II SA/Wa 452/15
WyrokWSA w Warszawie2015-10-22
Skład orzekający: Janusz Walawski, Stanisław Marek Pietras, Adam Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może w jednej decyzji rozstrzygnąć o zwrocie pomocy finansowej przyznanej żonie funkcjonariusza oraz o przyznaniu pomocy finansowej temu funkcjonariuszowi, a także czy może nakazać zwrot pomocy finansowej, gdy funkcjonariusz nie złożył oświadczenia o jej zwrocie?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może w jednej decyzji rozstrzygnąć o zwrocie pomocy finansowej przyznanej jednemu małżonkowi oraz o przyznaniu pomocy finansowej drugiemu małżonkowi, jeśli decyzja o zwrocie dotyczy osoby, która nie była stroną postępowania. Ponadto, organ nie może nakazać zwrotu pomocy finansowej, gdy inicjatywa w tym zakresie spoczywa wyłącznie na funkcjonariuszu, który nie złożył stosownego oświadczenia. Takie rozstrzygnięcia stanowią rażące naruszenie prawa i podstawowe zasady postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Straży Granicznej K. N. złożył wniosek o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wcześniej jego żona, J. N., otrzymała pomoc finansową na zakup domu jednorodzinnego. Komendant Główny Straży Granicznej wydał decyzję, w której nakazał zwrot pomocy finansowej przyznanej żonie oraz przyznał K. N. pomoc finansową. Skarżący zakwestionował decyzję w części dotyczącej zwrotu pomocy finansowej przyznanej żonie. Sąd administracyjny uznał, że decyzja organu była wadliwa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz uchylił poprzedzającą decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2014 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras Adam Lipiński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. uchyla poprzedzającą decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2014 r.
Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa i art. 92 ust. 1, art. 98 ust. 1 w zw. z art. 99 pkt 2, art. 100 ust. 1 pkt 2, art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1402 ze zm.) oraz § 3, § 4, § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 96, poz. 617), § 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 kwietnia 2002 r.
w sprawie przydzielania lokali mieszkalnych funkcjonariuszom Straży Granicznej przeniesionym do służby w innej miejscowości, zasad zwalniania lokali mieszkalnych i zwracania pomocy finansowej udzielonej tym funkcjonariuszom na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu (Dz. U.
z 2002 r. Nr 58, poz. 540), po rozpatrzeniu wniosku funkcjonariusza K. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2014 r. odmawiającą przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego:
nakazał zwrot pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznanej żonie funkcjonariusza J. N. decyzją Komendanta [...] Oddziału SG z dnia [...] listopada 2002 r., w wysokości 16.632 zł (słownie złotych: szesnaście tysięcy sześćset trzydzieści dwa 00/100);
uchylił decyzję organu I instancji w całości i przyznał K. N. pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w kwocie 20.790,00 zł (słownie złotych: dwadzieścia tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt 00/100);
wykonanie decyzji powierzył Komendantowi [...] Oddziału Straży Granicznej.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. Komendant Główny SG wskazał, co następuje:
K. N. jest funkcjonariuszem Straży Granicznej w służbie stałej od dnia [...] grudnia 2002 r. Rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2010 r. został przeniesiony do dalszego pełnienia służby w [....]
Komendanta Głównego Straży Granicznej od dnia [...] lutego 2010 r.
i w tym dniu złożył wniosek o przydział lokalu mieszkalnego oraz oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości. Komendant [....] Oddziału SG pismem z dnia [...] marca 2010 r. poinformował zainteresowanego o umieszczeniu go w wykazie funkcjonariuszy oczekujących na przydział lokalu mieszkalnego, zgodnie z kolejnością składanych wniosków i decyzją z dnia [...] marca 2010 r. przyznał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] lutego 2010 r. W dniu [...] czerwca 2010 r. funkcjonariusz złożył oświadczenie mieszkaniowe, w którym poinformował, iż od dnia [...] czerwca 2010 r. posiada lokal mieszkalny, załączając akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. dotyczący umowy kupna lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ul. [...]. Z treści powyższego wniosku wynika, że K. N. posiada prawo do 5 norm zaludnienia, co odpowiada lokalowi o powierzchni mieszkalnej od 35m2 do 50m2. Do wniosku funkcjonariusz dołączył akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. dotyczący przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w odrębną nieruchomość.
Decyzja Komendanta [...] OSG z dnia [...] maja 2014 r. odmawiająca przyznania pomocy finansowej została uchylona decyzją Komendanta Głównego SG dnia [...] lipca 2014 r. z powodu oddelegowania funkcjonariusza od dnia [...] kwietnia 2014 r. do pełnienia służby poza granicami RP, co spowodował, iż organem pierwszej instancji właściwym w sprawach mieszkaniowych funkcjonariusza, stał się Komendant Główny Straży Granicznej.
Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Komendant Główny SG odmówił przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, argumentując, iż funkcjonariusz nie wystąpił do Komendanta [....] OSG z wnioskiem o przydział lokalu mieszkalnego. Organ wskazał także, iż na podstawie decyzji Komendanta [...] Oddziału SG z dnia [...] listopada 2002 r. funkcjonariuszka SG J. N. - żona K. N. otrzymała pomoc finansową na zakup domu jednorodzinnego w R. Przedmiotowa decyzja, obok wnioskującej o świadczenie objęła także jej męża tym samym realizując uprawnienie K. N. do pomocy finansowej.
Od decyzji Komendanta Głównego SG z dnia [...] października 2014 r. K. N. (w imieniu którego działała jako pełnomocnik żona funkcjonariusza J. N.) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zakwestionował ustalenie w przedmiocie braku wniosku
o przydział lokalu i wskazał na wadliwą interpretację przepisów art. 100 ust. 1 pkt. 2 ustawy pragmatycznej, dowodził, iż pogląd przyznający funkcjonariuszowi możliwość skorzystania z pomocy finansowej, wynikającej
z art. 98, pod warunkiem zwrotu na podstawie art. 100 ust. 1 pkt. 2 pomocy uzyskanej przez żonę, stoi w kolizji z przepisami wykonawczymi do ustawy
o SG.
Komendant Główny SG po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznał swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] października 2014 r. za wadliwą.
Wskazał, iż nie dostrzeżono, iż w aktach sprawy znajduje się wniosek K. N. o przydział lokalu mieszkalnego, złożony w dniu [...] lutego 2010 r. Następnie organ przeanalizował treść przepisów art. 92 ust. 1 i art. 9 ust. 1 ustawy o SG oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy SG, konkludując, iż uprawnienie funkcjonariusza SG do lokalu mieszkalnego nie ma charakteru bezwzględnego i zawsze jest powiązane z przesłanką niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych takiej osoby w przedmiocie posiadania w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego, to tę przesłankę trzeba uwzględnić przy ocenie, czy w rachubę wchodzi substytucyjne uprawnienie w postaci pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Funkcjonariusz przeniesiony do innej miejscowości może skorzystać z pomocy finansowej wynikającej z art. 98 ustawy o SG, gdyby na zasadzie art. 100 ust. 1 i 2 zwrócił pomoc finansową uzyskaną w drodze decyzji przez jego żonę – J. N.
Dlatego pełnomocnik strony – J. N. nie ma racji, iż w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 100 ust. 1 ustawy o SG. Wypłacenie funkcjonariuszowi dochodzonego świadczenia możliwe jest tylko w przypadku spełnienia obu wskazanych w tym przepisie przesłanek.
W § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2002 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub pomocy przez funkcjonariusza SG określono kwotę pomocy finansowej, jaką funkcjonariusz zobowiązany jest zwrócić. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie przydzielania lokali mieszkalnych funkcjonariuszom SG przeniesionym do służby w innej miejscowości (...) określa tryb zwrotu otrzymanej pomocy, natomiast termin zwrotu powyższej pomocy określa § 3 ust. 2.
Przenosząc powyższe rozważania na realia przedmiotowej sprawy, organ stwierdził, że z akt sprawy wynika bezspornie, iż w dacie nabycia lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ul. [...] K. N. posiadał prawo do przyznania mu lokalu mieszkalnego decyzją administracyjną z uwzględnieniem przysługujących 5 norm należnych. Dlatego też przyznano K. N. pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w kwocie 20.790,00 zł (5 x 4.158 zł).
J. N., decyzją Komendanta [...] OSG z dnia [...] listopada 2002 r. otrzymała pomoc finansową na uzyskanie domu jednorodzinnego w wysokości 4 norm, dlatego kwota zwrotu na dzień wydania decyzji wynosi 16.632 zł (4 x 4.158 zł) zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2002 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Nadto K. N., składając w dniu [...] czerwca 2010 r. oświadczenie mieszkaniowe o posiadaniu lokal mieszkalnego, nie wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu pomocy finansowej, ponieważ został wówczas wprowadzony w błąd przez pracownika organu. Komendant Główny SG wskazał tu na art. 9 Kpa i uznał, iż powyższa ustna konsultacja jest wiążąca i mogła mieć wpływ na brak wystąpienia przez funkcjonariusza z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakupiony w dniu [...] czerwca 2010 r. lokal mieszkalny.
Komendant Główny SG wskazał także, iż w niniejszej sprawie nie występuje zarzut przedawnienia a nadto ustawa o SG nie reguluje przedawnienia uprawnień mieszkaniowych funkcjonariuszy. Przepis art. 111 ust. 1 ustawy, umieszczony w rozdziale 13, odnosi się tylko do uposażenia i innych świadczeń należnych.
K. N., działający za pośrednictwem pełnomocnika – żony J. N., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie, w której decyzję Komendanta Głównego SG z dnia [...] stycznia 2015 r. zaskarżył w części dotyczącej zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznanej żonie skarżącego – J. N. decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z [...] listopada 2002 r.
w wysokości 16,632 zł.
Skarżący Komendantowi Głównemu SG zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 98 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 ustawy o SG i § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, oraz
§ 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia
12 kwietnia 2002 r. w sprawie przydzielania lokali mieszkalnych funkcjonariuszom Straży Granicznej przeniesionym do służby w innej miejscowości, zasad zwalniania lokali mieszkalnych i zwracania pomocy finansowej tym funkcjonariuszom
na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, przez błędną wykładnię
i nieprawidłową ocenę zastosowania wskazanych przepisów;
2) naruszenie przepisów postępowania to jest art. 6, art. 7 i art. 8 w zw.
z art. 127 § 1 i 2 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji.
W konkluzji skargi, K. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji we wskazanej części.
W uzasadnieniu skargi wskazał między innymi, iż skarżącemu nigdy wcześniej organ pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego nie przyznał i faktu tego nie zmienia przyznanie takiej pomocy jego małżonce. Wskazał na rozstrzygnięcie przez organ o zwrocie pomocy finansowej przez J. N. w sposób niezgodny z wyżej wskazanymi przepisami wykonawczymi i jednocześnie przy wadliwym wyliczeniu wysokości kwoty
do zwrotu. Skarżący kwestionował także uprawnienie Komendanta Głównego SG do rozpatrzenia środka odwoławczego od decyzji z dnia [...] października
2014 r.
Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł
o jej odrzucenie. Natomiast na rozprawie pełnomocnik organu podtrzymał powyższe żądanie i wniósł alternatywnie o oddalenie skargi.
Pełnomocnik organu argumentował, iż decyzja z dnia [...] stycznia 2015 r. zawiera w sobie dwie odrębne decyzje, w których w jednej decyzji nakazującej zwrot przyznanej pomocy finansowej - stroną jest J. N. i w drugiej, przyznającej pomoc finansową - stroną jest K. N. Skargę na decyzję nakazującą zwrot przyznanej pomocy finansowej wniósł K. N., ale podpisała ją w jego imieniu J. N. Zatem żądanie skarżącego dotyczy uchylenia decyzji, w której stroną jest J. N. i która skargi nie wnosi. Zdaniem organu K. N. nie jest stroną w sprawie zwrotu pomocy finansowej i nie ma interesu prawnego, który uzasadniałby jego uprawnienie do wniesienia skargi w tej sprawie. Wskazać należy, że podstawą prawną decyzji o przyznaniu pomocy finansowej dla K. N. jest art. 98 ust. 1 ustawy o SG, a podstawą prawną decyzji nakazującej J. N. zwrot przyznanej pomocy jest z kolei art. 100 ust 2 tejże ustawy. W przedstawionym stanie faktycznym i podstawie prawnej wynikającej z art. 100 ust. 2 ustawy, kryterium interesu prawnego, o którym stanowi art. 50 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadnia pogląd o braku związku decyzji nakazującej zwrot pomocy finansowej ze sferą indywidualnych praw
i obowiązków skarżącego. Brak interesu prawnego skarżącego uzasadnia wniosek
o odrzucenie skargi.
Przeniesienie służbowe funkcjonariuszy SG - małżonków N., do innej miejscowości pełnienia służby niż poprzednio, przywraca prawo określone
w art. 92 ust. 1 ustawy do przydzielenia decyzją administracyjną lokalu mieszkalnego
w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej, a w razie nieprzydzielenia takiego lokalu prawo z art. 98 ust. 1 ustawy do przyznania pomocy finansowej. Należało jednak orzec w tej materii, w związku z treścią przepisu art. 100 ust. 1 i 2 ustawy,
o zwrocie pomocy finansowej, którą J. N. otrzymała w poprzednim miejscu pełnienia służby w wysokości 14 629,04 zł., z uwzględnieniem normy przysługującej jej mężowi oraz uzyskać potwierdzenie zwolnienia dotychczas zajmowanego lokalu mieszkalnego. Dlatego organ nie podziela zarzutów skarżącego, o jego prawie
do pomocy finansowej bez związania decyzji o przyznaniu takiej pomocy
z obowiązkiem zwrotu pomocy przyznanej wcześniej jego żonie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Skarga jest zasadna, jednakże nie z przyczyn w niej zawartych.
Na wstępie należy zaznaczyć, iż w niniejszej sprawie organem uprawnionym do rozpatrzenia środka odwoławczego od decyzji Komendanta Głównego Główny Straży z dnia [...] października 2014 r. był Komendant Główny Straży Granicznej. Komendant Główny Straży Granicznej jest, organem właściwym w sprawach uregulowanych w rozdziale 12 ustawy o Straży Granicznej i na podstawie art. 4 § 2 pkt 4 Kpa. ma w tych sprawach uprawnienia ministra. Nadto w myśl § 15 ust. 1 pkt 2 lit. f) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz.U. Nr 99, poz. 898 ze zm.) Komendant Główny Straży Granicznej wydaje decyzje sprawach wskazanych w rozdziale 12 ustawy pragmatycznej w stosunku do funkcjonariuszy oddelegowanych do pracy poza Strażą Graniczną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił zasadności stanowiska Komendanta Głównego Straży Granicznej w przedmiocie odrzucenia skargi.
Za takim rozstrzygnięciem Sądu przemawiają trzy niezależne przesłanki.
Wadliwy jest pogląd (prezentowany w odpowiedzi na skargę jak i w skardze), iż zaskarżona decyzja składa się z dwóch niezależnych od siebie rozstrzygnięć,
to jest rozstrzygnięcie o zwrocie pomocy finansowej przez J. N.
i rozstrzygnięcie o przyznaniu pomocy finansowej K. N. Jak wynika z argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, oba te rozstrzygnięcia są ze sobą związane i stanowią logiczną implikację, wynikającą
z zastosowanej przez organ wykładni przepisów art. 100 ust 1 i 2 oraz art. 98 ustawy pragmatycznej. Rozstrzygnięcia te nie stanowią zatem oderwanych od siebie bytów istniejących w obrocie prawnym, ale są ze sobą związane poprzez ustalenie przez organ określonego stanu faktycznego i prawnego. Zatem zakwestionowanie jakiegokolwiek z osobna, z tych rozstrzygnięć, musi spowodować również skutek wobec pozostałego rozstrzygnięcia.
Z powyższych przyczyn, jak i z zasady określonej w art. 134 Prawa
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie nie był w żaden sposób skrępowany zarzutami i żądaniami skargi. Nadto na Sądzie tym spoczywał także obowiązek zakreślony normą art. 135 Prawa
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (porównaj wyroki NSA: z dnia
5 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2923/13, z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2383/14, z dnia 26 marca 2015 r. II FSK 601/13).
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest przez przepis art. 134, zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Powołana regulacja oznacza, iż niezależnie od zarzutów skargi, ocenie sądu poddana jest cała sprawa administracyjna, zarówno w zakresie postępowania poprzedzającego jej wydanie, jak i zastosowania prawa materialnego, z obowiązkiem przestrzegania zakazu zmiany zaskarżonego aktu na niekorzyść strony skarżącej. Powyższe przepisy umożliwiają wyrokowanie wobec zaskarżonej jak
i poprzedzającej ją decyzji co do całości zawartych w obu tych decyzjach rozstrzygnięć.
Podstawowe naruszenie prawa przez organ w zaskarżonej decyzji (decyzja
z dnia [...] stycznia 2015 r.) polegało na pozaprawnym rozstrzygnięciu przez organ,
w ramach art. 100 ust. 1 i 2 ustawy o Straży Granicznej, o obowiązku zwrotu przez J. N. pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego, przyznanej decyzją Komendanta [...] OSG z dnia [...] listopada 2002 r. i w ramach art. 98 i wyżej wskazanego przepisu, w zakresie przyznania pomocy finansowej K. N. W tej materii organ uchybił w sposób rażący zarówno wykładni powyższych przepisów prawa materialnego jak i podstawowym zasadom postępowania administracyjnego.
Z treści art. 100 ust. 1 i 2 ustawy o Straży Granicznej wynika, iż ustawodawca podjęcie decyzji o zwrocie uzyskanej uprzednio pomocy finansowej pozostawił do uznania funkcjonariusza. To jedynie funkcjonariusz może zdecydować, czy w ramach stanów faktycznych zakreślonych w tym przepisie, zdecyduje się na zwrot uprzednio przyznanej pomocy finansowej, czy też nie. Ustawodawca nie dał w tej materii organowi żadnych uprawnień władczych do zastępowania w drodze decyzji administracyjnej oświadczenia funkcjonariusza w przedmiocie zwrotu otrzymanej pomocy. Organ może jedynie zakwestionować skuteczność takiego oświadczenia, albo brak spełnienia dalszych, wynikających z tego oświadczenia, obowiązków funkcjonariusza (wpłata do organu uzyskanego uprzednio świadczenia). Inicjatywa
w przedmiocie zwrotu uprzednio przyznanej pomocy finansowej spoczywa wyłącznie na funkcjonariuszu. Wadliwość tego rozstrzygnięcia powoduje automatycznie wadliwość o rozstrzygnięciu przez organ zagadnienia przyznania pomocy finansowej K. N. (art. 98 ust. 1 w zw. z art. art. 100 ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej). Powyższe naruszenie stanowi o wydaniu zaskarżonej decyzji
z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa).
W zakresie zwrotu uprzednio przyznanej pomocy finansowej J. N. nie toczyło się w niniejszej sprawie żadne postępowanie. W sprawie brak konkretnego oświadczenia któregokolwiek z małżonków N. o zwrocie rzeczonego świadczenia. Nadto funkcjonariuszka J. N. nie była stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Z samego faktu pozostawania w związku małżeńskim ze stroną niniejszego postępowania administracyjnego – funkcjonariuszem K. N., jak i z faktu pełnienia funkcji jego pełnomocnika, nie wynikają żadne prawa strony postępowania zakresie takiego przedmiotu rozstrzygania. Zatem w tej materii organ orzekał, łamiąc podstawowe zasady postępowania administracyjnego - to jest art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 Kpa. Powyższe uchybienia spowodowały, iż zaskarżona decyzja w części dotyczącej zwrotu pomocy finansowej została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, co zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 4 Kpa stanowi przyczynę
do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Z kolei poprzedzająca zaskarżoną decyzję – decyzja z dnia [...] października 2014 r. zawiera istotne wady w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W ustaleniach faktycznych w decyzji tej nie dostrzeżono, iż w aktach sprawy znajduje się wniosek K. N. o przydział lokalu mieszkalnego, złożony
w dniu [...] lutego 2010 r. Trafnie wadę tą wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższa wada powoduje konieczność uchylenia decyzji z dnia
[...] października 2014 r. i rozpatrzenie na nowo wniosku K. N.
o przyznanie mu pomocy finansowej
Trafnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na uzyskanie przez funkcjonariusza spółdzielczego prawa własności lokalu i następnie
na przekształcenie tego prawa we własność lokalu, jako na jedne z przesłanek warunkujące uzyskanie pomocy finansowej wskazanej w art. 98 ustawy pragmatycznej. Jednakże małżonka funkcjonariusza K. N. otrzymała już pomoc finansową na uzyskanie domu jednorodzinnego, przyznaną decyzją Komendanta [....] OSG z dnia [...] listopada 2002 r. Okoliczność ta stanowi generalnie negatywną przesłankę do przyznania K. N., żądanej przez niego pomocy finansowej, związanej z mieszkaniem. Nie ma zatem racji skarżący, gdy wskazuje na brak związku pomiędzy tymi dwoma stanami faktycznymi. Jednakże ustawodawca przewidział tu możliwość ponownego przyznania pomocy finansowej na cele mieszkaniowe w zależności od spełnienia przesłanek wskazanych w art. 100 ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej. Jedną z takich obligatoryjnych przesłanek jest zwrot wcześniej otrzymanej pomocy.
Zatem rozstrzygniecie przez organ wniosku funkcjonariusza o przyznanie mu pomocy finansowej jest otwarte i nadto w zakresie regulowanym przepisem art. 100 ust. 1 i 2 uzależnione od stanowiska małżonków N., co do zwrotu wcześniej przyznanej pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozważył także, czy treść wydanego w niniejszej sprawie wyroku nie narusza zasady reformationis in pius.
Po pierwsze nie jest możliwe z przyczyn wyłuszczonych na wstępie rozważań Sądu, orzeczenie jedynie co do części zaskarżonej decyzji, albowiem obie części stanowcze tej decyzji są ze sobą związane w sensie faktycznym jak i prawnym.
Po drugie sam skarżący w uzasadnieniu skargi kwestionuje prawidłowość wyliczenia kwoty mającej stanowić zwrot uprzednio uzyskanej pomocy finansowej. Po trzecie, jak wykazano wyżej, zaskarżona decyzja w sposób rażący (art. 156 Kpa) naruszyła prawo.
Zatem w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
w niniejszej sprawie naruszenie powyższej zasady nie występuje (porównaj wyroki NSA: z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt I OSK 935/12, z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2199/11, z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt II FSK 2114/10).
Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
w granicach określonej art. 134 i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kognicji, kontrola legalności zaskarżonej i poprzedzającej decyzji wykazała, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego
i przepisów postępowania, które uzasadnią stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. (pkt 1 wyroku) i uchylenie decyzji z dnia [...] października 2014 r. (pkt 2 wyroku).
Dlatego, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło