II SA/Wa 340/21
WyrokWSA w Warszawie2021-07-21
Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Andrzej Kołodziej, Karolina Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją o przyznaniu stypendium, powołując się na nowe okoliczności faktyczne, które w rzeczywistości stanowią jedynie odmienną wykładnię znanych już organowi przepisów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest niedopuszczalne, gdy organ dokonuje odmiennej interpretacji przepisów, które były mu znane w momencie wydawania pierwotnej decyzji. Okoliczności faktyczne muszą być nowe i nieznane organowi, a nie stanowić jedynie nowej oceny stanu faktycznego i prawnego. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przez pracownika organu, który brał udział w wydaniu pierwotnej decyzji, a następnie w postępowaniu wznowieniowym.Stan faktyczny
Skarżący M. Z. otrzymał stypendium Ministra Zdrowia za znaczące osiągnięcia naukowe na rok akademicki 2019/2020. Następnie Minister Zdrowia wznowił postępowanie i uchylił pierwotną decyzję, odmawiając przyznania stypendium, argumentując, że student przekroczył 6-letni okres studiowania. Skarżący zarzucił nieprawidłowe wznowienie postępowania, wskazując, że organ znał wszystkie okoliczności faktyczne, a także błędną wykładnię przepisów dotyczącą okresu przysługiwania świadczenia. Skarżący podniósł również, że osoba wydająca decyzję o wznowieniu postępowania brała udział w wydaniu pierwotnej decyzji, co stanowi naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2020 r. oraz poprzedzające ją postanowienie i decyzję z dnia [...] lipca 2020 r., a także zasądził od Ministra Zdrowia na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za znaczne osiągnięcia naukowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. 2. uchyla postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] 3. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz skarżącego M. Z. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
M. Z. złożył skargę na decyzją Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], znak [...] wydaną po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego i uchylającą decyzję z dnia [...] kwietnia 2020r. nr [...] w całości w sprawie przyznania stypendium Ministra Zdrowia za znaczące osiągnięcia naukowe na rok akademicki 2019/2020 oraz po ponownym rozpoznaniu sprawy odmawiającą przyznania wyżej wskazanego stypendium ministra na rok akademicki 2019/2020.
Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], wydaną w związku z wnioskiem Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego o przyznanie stypendium ministra właściwego do spraw zdrowia organ przyznał M. Z. stypendium ministra w roku akademickim 2019/2020.
Organ wskazał, iż w dniu [...] lipca 2020 r. postanowił o wznowieniu postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną z uwagi na fakt, iż pojawiły się nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi.
Pismem z dnia [...] maja 2020 r. Rektor [...] Uniwersytetu Medycznego złożył oświadczenie w sprawie weryfikacji warunków do otrzymania stypendium ministra, o których mowa w art. 93 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2018r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przed wypłaceniem stypendium Uczelnia była bowiem zobowiązana zweryfikować, czy w dacie wydania decyzji M. Z. spełniał ww. warunki.
W wyniku przeprowadzonej weryfikacji organ stwierdził, że doszło do przekroczenia dopuszczalnego terminu uprawniającego do przyznania stypendium przez studenta, tj. przekroczenia okresu 6 lat studiowania.
Zgodnie z oświadczeniem Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego, M. Z. jest absolwentem studiów I stopnia, które rozpoczął [...].10.2012 r. i ukończył [...].07.2015 r. Jednocześnie w toku studiów I stopnia, tj. od dnia [...].10.2014r. podjął naukę na drugim kierunku studiów - na studiach jednolitych magisterskich. Te kontynuuje nadal.
W związku z powyższym łączny okres odbywania przez studenta nauki przekroczył 6 lat już w dniu [...] września 2018 r., tj. przed skierowaniem przez Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego wniosku do Ministra Zdrowia o przyznanie stypendium ministra.
W ocenie organu powyższa informacja ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., bowiem zgodnie z art. 93 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zdaniem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego "oznacza to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości nauczania, jak też uczelni, na których są odbywane.
Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Okres 6-letni przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. sprzed 1 października 2018 r.).
Organ wskazał, iż sposób ustalania 6-letniego okresu przyznawania świadczeń był przedmiotem wyjaśnień Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego już w oficjalnym piśmie urzędowym z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...]. Ponadto informacje te zostały zamieszczone m.in. na stronie internetowej oraz w opracowaniu "Konstytucja dla Nauki - Przewodnik po reformie" zamieszczonym również na stronie internetowej.
Powyższy sposób liczenia 6-cio letniego okresu odbywania studiów jest zasadą
generalną i odnosi się zatem nie tylko do stypendium ministra, ale do pozostałych świadczeń pomocy materialnej wypłacanych studentowi przez uczelnię, w tym stypendium socjalnego, czy stypendium rektora.
Organ stwierdził zatem, iż przyznał stypendium nie mając udokumentowanej wiedzy co do faktycznego statusu prawnego studenta. Zatem świadczenie, jakim jest stypendium ministra za znaczące osiągnięcia, studentowi nie przysługuje. Dotychczasowa decyzja naruszałaby zasadę równości, jako że studenci kierunku lekarskiego oraz innych kierunków odbywających kształcenie w uczelniach nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, podlegają tym samym przepisom ograniczającym okres uprawniający do otrzymania stypendium.
M. Z złożył skargę na decyzją Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], znak [...] wydaną po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego i uchylającą decyzję z dnia [...] kwietnia 2020r. nr [...]w całości w sprawie przyznania stypendium Ministra Zdrowia za znaczące osiągnięcia naukowe na rok akademicki 2019/2020 oraz po ponownym rozpoznaniu sprawy odmawiającą przyznania wyżej wskazanego stypendium ministra na rok akademicki 2019/2020.
Zaskarżonej decyzji zarzucał:
1. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 ust. 5 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2020r. w przedmiocie przyznania studentowi M. Z. stypendium, powołując się na
fakt nowych okoliczności nieznanych organowi w chwili wydania decyzji, a które to zgodnie z przedstawionymi dowodami były wiadome organowi;
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 85 z późn.zm.) poprzez jego błędną wykładnie uznając, iż dla obliczenia terminu określonego w przepisach kluczowy jest okres, w jakim skarżący posiadał status studenta, ustalając tym samym, że na moment złożenia wniosku o przyznanie stypendium skarżący posiadał status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat akademickich, podczas gdy stanowisko wyrażone w kształtującej się obecnie linii orzeczniczej wojewódzkich sądów administracyjnych, zgodnie z którym zastosowane na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce pojęcie "przysługiwania świadczenia" nie jest pojęciem tożsamym z pojęciem "przysługiwania statusu studenta", a tym samym okres 6 lat dotyczy czasu, w których zostały spełnione wszystkie przesłanki do otrzymania świadczenia.
Skarżący wnosił o uchylenie decyzji z dnia [...].11.2020r. oraz poprzedzającą ją decyzji z dnia [...].07.2020r w przedmiocie odmowy przyznania stypendium ministra za rok akademicki 2019/2020 oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Skarżący wskazał, iż podstawą prawną postanowienia z dnia [...] lipca 2020r. w przedmiocie wznowienia był art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a., czyli zgodnie z jego treścią wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zdaniem skarżącego niniejsze działania należy uznać za nieprawidłowe. Wznowić można postępowanie tylko wówczas, jeżeli organ nie znał istotnych okoliczności w chwili orzekania, co w niniejszym stanie faktycznym nie miało miejsca. Instytucja wznowienia ma charakter nadzwyczajny, więc nie może być nadużywana. Oprócz tego z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikająca z art. 16 § 1 k.p.a. wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter zwężający.
Skarżący wskazywał, iż przed złożeniem wniosku, Dział [...][...] Uniwersytetu Medycznego odpowiedzialny za wysłanie wniosków o stypendium Ministra wstrzymywał wniosek celem jego weryfikacji prawnej. Podczas rozmowy z [...] K. Z. uzyskał informację, iż [...] Uniwersytet Medyczny został poinformowany o całkowitym okresie studiów i w związku z tym ma wątpliwości, czy stypendium może zostać przyznane, jednak ze względu na nieprecyzyjny zapis "Warunków otrzymania stypendium" interpretacja prawna nie jest szczegółowo określona, zatem zdecydowano się na wysłanie wniosku. Podkreślił, iż organem odpowiedzialnym za wysłanie wniosku jest Rektor [...] Uniwersytetu Medycznego, więc nie miałem wglądu do informacji, które zostały przekazane dalszym organom wraz z wnioskiem. Można również wskazać, iż wnioski stypendialne nie zostały dostosowane do nowelizacji regulaminu przyznawania świadczeń - art. 93 ust. 1-3, art. 359, art. 361 i art. 363 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668, z późn. zm.). Dotyczy to podpunktu "Data rozpoczęcia studiów (miesiąc, rok)". W niniejszym wniosku brak wyjaśnień czy pytanie dotyczy rozpoczęcia aktualnie prowadzonych studiów, czy ogólnie kiedy po raz pierwszy student rozpoczął studia. Na potwierdzenie powyższego w załączeniu wypełniony wniosek o przyznanie stypendium dla studenta za znaczące osiągnięcia naukowe na rok akademicki 2019/2020. Dlatego też nie można zgodzić się z twierdzeniem organu wskazanym w zaskarżonej decyzji, iż to rektor popełnił błąd wysyłając wniosek nie spełniający warunków formalnych. Nie można uznać, aby okres studiowania był warunkiem formalnym przy składaniu wniosku. Warunki formalne to wybór prawidłowego formularza, podpis czy data, a nie interpretacja nowych przepisów, w szczególności, iż tak jak wspomniano wcześniej wniosek ten nie obejmował rubryki, w której można było wskazać łączny okres studiowania.
Skarżący wskazał, iż po ponownym rozpoznaniu sprawy, chcąc wyjaśnić wszelkie wątpliwości w kwestii złożonego wniosku przez Uniwersytet skierowano maila z pytaniem odnoszącym się konkretnie wobec jego osoby. Uzyskano odpowiedź, iż wszystkie dokumenty zostały przekazane, a po stronie Ministerstwa pozostała kwestia przyznania, bądź odmowy stypendium.
Skarżący podnosił, iż nawet w przypadku nieuwzględnienia powyższej argumentacji w przedmiocie nieprawidłowego wznowienia postępowania, to nie można pominąć faktu, iż Ministerstwo Zdrowia w ślad za Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego przyjęło błędną wykładnie art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 85 z późn. zm.). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą organy rozpatrujące wnioski o przyznanie stypendium błędnie przyjęły bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "przysługiwania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Zdaniem sądów prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa. Sądy jednogłośnie wskazują, iż pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu organu, który w zaskarżonej decyzji wskazał, iż: "Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwila złożenia ślubowania".
Minister Zdrowia wnosił o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga rozpoznawana zgodnie z powyższymi kryteriami podlegała uwzględnieniu.
Okolicznością determinującą wynik niniejszej sprawy jest fakt, że zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym - po wznowieniu postępowania na wniosek strony w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a. przesłanki wznowienia postępowania zachodzą jeśli "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję".
Przypomnieć należy, że uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. obwarowane jest łącznym wystąpieniem czterech warunków: ujawnione okoliczności faktyczne i dowody są istotne dla sprawy (1), okoliczności faktyczne lub dowody są nowe (2), okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej (3), okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję (4). Jeżeli którykolwiek z warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej. Tak więc, w zakresie zaistniałego stanu faktycznego niniejszej sprawy, okoliczności faktyczne powinny być nowe, powinny być istotne, powinny istnieć w dacie wydania decyzji, a ponadto nie mogły być one znane organowi, który decyzję tę ostateczną wydał. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że przedmiotem wznowionego postępowania nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. Inaczej w sposób oczywisty naruszyłoby to zasadę trwałości decyzji (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2005 r., II FSK 47/05). Granice sprawy zakreśla wówczas wniosek o wznowienie postępowania oraz postanowienie organu o wznowieniu postępowania. We wstępnej fazie tego postępowania organ administracyjny wyłącznie ustala, czy w ogóle wystąpiły przesłanki uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej (w niniejszej sprawie przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Instytucja wznowienia postępowania nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Podobnie charakterystyczną cechą sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym - po wznowieniu postępowania administracyjnego, jest to, że diametralnie ulega ograniczeniu zakres stanu faktycznego i prawnego ocenianego (badanego) przez sąd administracyjny w porównaniu do stanu faktycznego i prawnego będącego przedmiotem takiej analizy w sytuacji kontroli decyzji administracyjnej wydanej w trybie zwykłym (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., I GSK 1190/09 i I GSK 1161/09 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 14 października 2010 r., I SA/Sz 417/10).
Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Nie może to jednak dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z sytuacji, w której organ nie uzupełnia materiału dowodowego uznając, iż jest ona wystarczający do wydania decyzji a następnie w wyniku odmiennej wykładni przepisów takie uzupełnienie następuje na wskutek wznowienia postępowania. Za "nową okoliczność" nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego i prawnego
W przedmiotowej sprawie właśnie taka sytuacja występuje. Organ nie uzupełnia materiału dowodowego, uznając go za kompletny wydaje decyzję z dnia [...] kwietnia 2020r. przyznając stypendium skarżącemu. Następnie dokonuje odmiennej od pierwotnej wykładni przepisów, ustalając po wznowieniu postępowania, że skarżący jest absolwentem studiów I stopnia, które rozpoczął [...].10.2012 r. i ukończył [...].07.2015 r. Jednocześnie w toku studiów I stopnia, tj. od dnia [...].10.2014r. podjął naukę na drugim kierunku studiów - na studiach jednolitych magisterskich. Te kontynuuje nadal. Ponadto, organ po wznowieniu postępowania dochodzi do przekonania, iż powyższa informacja ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., bowiem zgodnie z art. 93 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zdaniem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego "oznacza to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości nauczania, jak też uczelni, na których są odbywane.
Jeżeli organ uważał, iż powyższa informacja ma kluczowe znaczenie w przedmiocie rozstrzygnięcia powinien pozyskać ją na etapie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2020r. Zwłaszcza, iż skarżący wskazywał, iż przed złożeniem wniosku, Dział Nauki [...] Uniwersytetu Medycznego odpowiedzialny za wysłanie wniosków o stypendium Ministra wstrzymywał wniosek celem jego weryfikacji prawnej. Podczas rozmowy z [...] K. Z. ww. uzyskał informację, iż [...] Uniwersytet Medyczny został poinformowany o całkowitym okresie studiów i w związku z tym ma wątpliwości, czy stypendium może zostać przyznane, jednak ze względu na nieprecyzyjny zapis "Warunków otrzymania stypendium" interpretacja prawna nie jest szczegółowo określona, zatem zdecydowano się na wysłanie wniosku.
Wykorzystywanie tryby nadzwyczajnego z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, tj wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, w celu dokonania odmiennej interpretacji przepisów przez organ należy uznać za niedopuszczalne i naruszające dyspozycję wskazanego przepisu. W przedmiotowej sprawie przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. sprowadzały się bowiem do potrzeby pozyskania nowego dowodu (który organ mógł uzyskać już na etapie pierwotnym) celem przeprowadzenia odmiennej wykładni obowiązujących przepisów.
Zważyć ponadto należy, iż wykładnia przedstawiona przez organ w zaskarżonych decyzjach nie jest oczywista i jednoznaczna. Należy podzielić stanowisko skarżącego, iż występuje linia orzecznicza zgodnie, z którą organy rozpatrujące wnioski o przyznanie stypendium błędnie przyjmują, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "przysługiwania statusu studenta". Zdaniem sądów prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa.
Warto w tym miejscu wskazać, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w wyroku z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. III OSK 3596/21: "6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., iż przywoływane przez organ w skardze kasacyjnej stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., tożsame ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, nie jest wiążące dla Sądu. Dalej NSA wskazuje, że stanowisko Ministra nie zostało poparte pogłębioną argumentacją. Jest ponadto sprzeczne z celem uregulowań dotyczących pomocy materialnej studentom wyrażonym w uzasadnieniu projektu ustawy p.s.w.n. Ustawa ma realizować cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, tj. jej regulacje mają pozwalać na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat. Autorka skargi kasacyjnej pomimo, że wskazuje na inny cel ustawy, to jest na prawo studentów do pomocy materialnej tylko przez pierwsze 6 lat studiowania, nie podaje poza stanowiskiem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego źródła swoich twierdzeń.
Powyższe wskazuje na potrzebę uchylenia obu decyzji organu oraz postanowienia z dnia [...] lipca 2020r., jako naruszających dyspozycje art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie występuje jeszcze jedna przesłanka warunkująca niniejsze rozstrzygnięcie. Według art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Poddanie w wyniku zaskarżenia weryfikacji decyzji ma ustanowioną expresiss verbis podstawę prawną wyłączenia pracownika z mocy prawa od rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zastosowania wobec zaskarżonej decyzji środka prawnego uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. Nie ma znaczenia prawnego treść podjętej decyzji w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, a zatem czy stanowi ona treść o merytorycznym czy nie merytorycznym jego zakończeniu (tak NSA w wyroku z dnia 23 czerwca 2020 r.,sygn. akt II OSK 3454/19).
Pani M. Z. działając z upoważnienie Ministra Zdrowia wydała decyzję z dnia [...] kwietnia 2020r. , nr [...] przyznającą stypendium skarżącemu. Następnie wydała postanowienie z dnia [...] lipca 2020r. nr [...] w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2020r. oraz decyzję z dnia [...] lipca 2020r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2020r. oraz odmowy przyznania stypendium. Powyższe działanie stanowi zatem naruszenie dyspozycji art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż ww. pracownik podlegał wyłączeniu od dalszego udziału w przedmiotowym postępowaniu.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd orzekł o uchyleniu decyzji wydanych w obu instancjach oraz postanowienia z dnia [...] lipca 2020r. (na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. oraz przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 p.p.s.a., a zasądzone koszty postępowania obejmują zwrot wpisu od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło