II SA/Wa 3784/21

WyrokWSA w Warszawie2022-05-23

Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Joanna Kube, Andrzej Wieczorek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy służb mundurowych (art. 15c, 22a, 24a) w sytuacji, gdy funkcjonariusz pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego przez okres 7 lat i 11 miesięcy, co stanowi ok. 28% jego całkowitego stażu służby, a jednocześnie rzetelnie wykonywał obowiązki po 1990 r.?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Pomimo rzetelnego wykonywania obowiązków po 1990 r. i posiadania osiągnięć, okres służby na rzecz państwa totalitarnego (prawie 8 lat) nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy. Ponadto, świadome podjęcie służby w aparacie bezpieczeństwa PRL, inicjatywa w tym zakresie oraz identyfikacja z ustrojem totalitarnym, potwierdzona awansami i odznaczeniami w tym okresie, wykluczają uznanie sprawy za "szczególnie uzasadniony przypadek", co jest warunkiem koniecznym do zastosowania art. 8a.
Stan faktyczny
Skarżący, D. D., wystąpił o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej dotyczących ograniczeń emerytalnych, powołując się na art. 8a ustawy. Organ odmówił, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego (7 lat i 11 miesięcy) nie jest "krótkotrwały" i nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji organu z powodu braku rzetelnej analizy, organ ponownie wydał decyzję odmowną, szczegółowo analizując przebieg służby skarżącego, jego inicjatywę w podjęciu służby w aparacie bezpieczeństwa PRL oraz późniejsze osiągnięcia po 1990 r. Skarżący zaskarżył tę decyzję, zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant sekr. sądowy Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej MSWiA/organem) decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] (zwaną dalej decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r.) po rozpatrzeniu wniosku Pana D. D. (zwanego dalej wnioskodawcą/skarżącym) postanowił odmówić wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno- Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 roku poz. 132, z późn. zm. zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową). Skarżący wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. wystąpił do MSWiA o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku skarżący szczegółowo opisał przebieg swojej służby, jednocześnie wskazując, że okres jego służby przed dniem 31 lipca 1990 r., w kontekście okresu późniejszej służby, był stosunkowo krótki. Stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie proporcja ta przemawia za tym, że okres pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa był okresem krótkotrwałym w porównaniu z pełną wysługą oraz podkreślił nieprzeciętne zaangażowanie w wykonywaniu obowiązków służbowych, ogromną odpowiedzialność za siebie i podległych jej funkcjonariuszy. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2018 r. Organy stwierdziły, że funkcjonariusz pełnił służbę przez 27 lat, 11 miesięcy i 4 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa przez okres 7 lat i 11 miesięcy. Okres służby na rzecz państwa totalitarnego stanowi ok. 28% całkowitego okresu służby, a zatem znaczną jego część i w ocenie organu nie ma możliwości uznania go za okres krótkotrwały. Wskazały, że jeżeli strona nie zgadza się z informacją o przebiegu służby wnioskodawcy wydaną przez Instytut Pamięci Narodowej, to powinna tę kwestię podnieść nie w ramach postępowania prowadzonego przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ale poinformować o tym IPN i ewentualnie wnosić o zmianę sporządzonej informacji. Zdaniem organu w przypadku funkcjonariusza przesłanka przewidziana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej nie została spełniona, tym samym sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, a zatem organ nie ma możliwości wyłączenia w stosunku do ww. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 września 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2486/19) uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] września 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję [...] z dnia [...] października 2018 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. WSA w Warszawie stwierdził, że w świetle art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, 22a i 24a ustawy ma charakter uznaniowy. Podkreślił, iż uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Uznał, że orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Wskazał, że Sąd kontrolując decyzję uznaniową, jest obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Uznał, że organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Wskazał, że organ w zaskarżonej decyzji nie dokonał w sposób prawidłowy analizy kwestii czasu trwania służby na rzecz państwa totalitarnego w kontekście przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd nie kwestionował oceny dokonanej przez organ w aspekcie uregulowania zawartego w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, bowiem służba skarżącego trwała, jak wynika z informacji IPN o przebiegu służby, 7 lat i 11 miesięcy. Zdaniem Sądu samo przyjęcie przez organ, iż w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego" nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej, jak wynika z orzecznictwa NSA. Kwestia ta musi zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji brak. Zdaniem Sądu nie jest również jasne stanowisko organu co do oceny rzetelności służby pełnionej przez skarżącego. Sąd podniósł, że zapis ustawowy "z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowi miary rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako przykład takiej rzetelności (zwrot: "w szczególności"). Zdaniem Sądu podstawą uznania, że służba była wykonywana rzetelnie mogą być również inne okoliczności, niż tylko wykonywanie obowiązków służbowych z narażeniem zdrowia i życia. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki "rzetelności pełnienia służby". Musi również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście czasu trwania służby na rzecz totalitarnego państwa przed 31 lipca 1990 r., w szczególności biorąc pod uwagę charakter pełnionej w tym okresie służby. Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej służby skarżącego w zestawieniu z czasem jej pełnienia w strukturach bezpieczeństwa PRL powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę MSWiA decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. ponownie odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. Organ ustalił, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] sierpnia 2012 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Wskazał, że z pisma z dnia [...] marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. Informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] lipca 1990 r., czyli przez 7 lat i 11 miesięcy. Całkowity okres służby ww. wynosi 27 lat, 11 miesięcy i 4 dni, tj. od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] września 2006 r. oraz od dnia [...] września 2008 r. do dnia [...] sierpnia 2012 r. Z kopii akt osobowych o sygn. IPN [...], przekazanych za pismem z dnia [...] października 2017 r., oraz za pismem z dnia [...] marca 2021 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby. Wymieniony był awansowany zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym. Został odznaczona Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Srebrną Odznaką "Za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego", a także otrzymał: "Pochwałę MSW - Nr [...]" i pieniężną "Nagrodę Ministra". W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec ww. karach dyscyplinarnych. Organ odnosząc się do sposobu wykonywania zadań służbowych i obowiązków przez skarżącego w okresie służby w Urzędzie Ochrony Państwa, stwierdził, że z opisanego przebiegu służby funkcjonariusza, ustalonego na podstawie akt osobowych nie wynika, aby uchylał się on od wykonywania zadań służbowych i obowiązków, bądź wykonywał je w sposób niewłaściwy. Ponadto, ze zgromadzonych materiałów dotyczących służby skarżącego, wynika, że od dnia 2 września 1982 r. do dnia 30 czerwca 1992 r. pełnił służbę w warunkach, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1611), co uzasadnia podwyższenie emerytury funkcjonariusza o 0,5% podstawy wymiaru za każdy rok pełnionej służby. Brak jest informacji dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do wnioskodawcy postępowań karnych oraz karno-skarbowych, a także informacji o wyrokach w sprawach karnych lub karno-skarbowych za czyny popełnione w trakcie trwania stosunku służbowego. Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że były funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wnioskodawcy wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz wyróżniano nagrodami pieniężnymi. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych. Jednocześnie ww. posiada dokumenty potwierdzające, że w ramach obowiązków służbowych realizował działania, w których istniało zagrożenie życia lub zdrowia. Wskazał, że przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Zdaniem organu, w sytuacji gdy okres służby skarżącego wynosi 27 lat, 11 miesięcy i 4 dni a służba zainteresowanego była pełniona na rzecz totalitarnego państwa przez okres 7 lat i 11 miesięcy to nie można mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. Wskazał, że skarżący realizował przez ponad 28 % całego okresu służby zadania na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa, zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, na dowód którego wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych, udzielone liczne wyróżnienia oraz przyznane odznaczenia, mianowania na kolejne stopnie służbowe i stanowiska służbowe, podwyższenia uposażenia zasadniczego i podwyższenia dodatku służbowego i funkcyjnego. W ocenie organu spełniona jest przesłanka z pkt 2, ale niespełniona jest przesłanka z pkt 1 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, czyli nie zaistniało kumulatywne spełnienie obu przesłanek z tego artykułu. Organ ocenił, czy ww. sprawę można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie tego przepisu. Podniósł, że analiza materiału dowodowego, pozwala na domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co zdaniem organu nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu. Wskazał, że rozpoczęcie przez skarżącego służby w Służbie Bezpieczeństwa było świadome, nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz z chęci podjęcia jej przez samego zainteresowanego: "(...) Proszę o przyjęcie mnie do pracy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (...)" (zob. podanie z dnia [...] marca 1982 r. – strona [...]). Dodatkowo w "Ankiecie Osobowej" w "poz. [...] . Przez kogo został skierowany lub polecony do MSW, kto może udzielić referencji?" ww. wpisał, że: "Zgłosił się sam", a także w "poz.[...]. Dodatkowe dane o sobie" wpisał: "(...) Moją decyzję o pracy w MSW głęboko przemyślałem. Decyzji tej nie zmieniły wydarzenia roku 1981, a raczej ją utwierdziły. Nadal chcę pracować w MSW, być dobrym fachowcem i funkcjonariuszem (...)". I tak wnioskiem personalnym z dnia [...] lipca 1982 r. wniesiono w stosunku do ww. o: "(...) przyjęcie do służby w Milicji Obywatelskiej w okresie służby przygotowawczej na stanowisko młodszego inspektora Wydziału [...] Biura Śledczego MSW (...)". W związku z przyjęciem do przedmiotowych struktur. MSWiA stwierdził, że przebieg służby ww. funkcjonariusza nie pozwala przyjąć, by w sprawie zachodził "szczególnie uzasadniony przypadek" wynikający z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Uprawnienie z art. 8a ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami – w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że jest spełniony "szczególnie uzasadniony przypadek". Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego. Jego zdaniem służba i jej charakter po 1990 r, w tym zwłaszcza w Biurze ds. [...] i [...] Komendy Głównej Policji na stanowisku naczelnika wydziału, fakt bycia przedstawicielem Polski w Grupie [...] ds. [...] ([...]), stanowisko radcy ministra w MSWiA, a także dostęp do informacji niejawnych na poziomie "Ściśle tajne", "Secret UE" i "Secret NATO", świadczą, że wszystkie władze po 1990 r. kwalifikowały skarżącego jako szczególnie uzasadniony przypadek osoby, która pełniła służbę dla bezpieczeństwa państwa - bez względu na pozostałe przesłanki. Uznał, że Organ uchybił przepisom art. 107 par. 3 w zw. Z art. 11 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W związku z powyższym wnosił o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. w całości i wyłączenie względem skarżącego stosowania przepisów art. 15c ustawy emerytalnej.  W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej "P.p.s.a."). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] sierpnia 2021 r. odmawiająca wyłączenie stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2486/19), którym Sąd uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję [...] z dnia [...] października 2018 r. WSA w powołanym wyżej wyroku stwierdził, że organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji w świetle art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. np. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, publ. CBOSA). Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 września 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2486/19). W niniejszej sprawie zastosowanie ma również art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydając zaskarżoną decyzję organ nie dopuścił się naruszenia art. 153 w związku z art. 170 P.p.s.a. i zrealizował sformułowane w wyroku wytyczne co do dalszego postępowania. Organ podniósł, że analiza materiału dowodowego, pozwala na domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co zdaniem organu nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu. Wskazał, że rozpoczęcie przez skarżącego służby w Służbie Bezpieczeństwa było świadome, nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz z chęci podjęcia jej przez samego zainteresowanego: "(...) Proszę o przyjęcie mnie do pracy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (...)" (zob. podanie z dnia [...] marca 1982 r. – strona [...]. Dodatkowo w "Ankiecie Osobowej" w "poz. [...] Przez kogo został skierowany lub polecony do MSW, kto może udzielić referencji?" ww. wpisał, że: "Zgłosił się sam", a także w "poz.[...]. Dodatkowe dane o sobie" wpisał: "(...) Moją decyzję o pracy w MSW głęboko przemyślałem. Decyzji tej nie zmieniły wydarzenia roku 1981, a raczej ją utwierdziły. Nadal chcę pracować w MSW, być dobrym fachowcem i funkcjonariuszem (...)". I tak wnioskiem personalnym z dnia [...] lipca 1982 r. wniesiono w stosunku do ww. o: "(...) przyjęcie do służby w Milicji Obywatelskiej w okresie służby przygotowawczej na stanowisko młodszego inspektora Wydziału [...] MSW (...)". W związku z przyjęciem do przedmiotowych struktur skarżący zobowiązał się również utrzymać w ścisłej tajemnicy wszystko, co jest jemu wiadome w związku z czynnościami służbowymi w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (zob. zobowiązanie z dnia [...] sierpnia 1982 r.). W dalszej kolejności zainteresowany złożył raport (zob. raport z dnia [...] sierpnia 1983 r.) o skierowanie go na przeszkolenie w Studium Podyplomowym na Akademii [...], który umotywował: "(...) chęcią podwyższenia swoich kwalifikacji zawodowych i ogólnych (...)". W trakcie studiów w opinii służbowej z dnia [...] listopada 1983 r. wskazano, że: "(...) szer. D. D. pracuje pod nadzorem doświadczonych inspektorów, wykonując mniej skomplikowane czynności śledcze oraz ustaleniowe. Jest pracowity i wykazuje zainteresowanie pracą śledczą. Czyni stałe postępy w opanowaniu techniki prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz w wykonawstwie zasadniczych czynności śledczych, zwłaszcza przesłuchań świadków i podejrzanych (...)". Z dniem [...] czerwca 1984 r. ukończył z wynikiem ogólnym bardzo dobrym Podyplomowe Studium [...] w Akademii [...] (zob. Świadectwo Nr [...].). Następnie wnioskiem personalnym z dnia [...] sierpnia 1984 r. wniesiono o mianowanie wymienionego: "(...) inspektorem w Wydziale [...] MSW (...)". We wskazanym wniosku zanotowano, że Pan D. D.: "(...) W początkowym okresie pod nadzorem doświadczonego pracownika wykonywał podstawowe czynności ustaleniowe i śledcze w sprawach p-ko działaczom konspiracyjnym struktur b. NSZZ "Solidarność". Aktualnie wykonuje bardziej złożone czynności śledcze. Zasługuje na awans na inspektora śledczego (...)". Kolejnym wnioskiem personalnym z dnia [...] sierpnia 1985 r. w stosunku do ww. wniesiono: "(...) o mianowanie funkcjonariuszem stałym (...)", w którym odnotowano, że: "(...) Po ukończeniu szkoły skierowany został do wykonywania bardziej skomplikowanych czynności w prowadzonych postępowaniach karnych p-ko działaczom konspiracyjnych struktur b. NSZZ "Solidarność", p-ko współpracownikom wywiadu [...] i obecnie w śledztwie p-ko nielegalnej organizacji "[...]". Powierzone zadania - przesłuchania świadków, podejrzanych, czynności dokumentacyjne - wykonuje w sposób prawidłowy, wykazując się dociekliwością i zaangażowaniem. Rokuje nadzieje na dobrego inspektora śledczego. Zasługuje na mianowanie funkcjonariuszem stałym (...)". W innym dokumencie, tj. wniosku o nadanie stopnia Milicji Obywatelskiej z dnia [...] października 1987 r. zawnioskowano o nadanie wnioskodawcy stopnia porucznika MO, w którym zanotowano, że: "(...) Ppor. D. D. dzięki przejawianej inicjatywie, pracowitości, zaangażowaniu oraz dobremu przygotowaniu teoretycznemu, uzyskuje dobre wyniki w pracy zawodowej. Brał udział w prowadzeniu postępowań karnych przeciwko sprawcom przestępstw wymierzonych przeciwko podstawowym interesom politycznym i gospodarczym państwa. Zasługuje na awans do stopnia porucznika MO (...)". W późniejszym czasie zainteresowany po raz kolejny awansował na stanowisku służbowym, tj. na stanowisko starszego inspektora Wydziału [...] MSW (zob. wniosek personalny z dnia [...] listopada 1989 r. –[...]). W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku odnotowano, że: "(...) Biorąc udział w prowadzonych przez Biuro Śledcze MSW różnorodnych postępowaniach karnych, realizował czynności o zróżnicowanym stopniu złożoności, uzyskując szereg wartościowych rezultatów. Odznacza się dużą dokładnością, ambicją i zaangażowaniem (...)". W następnej "Opinii służbowej" z dnia [...] listopada 1989 r. za okres od dnia 31 sierpnia 1984 r. do dnia 27 listopada 1989 r. podano, że były funkcjonariusz: "(...) Szczególne wyniki osiąga w działaniach wymagających dokładności i wytrwałości. Opanował prawidłowo technikę prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz zasady sporządzenia dokumentów procesowych. Posiada 7- letni staż w pionie śledczym, jako młodszy inspektor, a następnie inspektor. Zasługuje na awans na stanowisko starszego inspektora (...)". Opiniowany po zapoznaniu z przedmiotową opinią wpisał: "Uwag nie zgłaszam". Powyższe wskazuje na zdecydowane i stanowcze dążenie ww. do podwyższenia kwalifikacji oraz konsekwentnego rozwoju kariery zawodowej w przedmiotowej "organizacji". Nadmienić należy, że wymienione Biuro Śledcze MSW prowadziło postępowania karne w sprawie przestępstw należących do właściwości Służby Bezpieczeństwa, organizowało również pracę operacyjną na rzecz realizacji zadań SB wśród osób pozbawionych wolności. W 1975 r. składało się z pięciu wydziałów. Wydziały I i II prowadziły postępowania przygotowawcze w sprawach o znacznej wadze dla bezpieczeństwa państwa. Wydział IV obsługiwał technikę operacyjną i tajnych współpracowników celnych w areszcie śledczym przy ul. R. Wydział Inspekcji nadzorował i koordynował pracę wydziałów śledczych WUSW, a Wydział Ogólny odpowiadał za bieżącą obsługę Biura. Po wprowadzeniu stanu wojennego powołano w Biurze grupę koordynacyjną ds. internowania, a przy wydziałach śledczych KW MO utworzono grupy operacyjne opracowujące wnioski o internowanie. Biuro Śledcze MSW z dniem 1 sierpnia 1990 r. zostało przekształcone w Zarząd Śledczy Urzędu Ochrony Państwa (źródło: Paweł Piotrowski, Aparat Bezpieczeństwa w Polsce, Kadra Kierownicza, tom III 1975-1990, rok 2008). Zatem jak wynika z powyższego, do realizowanych przez stronę obowiązków w strukturach organów bezpieczeństwa nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne, co - na gruncie sprawy prowadzonej w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej - mogłoby ewentualnie wpłynąć na korzyść strony, lecz wykonywała ona pracę stricte o charakterze operacyjnym. Powyższe twierdzenie znajduje poparcie we wniosku personalnym z dnia [...] sierpnia 1984 r. We wskazanym wniosku zanotowano, że Pan D. D.: "(...) W początkowym okresie pod nadzorem doświadczonego pracownika wykonywał podstawowe czynności ustaleniowe i śledcze w sprawach p-ko działaczom konspiracyjnym struktur b. NSZZ "Solidarność". Aktualnie wykonuje bardziej złożone czynności śledcze. Kolejnym wnioskiem personalnym z dnia [...] sierpnia 1985 r. w stosunku do ww. wniesiono: "(...) o mianowanie funkcjonariuszem stałym (...)", w którym odnotowano, że: "(...) Po ukończeniu szkoły skierowany został do wykonywania bardziej skomplikowanych czynności w prowadzonych postępowaniach karnych p-ko działaczom konspiracyjnych struktur b. [...] Ww. był funkcjonariuszem wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa i tym samym należy domniemywać, że wnioskujący był bardzo zaangażowany w realizację powierzonych obowiązków w okresie służby w Służbie Bezpieczeństwa, nie traktował ich jako konieczności, lecz identyfikował się z ówczesnym systemem. W ocenie Sądu zasadne jest twierdzenie organu, że zainteresowany utożsamiał się z ww. ustrojem, czego dowodem jest przyjęta przez niego postawa, a także jego zaangażowanie realizowaniu obowiązków służbowych. Na potwierdzenie powyższego wskazać należy, iż były funkcjonariusz nie tylko nawiązał ówcześnie stosunek prawny w ramach służby państwowej, poprzez realizowanie nałożonych na niego ściśle określonych czynności, lecz wykazywał on się również własną inicjatywą mającą na celu umacnianie ustroju totalitarnego. Wnioskodawca wielokrotnie awansował w stopniu służbowym m. in. na stopień podporucznika MO (zob. dokument "Przebieg służby (pracy)" – strona [...]), stopień porucznika (zob. wniosek o nadanie stopnia Milicji Obywatelskiej z dnia [...] października 1987 r. - strona [...]-0063). Skarżący został w okresie służby na rzecz państwa totalitarnego także odznaczony: Brązowym Krzyżem Zasługi, Srebrną Odznaką "Za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego" (zob. dokument Przebieg służby (pracy) - strona [...]) oraz był przez przełożonych oraz Ministra Spraw Wewnętrznych wyróżniany pieniężnymi nagrodami (zob. Opinia służbowa z dnia [...] listopada 1989 r. – strona [...]) oraz dokument "Przebieg służby (pracy) – strona [...]). Ww. otrzymał również "Pochwałę Ministra Spraw Wewnętrznych" z dnia [...] marca 1986 r. oraz podziękowania od Podsekretarza Stanu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (strona[...]) za dokonane osiągnięcia w służbie, wzorową postawę i szczególny wysiłek w realizowaniu zadań resortu. W ocenie Sądu skarżący nie był szeregowym pracownikiem, lecz wiązano z nim konkretne plany i inwestowano w niego środki finansowe. Z pewnością nie można tutaj mówić o braku świadomości ww. co do charakteru struktur, do których przynależał. Przedmiotowa postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, a także pozostawania w ich ramach przez prawie 8 lat, aż do momentu transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce, zasadnie w ocenie organu, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek. Reasumując należy stwierdzić, że osiągnięcia odnotowane przez skarżącego po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie. Natomiast w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto całokształt służby ww., a w szczególności operacyjny charakter wykonywanych przez stronę czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji oraz opisana postawa zainteresowanego w okresie służby w strukturach Służby Bezpieczeństwa, w ocenie Sądu przesądzają, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy. Zdaniem Sądu, stanowiska organu - w świetle wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 września 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2486/19) oraz w świetle poczynionych przez organ ustaleń - nie można zakwestionować. Zaskarżona decyzja nie przekracza bowiem granic uznania administracyjnego i tym samym nie nosi cech dowolności. Realizując obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., organ rozważył wszystkie istotne okoliczności sprawy dotyczące charakteru służby i postawy skarżącego zarówno przed 31 lipca 1990 r., jak i po 12 września 1989 r. W wyniku tego doszedł do przekonania, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Stanowisko swe organ wystarczająco uzasadnił, przedstawiając argumentację odnoszącą się do indywidualnej sytuacji skarżącej - a więc zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.. Powyższej oceny, zdaniem Sądu, nie podważają zarzuty podniesione w skardze. Organ bowiem, uwzględniając ograniczenia wynikające z zasady związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153 P.p.s.a.), mógł ponownie wydać rozstrzygnięcie negatywne dla skarżącego, w sytuacji gdy analiza i ocena materiału dowodowego przemawiały za takim sposobem rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, wbrew stanowisku skarżącego, organ wziął pod uwagę przebieg jego służby po 12 września 1989 r. nie kwestionując, że zadania i obowiązki skarżący wypełniał rzetelnie. Pomimo tego, biorąc pod uwagę charakter służby skarżącego przed 31 lipca 1990 r. a także długość jej trwania, organ zasadnie stwierdził brak przesłanek do zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Stanowisko to jest uprawnione w świetle ww. prawomocnego wyroku Sądu z dnia 18 września 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2486/19). Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 153 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło