II SA/Wa 39/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na czynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie sprostowania zaświadczenia finansowego dla celów emerytalnych postanawia - odrzucić skargę. Pismem z dnia 11 grudnia 2014 r. J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie sprostowania zaświadczenia finansowego dla celów emerytalnych. Skarżący w skardze wniósł o: - przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w celu przyjęcia przez strony ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy w granicach obowiązującego prawa, lub - zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do praworządnego załatwienia sprawy zainicjowanej jego wnioskiem z [...] października 1999 r., - zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec osób winnych niepraworządnego, przewlekłego załatwienia sprawy i zawiadomienie skarżącego o podjętych środkach, - zasądzenie na rzecz skarżącego odszkodowania na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na to, iż przedmiotowa sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, a tym samym brak jest podstaw do jej rozpoznania w trybie sądowoadministracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Wyjaśnić należy, iż wskazane w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, inne niż decyzja bądź postanowienie akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, to akty lub czynności, które łącznie spełniają następujące kryteria: - nie mają charakteru decyzji lub postanowienia; - są podejmowane w sprawach indywidualnych; - muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli; - dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji, a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisów prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (patrz: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 29-30.). Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ppsa, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1 powołanego art.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2 powołanego art.). W myśl art. 52 § 3 ppsa, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 ppsa, skargę do sądu wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (art. 53 § 2 ppsa). Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 58 § 3 ww. ustawy, sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. W rozpoznawanej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił czynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie sprostowania zaświadczenia finansowego dla celów emerytalnych. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wnioskiem z [...] października 1999 r. J. D. wystąpił do Dyrektora Departamentu Ekonomicznego MON o sprostowanie zaświadczenia finansowego dla celów emerytalnych, poprzez przyjęcie do podstawy emerytury kwoty dodatku specjalnego otrzymanego w miesiącu styczniu 1991 r., a nie jak przyjął wojskowy organ emerytalny - za miesiąc marzec 1991 r., tj. za ostatni miesiąc pełnienia zawodowej służby wojskowej. Dyrektor Departamentu Ekonomicznego MON decyzją nr [...] z [...] stycznia 2000 r. odmówił uwzględniania ww. wniosku, albowiem w toku postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że Dyrektor WBE w W., ustalając podstawę wymiaru świadczenia emerytalnego, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, uwzględnił dodatek specjalny za ostatni miesiąc pełnienia służby wojskowej, tj. za miesiąc marzec 1991 r. Po rozpatrzeniu odwołania J. D. od ww. decyzji Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] lutego 2000 r. utrzymał ją w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 09 października 2000 r. sygn. akt II SA 841/00 odrzucił skargę J. D. wniesioną na ww. decyzję nr [...] z [...] lutego 2000 r. Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] listopada 2002 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...] lutego 2000 r. i wznowienia postępowania. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] marca 2003 r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] listopada 2002 r. Następnie WSA w Warszawie wyrokiem z 18 lutego 2004 r. sygn. akt II SA 1421/03 stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] marca 2003 r. i poprzedzającej ją decyzji nr [...] z [...] listopada 2002 r. Sąd uznał, że przedmiotowa sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, a zatem skoro niniejsza sprawa nie należy do właściwości Ministra Obrony Narodowej, to powinien on odmówić wszczęcia postępowania w sprawie. W wykonaniu wyroku Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] czerwca 2009 r. umorzył postępowanie pierwszej instancji wszczęte w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności zainteresowanego dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] czerwca 2009 r. WSA w Warszawie wyrokiem z 21 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1636/09 oddalił skargę J. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] sierpnia 2009 r. WSA w Warszawie postanowieniem z 01 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 2653/04 odrzucił skargę zainteresowanego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem NSA z 09 października 2000 r. sygn. akt II SA 841/00. WSA w Warszawie postanowieniem z 30 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 986/07 ponownie odrzucił skargę wymienionego o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem NSA z 09 października 2000 r. sygn. akt II SA 841/00. Pismem z [...] lipca 2007 r. J. D. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z żądaniem uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] lutego 2000 r. w przedmiocie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Departamentu Ekonomicznego MON nr [...] z [...] stycznia 2000 r. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] września 2007 r. odmówił uchylenia ww. decyzji. Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 2007 r. WSA w Warszawie wyrokiem z 07 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 702/09 oddalił skargę J. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 2007 r. NSA postanowieniem z 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 800/10 uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę zainteresowanego. W dniu [...] lipca 2011 r. J. D. wystąpił do Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział [...], za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej, z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji nr [...] z [...] listopada 2007 r. Wraz z ww. wnioskiem zainteresowany złożył odwołanie od decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 2007 r. Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych pismem z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] przesłał pisma zainteresowanego z [...] lipca 2011 r. według właściwości Dyrektorowi WBE w W., uznając że sprawa, z którą wystąpił zainteresowany jest sprawą z zakresu ubezpieczenia społecznego i nie podlega merytorycznemu badaniu przez Ministra Obrony Narodowej, który nie jest organem właściwym w zakresie zaopatrzenia emerytalnego. W dniu [...] września 2011 r. wojskowy organ emerytalny w W. przesłał ww. odwołanie wraz z odpowiedzią do Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział [...]. Sąd Okręgowy w W. (zarządzenie sędziego z [...] września 2011 r. sygn. akt [...]) przedmiotowe pisma zainteresowanego z dnia [...] lipca 2011 r. zwrócił do rozpoznania Ministrowi Obrony Narodowej. W związku z powyższym Minister Obrony Narodowej postanowieniem nr [...] z [...] listopada 2011 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku zainteresowanego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 2007 r. WSA w Warszawie wyrokiem z 07 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 21/12 oddalił skargę J. D. na ww. postanowienie, zaś NSA postanowieniem z 13 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2715/12 uchylił ww. wyrok i odrzucił skargę, uznając, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych droga przed sądem administracyjnym jest niedopuszczalna, dotyczy to również wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zarówno Minister Obrony Narodowej, jak i sąd powszechny związani są uchwałą Sądu Najwyższego wpisaną do zasad prawnych, jak i uchwałą NSA o właściwości w sprawach ubezpieczeń społecznych sądów powszechnych. W przedmiotowej sprawie prawomocnym postanowieniem NSA z 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 800/10 przesądzono o drodze postępowania przed sądem powszechnym. Minister Obrony Narodowej obowiązany był przekazać wniosek do Sądu Okręgowego w W., pomimo zarządzenia sędziego Sądu Okręgowego w W. z [...] września 2011 r. sygn. akt [...]. Pismem z 07 listopada 2014 r. skarżący wezwał Ministra Obrony Narodowej do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o: - sprostowanie błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] lutego 2000 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Ekonomicznego o odmowie uwzględnienia jego wniosku z [...] października 1999 r. o spowodowanie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego; - przekazanie do Sądu Okręgowego w W. Wydział [...] Wydział [...] jego wniosku z [...] listopada 2011 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 2007 r. wraz z odwołaniem od ww. decyzji. Minister Obrony Narodowej pismem z [...] listopada 2014 r. nr [...], zatytułowanym "odpowiedź na odwołanie od decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r.", wniósł do Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział [...] o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 2007 r. oraz o oddalenie odwołania J. D. z [...] lipca 2011 r. od ww. decyzji. Przedmiotowe pismo przesłano do wiadomości zainteresowanemu. Pismem z dnia 11 grudnia 2014 r. J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie sprostowania zaświadczenia finansowego dla celów emerytalnych, wnosząc m.in. o zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do praworządnego załatwienia sprawy zainicjowanej jego wnioskiem z [...] października 1999 r. "o spowodowanie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego". Zdaniem WSA w Warszawie, w rozpoznawanej sprawie brak jest właściwości sądu administracyjnego, albowiem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych droga przed sądem administracyjnym jest niedopuszczalna. Wskazać należy, iż kwestie związane z ustaleniem prawa do wojskowych świadczeń emerytalno-rentowych zostały uregulowane w ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2013 r., poz. 666 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 31 przedmiotowej ustawy: Prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny (art. 31 ust. 1). Decyzję, o której mowa w ust. 1, doręcza się zainteresowanemu na piśmie wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem (art. 31 ust. 2). Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego wszczyna się na wniosek zainteresowanego (art. 31 ust. 3). Postępowanie, o którym mowa w ust. 3, powinno być zakończone nie później niż w terminie 60 dni od dnia zgłoszenia wniosku (art. 31 ust. 3a). Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 31 ust. 4). Odwołanie do sądu przysługuje również w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w terminie określonym w ust. 3 (art. 31 ust. 5). Jeżeli prawo do świadczenia pieniężnego zostało udowodnione, lecz wydanie decyzji ulega zwłoce z powodu niemożności ustalenia wysokości świadczenia lub innych okoliczności, organ emerytalny przyznaje osobie uprawnionej świadczenie w kwocie zaliczkowej (art. 31 ust. 6). Natomiast w myśl art. 32 ww. ustawy: Prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej albo z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie zostaną przedstawione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne albo ujawnione nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, a mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość (art. 32 ust. 1). Decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) (art. 32 ust. 2). W sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem sądu, wojskowy organ emerytalny lub osoba uprawniona do zaopatrzenia emerytalnego mogą wystąpić do właściwego sądu z wnioskiem o wznowienie postępowania na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) (art. 32 ust. 3). Jeżeli przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, wojskowy organ emerytalny w tych przypadkach wydaje decyzję (art. 32 ust. 4). Jednocześnie należy zwrócić uwagę na analogiczne przepisy zawarte w art. 83 ust. 2 oraz art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 83 ust. 2 ww. ustawy, od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Stosownie zaś do treści art. 83a cytowanej ustawy: Prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie (art. 83a ust. 1). Decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 83a ust. 2). W sprawach rozstrzygniętych orzeczeniem właściwego sądu Zakład, na podstawie dowodów lub okoliczności, o których mowa w ust. 1: 1) wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo lub określającą zobowiązanie, jeśli jest to korzystne dla zainteresowanego; 2) występuje do właściwego sądu z wnioskiem o wznowienie postępowania przed tym organem, gdy z przedłożonych dowodów lub ujawnionych okoliczności wynika, że prawo nie istnieje lub zobowiązanie jest wyższe niż określone w decyzji (art. 83a ust. 3). Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości (art. 83a ust. 4). W uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10 (Lex nr 738185), mającej moc zasady prawnej, przyjęto, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Ze względu na tożsamą treść przepisów art. 31 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin i art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin i art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uznać należy, że uchwała ta znajduje zastosowanie do decyzji wydanych na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Wyłączenie kognicji sądu administracyjnego w sprawie skargi na decyzję wydaną w trybie art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, pozbawia sprawę dotyczącą tej decyzji charakteru administracyjnego i nadaje jej charakter sprawy cywilnej, w której właściwy jest sąd powszechny. Skoro w tych sprawach nie jest właściwy sąd administracyjny, to skargę J. D. na czynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie sprostowania zaświadczenia finansowego dla celów emerytalnych, należało uznać za niedopuszczalną. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.