyczyć tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1790/11).
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma więc wynik sądowej kontroli i treść poglądu prawnego wyrażonego w wyroku tut. Sądu w sprawie II SA/Wa 2356/20, który ponownie rozpoznał sprawę w wyniku jej przekazania przez NSA (wyrokiem I OSK 797/20) oraz – uchylając zaskarżoną decyzję - związał Ministra swoją oceną prawną co dalszego postępowania w przedmiocie rozstrzygnięcia co do odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej.
Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. Z przepisu tego (w zw. z art. 153) wynika, że ani strona, ani organ administracji publicznej, nie mogą kwestionować wykładni prawa wyrażonej w prawomocnym wyroku Sądu, zaś wynikająca z art. 170 p.p.s.a. moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być ono ponownie badane. Prawomocne orzeczenia korzystają z domniemania prawidłowości i mogą zostać wzruszone jedynie w przypadkach nadzwyczajnych, określonych ustawą.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z 9 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 1614/15, wyrok NSA z 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15).
Ponadto podkreślić należy, że moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1480/14). Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku (por. wyrok NSA z 11 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2428/15).
Reasumując powyższe, jak ujął to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 marca 2014r., w sprawie o sygn. akt I GSK 534/12 "(...) Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."
Powyższe oznacza, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko tut. Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku II SA/Wa 2664/19 oraz, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie albowiem w sprawie nie wystąpiły przesłanki umożliwiające odstąpienia od wyrażonego wcześniej, w toku sądowej kontroli, poglądu prawnego.
Istotą sądowej kontroli w rozstrzyganej sprawie jest więc, w pierwszej kolejności, swoistego rodzaju "weryfikacja" czy Organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie w sprawie II SA/Wa 2356/20 oraz czy Skarżącemu zasadnie odmówiono wyłączenia stosowania ustawy przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" o którym mowa w art. 8a tejże ustawy.
Zdaniem składu orzekającego, Organ ponownie badając i rozstrzygając sprawę, z wiążącej go oceny prawnej wyrażonej w przywołanym orzeczeniu tut. Sądu nie wywiązał się w sposób prawidłowy, naruszając tym samym art. 153 p.p.s.a. i to w sposób, mający istotny wpływ na wynik sprawy albowiem przy wydawaniu ponownej decyzji administracyjnej (tj. zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2021 nr [...]) nie zbadał wnikliwie i rzeczowo czy w przedmiotowej sprawie możemy mówić o spełnieniu warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Jak słusznie zauważa Skarżący, odnosząc się do wyroku Sądu kasacyjnego z 5 listopada 2020r. w sprawie I OSK 797/20, ustawodawca w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów służby przed dniem 31 lipca 1990 roku oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 roku, w szczególności z narażeniem życia, co stanowi przykładowy katalog "szczególnie uzasadnionych przypadków".
"Szczególnie uzasadniony przypadek" oznacza, że treść kryteriów "krótkotrwałości służby" oraz "rzetelnego wykonywania służby" należy oceniać w tej perspektywie, a nie jako kryteria, których spełnienie oznacza automatycznie i zawsze zaistnienie przesłanki. Wbrew stanowisku Organu, szczególnie uzasadniony przypadek nie stanowi "trzeciej przesłanki", ani nie stanowi przesłanki determinującej ograniczenie możliwości zastosowania wyłącznie z art. 8a ust. 1 Ustawy zaopatrzeniowej.
Po raz kolejny podkreślić należy, że unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 u.z.e.p. "szczególnie uzasadnionych przypadków", należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem służby na rzecz totalitarnego państwa jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, LEX nr 2764543).
W związku z czym o "szczególnie uzasadnionym przypadku" mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności, związane z przesłankami zawartymi w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy emerytalnej. Zatem, nie tylko wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed 31 lipca 1990 r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą, czy nawet rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych, mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2020 r, sygn. akt II SA/Wa 2820/19).
W ocenie Sądu, Minister w swych ustaleniach i rozważaniach nie wykazał, że służba pełniona przez Skarżącego w formacji uznanej za działającą na rzecz totalitarnego państwa była służbą chrakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też była jedynie działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma żadnych konotacji negatywnych, a przyjęty odmienny wniosek, nie ma oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym i tym samym nosi cechy dowolności.
Sąd przypomina, że uzasadnienie decyzji uznaniowej (a z taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie) powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu, powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok NSA z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 491/09, wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10).
Ze względu na konstytucyjną ochronę wolności i praw jednostki możliwość korzystania przez organ z uznania administracyjnego w takich sprawach podlega szczególnym ograniczeniom (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19). Kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości (z preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że obejmuje ona prawa podstawowe dla państwa oparte na poszanowaniu wolności i sprawiedliwości, a wśród nich prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązkiem organu jest - po przeprowadzeniu postępowania w sprawie i stwierdzeniu, że w stosunku do określonej osoby zaistniała ustawowa przesłanka wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy, tj. przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków" - każdorazowe wykazanie w tej sytuacji kryteriów przyjętego rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza kryteriów, którymi organ kierował się odmawiając wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy. Kryteriów wyboru konsekwencji dostarczają również zasady ogólne k.p.a., w tym zwłaszcza zasada wyważania interesów: indywidualnego i publicznego, wyrażona w art. 7 k.p.a. Rozstrzygnięcie podejmowane w granicach upoważnienia do uznania nie może być rozstrzygnięciem dowolnym, którego argumentacja sprowadzałaby się do stwierdzenia, że skoro organ "może, to nie musi".
Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że organ – wbrew ocenie prawnej Sądu dokonanej zarówno w wyroku NSA z 5 listopada 2020r., jak i w wyroku tut. Sądu w sprawie II SA/Wa 2356/20, którą był związany jak należy interpretować przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" oraz jakich należy dokonać ustaleń, w celu weryfikacji tej przesłanki – z zaleceń tych nie wywiązał się w sposób prawidłowy.
I tak: Organ uznając, że służba pełniona przez Skarżącego przed 31 lipca 1990 r. nie ma cechy "krótkotrwałości" (Skarżący służbę tę pełnił przez kres 4 lat i 1 miesiąc – co stanowiło 18% całego okresu służby w stosunku do całkowitego okresu służby strony tj. 21 lat, 9 miesięcy i 15 dni), a co nie wypełnia przesłanki art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, zignorował wiążącą Organ ocenę prawną tak NSA, jak i WSA, nawet "brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w pkt 1 i 2 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania czy służba, mimo że np. nie była krótkotrwałą służbą przed 31 lipca 1990r., była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację państwa totalitarnego. Inaczej mówiąc, Organ przypisując cechę braku krótkotrwałości, w gruncie rzeczy "przesądził" już tylko na tej podstawie brak przesłanki wyłączającej zastosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej.
Jednocześnie Sąd stwierdza, że wyprowadzone przez organ wnioski co do przesłanki niespełnienia warunku "szczególnie uzasadnionych przypadków", w okolicznościach sprawy, są wadliwe albowiem pozostają w sprzeczności z analizą akt sprawy i zgromadzonymi materiałami dowodowymi oraz noszą cechy dowolności.
Mianowicie Organ dokonując takiej analizy akcentuje, że Skarżący świadomie wstąpił do "struktur państwa totalitarnego" oraz, że służba w wydziale [...] pozostawała w strukturach SB, zaś "do pionu [...] należało prowadzenie bieżącej analizy i selekcji wyjazdów do krajów kapitalistycznych", przy czym funkcjonariusze tegoż pionu niejednokrotnie "(...) werbowali ludzi do współpracy w SB" poprzez "okazję do załatwiania spraw [...]".
Skoro zaś Skarżący był zatrudniony na etacie [...] Wydziału [...] WUSW w [...] to tym samym, zdaniem Organu, uzasadnione jest domniemanie, że Pan Z. S. był zaangażowanym pracownikiem w czasie służby na rzecz totalitarnego państwa, co wzmacnia fakt, że strona awansowała na stopień [...]".
W ocenie Sądu takie "domniemanie" pozostaje w sprzeczności z jednoczesnym twierdzeniem Organu, że Skarżący od chwili przyjęcia do Wydziału [...] był zatrudniony w składnicy akt [...], zaś pozytywna ocena jego pracy na tym stanowisku odnosi się do tego, że "w pracy bieżącej umiejętnie organizuje sobie pracę i orientuje się odnośnie składowania konkretnych akt".
W kontekście powyższych okoliczności trudno więc uznać, że praca Skarżącego polegała na charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, gdyż w istocie była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności podejmowanych w służbie publicznej.
Powyższej oceny, zdaniem Sądu, nie zmienia także fakt, że z wniosku personalnego z [...] lipca 1989r. wynika, iż Skarżący zaczął pracować "na odcinku związanym bezpośrednio na styku z interesantami, wydając [...] na wyjazdy prywatno-czasowe do państwa KK i KLD" oraz wzmianka służbowa sporządzona przy okazji wniosku awansowego , że "dobrze poznał zakres swoich obowiązków pomimo krótkiego okresu służby i zadania wykonuje prawidłowo", a także że "wyróżnia się postawą, zaangażowaniem, kulturą, taktem, zdyscyplinowaniem i bezinteresownością".
Przytoczone okoliczności i cechy osobowe, z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawa, nie mają bowiem konotacji pejoratywnych, obalających domniemanie standardowych działań charakterystycznych dla służby publicznej.
Irrelewantnym prawnie, z punktu widzenia wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, jest także podkreślana przez Organ przynależność Skarżącego do koła ZSMP. Także w tym przypadku, nie kwestionując tezy Organu, iż w organizacji tej "ważne miejsce zajmowała praca ideologiczna (...)", to jednak zauważyć trzeba, że Ustawodawca nie przyjął domniemania "służby na rzecz państwa totalitarnego" poprzez sam fakt przynależności do takiej organizacji.
Reasumując powyższe, w ocenie Sądu, zasadne są zarzuty skargi, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., w związku z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, co powoduje konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Rozstrzygając sprawę ponownie, Organ jest związany na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną dokonaną przez Sąd w niniejszej sprawie, co oznacza, że Organ podda wszechstronnej ocenie okoliczności tej konkretnej sprawy administracyjnej w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w tym – jak słusznie wskazuje w skardze Skarżący - poprzez analizę orzeczeń, opinii służbowych, rozkazów personalnych i wniosków o nadanie stopnia i to na zasadzie "samodzielnej analizy tej dokumentacji", a więc samodzielnie zweryfikuje prawidłowość stanowiska IPN.
Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby Skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia a następnie powyższe odnieść do ustawowej przesłanki art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ winien też uzasadnić decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a., tj. m.in. wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji, stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawcy, nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki, a nie inny sposób.
Reasumując, z uwagi na stwierdzone naruszenia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Na wniosek Skarżącego Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – tekst jedn. Dz. U. 2015, poz. 1800 ze zm.) w wysokości obejmującej koszty zastępstwa procesowego (480 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło